اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • جمعه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

کلمات کلیدی

آستانگی و امکان تئاتر در ایران

آستانگی و امکان تئاتر در ایران
علیرضا نراقی منتقد

با وجود سابقه طولانی نمایشگری در ایران از روزگار کهن تا معاصر، تئاتر به معنای مدرن آن هیچ‌گاه آن درخت ریشه‌‌داری نشد که نادیده گرفتن آن ناممکن شود و جایگاه روشن و شناخته شده‌‌ای در فضای اجتماعی پیدا کند.

روزنامه ایران: به جز مقاطع کوتاه و بسیار موقتی که بیشتر نوع عامه‌پسندی از نمایش، پایگاه و موقعیتی شناخته شده در عموم داشت  یا جوانه‌‌هایی از حرکات پویایی تئاتر نوین و آوانگارد در فضای هنرهای نمایشی ایران رویید، تئاتر همواره در داشتن حیاتی طبیعی و مداوم در جامعه ایرانی، ضعیف بوده است. چون تئاتر نهادی مستقر با روندی تعریف شده در نسبت با جامعه خود نیست، امری است در حالت آستانگی، امکانی است که هست، اما می‌ تواند مثل هر امکان دیگری واقعاً وجود نداشته باشد. تئاتر ایران همواره با لطف دولت و نهادهای حاکمیتی، یارانه‌های عمومی و گاه کمک‌‌های موقتی و کوچک خصوصی کار خود را پیش برده است. در طول سالیان متمادی مرکز یا همان اداره کل هنرهای نمایشی امروز، کوچک‌تر شده و امکان این را نداشته است که فراتر از نظارت صرف، نگرشی توسعه‌محور را در یک برنامه درازمدت طراحی و اجرا نماید.


این وضعیت دلایل زیادی داشته است اما شاید مهم‌ترین آنها کمبود اعتبار، مشکلات مدیریتی، فرسوده بودن حلقه‌‌های مشورتی، بازوهای اجرایی و بوروکراسی اداری و در نهایت ناگزیری دولت در اداره روزمره امور این هنر بدون افقی درازمدت بوده است. اداره کل هنرهای نمایشی با گنجایش محدود خود باید به طور روزمره بر تئاترها نظارت کند و از پس تعهدات خود در نوسازی و نگهداری سالن‌‌های دولتی و همچنین پیگیری وظایف محتوایی خود بربیاید. در چنین شرایطی برنامه توسعه‌محور و حرکت به سمت استقرار و استحکام نهاد تئاتر توسط دولت به تنهایی، بسیار دشوار و دور از ذهن می‌‌نماید.


البته تئاتر ایران مشکلات محتوایی همچون مسائل آموزشی و زیباشناسانه هم دارد که در لطمه به ارتباط بیشتر با مخاطب و تنوع‌بخشی به فضای هنرهای نمایشی مؤثر بوده‌‌اند، اما اینها خود معلول فقدان توسعه و «استقرار نهادی» این هنر هستند تا روند پوست‌اندازی، نو شدن و تحولات طبیعی خود را طی کنند و رابطه‌‌ای خودبنیاد با جامعه پدید آورند و مدام اصلاح شوند. در تئاتر ایران، فقدان توسعه به انگیزه‌های فردی هم آسیب زده، اما روند رو به توسعه و پیشرفت در زیرساخت‌‌ها، همواره افراد اثرگذار بیشتری را جذب می‌‌کند، پس نباید مشکلات نهادی تئاتر را به هنرمندان، افراد و موارد جزئی تقلیل داد و از این طریق از اصل دور ماند. برای تئاتر بیش از اداره روزمره و ساماندهی اجراها، یک برنامه‌ توسعه دقیق و توافق‌پذیر نیاز است. این امر دیر یا زود باید انجام شود وگرنه موجودیت تئاتر می‌تواند از این هم آسیب‌پذیرتر شود. رسیدن به این رویکرد ایده‌آل و افتادن در ریل توسعه، تلاش هم‌افزای نهادهای صنفی (هنرمندان)، کارشناسان و دولت را می‌‌طلبد تا با قانع کردن نهادهای قانونگذار برنامه‌‌ای مدون در درون برنامه‌‌های توسعه عمومی کشور در مورد تئاتر تعریف و قانون شود.

انتهای پیام/

 

 

 

کپی