اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • یکشنبه ۳ بهمن ۱۴۰۰
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

کلمات کلیدی

چرا باید ارز 4200 تومانی حذف شود؟

چرا باید ارز 4200 تومانی حذف شود؟
کیوان شهاب لواسانی استادیار دانشگاه آزاد اسلامی

اصطلاح دلار ۴۲۰۰ تومانی از 21 فروردین سال ۱۳۹۷ برای واردات کالاهای اساسی مطرح و در ادبیات اقتصادی کشور وارد شد.

روزنامه ایران:اصطلاح دلار ۴۲۰۰ تومانی از 21 فروردین سال ۱۳۹۷ برای واردات کالاهای اساسی مطرح و در ادبیات اقتصادی کشور وارد شد. این ابداع علاوه بر تمامی تبعات و آثار زیانبار و مخرب خود بر اقتصاد کشور بار دیگر مؤید و نشان‌دهنده این مطلب بود که تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران در دولت‌های مختلف قصد یادگیری و درس گرفتن از تجربه‌های زیانبار و مخرب مشابه گذشته را ندارند زیرا تجربه دلار ۴۲۰۰ تومانی در دولت دوازدهم دقیقاً مشابه همان تجربه مخرب دلار ۱۲۲۶ تومانی در دولت دهم در فاصله سال‌های 1392-1390 بود. اصولاً عدم درس گرفتن و یادگیری از تجربیات بد و مخرب گذشته در حوزه اقتصاد مسأله جدیدی نزد تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران اقتصادی در دولت‌های مختلف در ایران نیست و البته برخی جامعه‌شناسان ایرانی نیز به این خصوصیت مذموم در کشور اشاره داشته‌اند.

منطق اقتصادی وضع نرخ‌های ارز پایین‌تراز نرخ تعادلی مبتنی بر متغیرهای بنیادین اقتصاد، مثل نرخ ارز 1226 تومانی در فاصله سال‌های 1392-1390 یا نرخ ارز 4200 تومانی در فاصله‌های 1400-1397 چه بوده است؟ اگر وضع اینگونه نرخ‌ها آثار رفاهی قابل توجهی در جهت کاهش نرخ تورم یا بهبود وضعیت معیشتی طیف وسیعی از افراد جامعه داشته است به نظر می‌رسد که این دستاوردهای علمی باید منتشر شوند تا سیاستگذاران داخلی و سایر کشورها هم از آنها استفاده کنند ولی اگر دستاورد این نوع نرخ گذاری‌های پایین‌تر از نرخ تعادلی فقط ایجاد رانت، فساد و ثروتمند شدن یک صدم از جامعه باشد، باید این دستاوردهای علمی نیز منتشر شوند تا سایر کشورها هم از آنها استفاده نمایند. همچنین باید به این سؤال پاسخ داده شود که در حال حاضر چندین کشور در جهان از سیستم‌های چند نرخی ارز (نرخ ارز ترجیحی و تبعیضی و نرخ ارز بازار) بهره می‌برند و این سیستم‌های چند نرخی ارز چه دستاوردی در آن کشورها داشته است؟

از طرف دیگر یک سؤال مهم در زمینه وضع اینگونه نرخ‌های ارز پایین‌تر از نرخ ارز تعادلی، توجه به اعداد اعلام شده برای این نرخ‌ها است. به عبارت دیگر اعداد 1226 تومان و 4200 از کجا آمده‌اند؟ آیا این نرخ‌های مبتنی بر محاسبات علمی بوده‌اند؟ مثلاً اگر وضع نرخ ارز 4200 واقعاً آثار رفاهی قابل‌توجهی در جهت کاهش نرخ تورم یا بهبود وضعیت معیشتی طیف وسیعی از افراد جامعه داشته است، بهتر نیست حتی نرخ مذکور را کاهش بیشتری دهیم که شاید نرخ تورم بیشتر کاهش یابد و آثار رفاهی آن بیشتر شود. به نظر می‌رسد در اعداد اعلامی 1226 و 4200 تومانی هیچگونه ملاحظات علمی رعایت نشده است. یعنی این اعداد اعلامی می‌توانست هر عددی بجز اعداد مذکور باشد مثل 6000 تومان یا 9000 تومان و...

در حال حاضر در زمینه حذف یا عدم حذف ارز 4200 تومانی، دو طیف اقتصاددان وجود دارند که یک طیف قائل به حذف ارز 4200 تومانی هستند و از موضع خود دفاع می‌کنند و ادله علمی و شواهد تجربی برای حمایت از ایده حذف ارز 4200 تومانی ارائه می‌دهند، مثلاً این گروه بیان می‌کنند که با توجه به متغیرهای بنیادین اقتصاد ایران مثل نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، نرخ رشد نقدینگی و نرخ تورم، به نظر می‌رسد که برابری دلار امریکا به پول ملی ما یا نرخ ارز باید درسال 1400 حدود 30000 باشد ولی گروه دیگر که از پابرچا ماندن نرخ ارز 4200 تومانی دفاع می‌کنند، هنوز دلایل علمی و شواهد تجربی کافی و جامع برای پشتیبانی از نظر خود ارائه نکرده‌اند و به نظر می‌رسد مبانی اقتصادی برای حفظ نرخ ارز 4200 برای واردات کالاهای اساسی وجود ندارد یا قدرتمند نیست. لذا در مجموع به نظر می‌رسد که قبل از هرگونه دفاع از باقی ماندن نرخ ارز 4200 تومانی، طرفداران این گزاره باید مقالات و مبانی علمی و تجربی در پشتیبانی از آن را ارائه کنند.

و در نهایت متهم اصلی در زمینه تمام نرخ گذاری‌های دستوری پایین‌تر از قیمت تعادلی بازار، نرخ‌های تورم بالا و مزمن در اقتصاد ایران و ایجاد فضای نااطمینانی حاصل از آن است که تصمیم‌گیری خانوارها، بنگاه‌ها و دولت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. افزایش نااطمینانی تورم سبب تغییر در تصمیمات اقتصادی عاملان اقتصادی می‌شود و برآورد هزینه‌ها و درآمدهای آتی پروژه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی را با ابهام روبه‌رو می‌سازد و لذا موجب اختلال در کارکرد مکانیسم بازار و تخصیص منابع می‌شود. لذا باید پذیرفت که علاج نرخ‌گذاری دستوری پایین‌تر نرخ تعادلی بازار برای ارز، خودرو، دارو، دام و طیور، فولاد و سیمان و... نیست بلکه باید با روش‌های علمی، نرخ تورم را کنترل و تک رقمی کرد. هرگونه نرخ‌گذاری دستوری پایین‌تر نرخ تعادلی بازار برای ارز، خودرو، دارو، دام و طیور، فولاد و سیمان و... باعث زیان سهامداران شرکت‌های این حوزه می‌شود و حتی باعث اختلال در مکانیسم بازار سهام هم می‌شود.

انتهای پیام/

کپی