اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۶ بهمن ۱۴۰۰
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

یاد خدا آرامش بخش جان‌ها

یاد خدا آرامش بخش جان‌ها
اسماعیل علوی دبیر گروه پایداری

از زبان افراد فامیل و آشنا زیاد می‌شنویم که گفته می‌شود فلانی خود را گم کرده است. این تعبیر در مورد کسانی به کار می‌رود که اصول اخلاقی را کنار گذاشته و نسبت به ارزش‌های آن بی‌اعتنایی می‌کنند. علم اخلاق، چنین وضعیتی را خود فراموشی می‌نامد.

روزنامه ایران/ خود فراموشی یکی از عیوب بزرگ انسان است که آدمی را دچار فرومایگی و پستی می‌کند. کسی که دچار بیماری خودفراموشی است، انسانیت را از یاد برده و از شرافت نفس غافل می‌شود. چنین فردی نسبت به ندای وجدان بی‌اعتنا بوده و سجایای انسانی را ناچیز می‌شمارد. خود فراموشی انسان را درمعرض انواع آلودگی‌ها و سیئات اخلاقی قرار داده وهمواره در مسیر انحطاط و سقوط پیش می‌برد. فرد خود فراموش گرفتار هوای نفس و مطیع تمایلات غریزی شده و به آسانی مرتکب اعمال زشت می‌شود. چنین فردی با زیر پا گذاشتن شرف انسانی به لاابالی گری روی می‌آورد.

امیرالمؤمنین علی(ع) چنین وضعیتی را دور از عقل دانسته می‌فرماید: «برای شخص عاقل، مذموم و ناپسند است که به خلق و خوی حیوانی گراید، با آنکه می‌تواند انسان باشد و خویشتن را به مکارم اخلاق و سجایای انسانی متخلق کند.»

خود فراموشی موجب غفلت از یاد خدا و دور ماندن از کمال و تعالی است. کلام وحی دراین ارتباط با صراحت می‌گوید: «شما از کسانی نباشید که خدا را از یاد بردند، خداوند هم در کیفر این گناه بزرگ، آنان را از یاد خودشان برد و با خود فراموشی مجازات شان کرد، چه اینان گناهکار و منحرف از مسیر حق و عدالتند.» (حشر/19)

یاد خدا موجب خود آگاهی و تلاش در جهت کسب اخلاق حمیده است. عکس خود فراموشی که زمینه‌های آلودگی به انواع گناه را فراهم آورده وانسان را از نیل به سعادت و رستگاری باز می‌دارد. انسان خود فراموش نسبت به وظایف انسانی بی‌اعتنا و برای رسیدن به خواسته‌های نفسانی راه انحراف و ضلالت را پیش می‌گیرد. این مفهوم بخوبی در بیان امام صادق(ع) ترسیم شده است آنجا که می‌فرماید: «کسی که براستی در یاد خداست، مطیع و فرمانبردار خواهد بود و آن کس که از یاد خدا غافل است عاصی وسرکش، پس اطاعت نشانه هدایت و معصیت بیانگر گمراهی است که منشأ هردو یاد خدا و غفلت از آن است.

یادخدا از سرمایه‌های ارجمند حیات بشری است که با سرشت آدمی در آمیخته و در ادبیات دینی ازآن با عنوان «معرفت فطری» یاد می‌شود. اگر انسان چراغ معرفت فطری را در درون خود روشن نگه دارد وبا مدد گرفتن از نیروی عقل ومطالعه در نشانه‌های الهی آن را شکوفا کند به ایمان حقیقی دست یافته خداشناس می‌شود و در پرتو خدا شناسی به خودشناسی و سعادت می‌رسد.

همچنانکه امیر مؤمنان علی(ع) می فرماید: «آن کس که با یاد دائمی خداوند دل خود را آباد نگه دارد، تمام اعمالش در پیدا و پنهان پسندیده و نیکو خواهد بود.» اما در مقابل اگر کسی معرفت فطری را نادیده گرفت و به ندای درونی وقعی ننهاد سرمایه بزرگی را در جهت نیل به کمال و تعالی از کف داده و به قول امیرالمؤمنین علی(ع):«خدارا فراموش کرده خدا هم او را فراموش می‌نماید. در نتیجه چشم بصیرتش نیز بسته خواهد شد.»

آشکار است که در اینجا منظور از خود فراموشی ضعف قوه حافظه که گاهی براثر بیماری یا پیری در افراد پدید می‌آید نیست. بلکه منظور آن ابتلای قبیحی است که براثر غفلت و بی اعتنایی نسبت به ارزش‌های اخلاقی به وجود آمده وانسان خود فراموشکار را به وادی عصیان و بی‌پروایی می‌کشاند. در فرهنگ قرآن یاد خدا عامل خود‌داری از ارتکاب گناه در لحظات وسوسه نفس است. آنگونه که در کلام وحی آمده است: «اشخاص متقی در مواقعی که گرفتار وسوسه شیطانی گناه می‌شوند، خدا را به یاد آورده و(با تصمیمی) آگاهانه ودر پرتو ذکر و یاد‌آوری عواقب گناه از آن کناره می‌گیرند.»(اعراف/201)

امیرالمؤمنین علی(ع) نیز در این باره می‌فرماید: «یاد خدا ستون استوار دین و مایه مصونیت انسان از وسوسه‌ها وافکار شیطانی است.»

در تعالیم دینی عمر و زندگی زمانی ارزش دارد که با یاد خدا و اطاعت از خالق هستی همراه باشد وتنها در این صورت است که آمیخته با فضایل اخلاقی خواهد بود والا در غیر این صورت انسان مجری اوامر شیطان شده و سرمایه عمر را به ناروا صرف خواهد کرد.

کپی