اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۷ بهمن ۱۴۰۰
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

کلمات کلیدی
تأملی بر سلوک فکری و اخلاقی آیت الله شهید مفتح به روایت شاگردش

عالِم مجاهد

عالِم مجاهد
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حسن کمالی استاد حوزه و دانشگاه

حضرت آیت‌الله شهید محمد مفتح، از استادان برجسته و پرتلاشی بودند که متأسفانه مدت کوتاهی بعد از انقلاب توسط گروه فرقان به شکلی ناجوانمردانه به شهادت رسیدند و من که افتخار شاگردی این شهید بزرگوار را داشته‌ام و از نزدیک با مشی فکری و سلوک اخلاقی ایشان آشنا بودم اگر بخواهم از میراث فکری و مشی عملی این شهید بزرگوار برای نسل امروز بگویم می‌توانم به این نکته اشاره کنم که رویکرد فراجناحی ایشان در برخورد با مسائل و موضوعات مختلف جامعه بسیار حائز اهمیت است.

روزنامه ایران/ یکی از تجلی گاه‌های این نگاه و روحیه را می‌توان در ارتباط نزدیک آیت‌الله شهید مفتح با اهالی حوزه و دانشگاه و اساساً خود نهاد حوزه و دانشگاه دید. در واقع، به‌دلیل همین تلاش‌های ایشان در نزدیک کردن نهاد حوزه و دانشگاه بود که روز شهادت ایشان با عنوان «روز وحدت حوزه و دانشگاه» نامگذاری شد.

اما تجلی دیگر این رویکرد فراجناحی را می‌توان در وحدت شیعه و سنی و نزدیک کردن مسلمانان دید، شاهد این مدعا تعاملات توأمان ایشان با دانشمندان و متفکران شیعه و سنی است. همین امر باعث می‌شد تا فارغ از اثرگذاری علمی و معرفتی در داخل کشور و در بین شیعیان، جایگاه علمی ایشان در خارج از ایران و اساساً جهان اسلام نیز محل توجه بسیاری از دانشمندان و مجامع علمی قرار گیرد. از آن جمله می‌توان به دعوت عبدالفتاح عبدالمقصود، دانشمند سنی مذهب مصری و نویسنده کتاب «امام علی(ع)» اشاره کرد. به‌دنبال این دعوت، شهید مفتح به مدت یک ماه در آکادمی مصر و دانشگاه الازهر به تدریس پرداختند و متقابلاً عبدالفتاح عبدالمقصود هم به ایران آمد. رفتار و ادب علمی شهید مفتح چنان بود که عبدالفتاح عبدالمقصود پس از بازگشت از ایران کتابی درباره حضرت زینب(س) نگاشتند.

بنابراین، التزام به رویکرد فراجناحی‌ باعث می‌شد تا ایشان در برخورد با بسیاری از مسائل علمی، سیاسی و اجتماعی، به جای مرزگذاری به‌عنوان پل عمل کنند و این میراث قابل‌ تأمل و ارزشمندی است که از شهید مفتح برای امروز ما به یادگار مانده است.

از دیگر میراث‌های شهید مفتح می‌توان به تلاش‌های ایشان برای عملیاتی کردن تفکرورزی در دانشگاه و حوزه اشاره کرد. او، تمرین تفکرورزی و فلسفه‌ورزی را به‌عنوان یک تکلیف در کلاس‌های درسش دنبال می‌کرد و به عبارتی همواره مسائل مختلف را در کلاس‌هایش به پرسمان می‌گذاشت و کوشید تا از رهگذر این مباحثات، مهارت تفکرورزی را در نهاد فکری و معرفتی تقویت کرده و به فعلیت برساند. با اینکه ایشان در دانشکده الهیات دانشگاه تهران حضور داشتند اما در دانشکده های دیگری چون دانشکده حقوق ، علوم و... بسیار از ایشان و درس‌هایشان استقبال می‌‌شد. ادب و احترام ایشان نسبت به طلاب و دانشجویان مثال‌زدنی بود و به ما به‌عنوان دانشجویانش تشخص خاصی می‌دادند از این‌رو به‌عنوان «استاد و عالمی محبوب» بین دانشجویان شناخته می‌شد.

احترام و گفت‌وگو با «دیگری» از اصول شخصیتی شهید مفتح بود. این «دیگری» حتی گاهی مارکسیست‌ها، کمونیست‌ها یا حتی مجاهدین از دانشجویان کلاس‌هایش بودند و گهگاه کلاس‌های ایشان را هم بهم می‌ریختند اما ایشان با کمال تواضع و ادب و با استدلال با این گروه‌ها وارد گفت‌وگو می‌شدند. این شهید بزرگوار و عالم وارسته با اینکه مدعی علم نبود اما با علم و دانشش، دانشگاه را فروزان می‌کرد. ایشان نمونه کامل اخلاق، ادب و وحدت بودند. امید است که بتوانیم در مواجهه با مسائل امروز به این عالِم فرزانه اقتدا کنیم.

کپی