اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۲ خرداد ۱۴۰۱
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

مزیت هوشمندسازی در مدیریت آلودگی هوا

مزیت هوشمندسازی در مدیریت آلودگی هوا
احمد طاهری مدیر واحد راهبری ونگهداری شرکت کنترل کیفیت هوا

با افزایش جمعیت کلانشهرها و مصرف فزاینده انرژی در ناوگان حمل‌ونقل و همچنین صنایع موجود در داخل و مجاور آنها، آلودگی هوا به یکی از مهم‌ترین و شاید مهم‌ترین معضل بسیاری از کلانشهرهای جهان تبدیل شده است. از این رو، آلودگی هوا، یکی از شاخص‌ترین متغیرهایی‌ست که در فرایندهای شهر هوشمند در مدیریت شهری لحاظ می‌شود. به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های شهر هوشمند در زمینه آلودگی هوا، می‌توان به Breath London که در شهر لندن به انجام رسیده، اشاره کرد.

روزنامه ایران/ استفاده از مفاهیم شهر هوشمند و ابزارهای آن در زمینه آلودگی هوا در سالیان گذشته از جنبه‌های مختلفی در شهر تهران و توسط شرکت کنترل کیفیت هوا (وابسته به شهرداری تهران) در دستور کار قرار گرفته است. مهم‌ترین جنبه‌های هوشمندسازی در این زمینه را می‌توان در سه دسته سنجش آلودگی هوا، مدلسازی و پیش‌بینی و اطلاع‌رسانی قرار داد.

سنجش کیفیت هوا، اولین و مهم‌ترین گام در مدیریت آلودگی هوا به شمار می‌آید. از این‌رو در پروژه‌های هوشمندسازی نیز همواره محور اصلی در زمینه آلودگی هوا، موضوع سنجش آن بوده است. شرکت کنترل کیفیت هوا، پایش آلودگی هوا در شهر تهران را با استفاده از 21 ایستگاه که عمدتاً مجهز به تجهیزات سنجش شش آلاینده معیار می‌باشند، سنجش می‌نماید. هوشمند‌سازی در فرایند آلودگی هوا در ایستگاه‌های مذکور از جنبه‌های متعددی مورد توجه قرار گرفته است که در ادامه بیان خواهند شد.

موارد مربوط به سنجش کیفیت هوا عبارتند از:

صحت‌سنجی داده‌ها: هرچند در تمامی مراکز معتبر جهان، صحت‌سنجی نهایی داده‌های آلودگی هوا توسط نیروی انسانی متخصص انجام می‌پذیرد، اما هوشمندسازی می‌تواند منجر به افزایش دقت آن شود. سامانه موجود در شرکت کنترل کیفیت هوا که توسط شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی توسعه یافته، توانایی ارزیابی اولیه داده‌ها و مقایسه آنها با سایر داده‌های ایستگاه و همچنین ایستگاه‌های مجاور خود را دارد. این سامانه با استفاده از فرایندهای شبکه عصبی، صحت‌سنجی داده‌ها را انجام و نتایج آن را برای اطلاع‌رسانی مردم در اختیار قرار می‌دهد. ماهیت تجهیزات سنجش آلودگی هوا، به‌عنوان تجهیزات ابزار دقیق، همواره احتمال وجود خطاهای عملکردی را ممکن می‌سازد. این خطاها وهمچنین وجود اتفاقات محلی نیز (مانند توقف خودرو سنگین در کنار ایستگاه یا روشن کردن آتش در کنار آن) بعضاً منجر به تولید داده‌هایی می‌شوند که معرف کیفیت هوای مجاور ایستگاه به‌منظور محاسبه شاخص کیفیت هوا نیستند. سامانه مذکور با استفاده از الگوریتم‌های شبکه عصبی قابلیت تشخیص این موارد و اطلاع‌رسانی آن به راهبر سامانه را دارد.

مدیریت فنی و کالیبراسیون تجهیزات: سامانه دیگری که توسط شرکت‌های دانش بنیان داخلی در شرکت کنترل کیفیت هوا طراحی و پیاده‌سازی شده است، امکان کنترل فرایندهای کالیبراسیون و تشخیص عملکرد نامناسب تجهیزات را داراست . این سامانه در کنار ثبت تمامی اطلاعات مربوط به کالیبراسیون تجهیزات، امکان کنترل توالی، دقت و صحت فرایندهای کالیبراسیون را به‌وجود می‌آورد. لازم به‌ذکر است که در هر بازه دو هفته‌ای بیش از یکصد فرایند کالیبراسیون در 21 ایستگاه شرکت کنترل کیفیت هوا به انجام می‌رسد.

انتقال داده: با توجه به اطلاع‌رسانی‌های متعدد در زمینه آلودگی هوا، اهمیت برخط بودن ایستگاه‌های مذکور و عدم بروز خطا در ارسال اطلاعات اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. از این‌رو در بسیاری از ایستگاه‌های متعلق به شرکت کنترل کیفیت هوا، انتقال داده‌ها از طریق زیرساخت فیبر نوری شهرداری تهران که مطمئن‌ترین و سریع‌ترین روش انتقال داده از ایستگاه به سرورهای مرتبط در شهرداری تهران است، استفاده می‌شود. همچنین جهت کاهش احتمال از دست رفتن داده برخط از بستر مذکور، بستر جایگزین ارسال داده در بستر اپراتورهای رایج کشور نیز تعبیه شده که احتمال مذکور را به پایین‌ترین حد ممکن برساند.

سنسورهای ارزان قیمت: استفاده از سنسورهای ارزان قیمت جهت افزایش تفکیک‌پذیری (رزلوشن) زمانی و مکانی داده‌های آلودگی هوا ابزار دیگری در پروژه‌های شهر هوشمند بوده که مورد توجه بسیاری از کلانشهرها مانند لندن و نیویورک قرار گرفته است. در شهر تهران نیز استفاده از این تکنولوژی در سال 96 با 50 سنسور اندازه‌گیری ذرات معلق آغاز گردید و مطالعه و امکان‌سنجی به منظور استفاده گسترده‌تر از آن، در شرکت کنترل کیفیت هوا انجام شده و در صورتی که مطالعات اثبات کند که اجرای این پروژه در راستای شناخت آلودگی هوا مؤثر خواهد بود، در دستور کار قرار خواهد گرفت.

در زمینه مدلسازی و پیش‌بینی: جنبه دیگر هوشمندسازی در زمینه آلودگی هوا که در شهر تهران انجام می‌شود، استفاده از مدل‌های انتشار و هوش مصنوعی است. سامانه مذکور دو کاربرد مهم به شرح ذیل دارد:

  1. پیش‌بینی آلودگی هوا: از آنجا که آلودگی هوا تابع پارامترهای متعددی همچون انتشار آلاینده‌ها و پارامترهای هواشناسی با عدم قطعیت بالاست، پیش‌بینی آن کاری دشوار به حساب می‌آید ولی با این حال از نظر مردم، خصوصاً اقشار آسیب پذیر برای برنامه‌ریزی و حضور در فضاهای باز و همچنین مسئولان برای تصمیم‌گیری بویژه در شرایط اضطرار از اهمیت بالایی برخوردار است. سامانه موجود در شرکت کنترل کیفیت هوا به بهره‌گیری از مدل‌های هواشناسی و انتشار به‌همراه الگوریتم‌های هوش مصنوعی و آموزش ماشین، پیش‌بینی کیفیت هوا را تا 72 ساعت آینده انجام می‌دهد که به‌طور گسترده مورد استفاده عموم مردم و مدیران شهری قرار می‌گیرد.
  2. اجرای سناریوهای کاهش آلودگی هوا: از آنجایی که آلودگی هوا ماهیت بسیار پیچیده‌ای داشته و منابع متعددی در آن دخیل هستند، بررسی سناریوهای کاهش و پیاده‌سازی آنها بسیار هزینه‌بر است. سامانه مدلسازی آلودگی هوا، امکان بررسی سناریوهای متعدد و مشاهده نتایج آنها در کاهش آلودگی هوا، قبل از پیاده‌سازی را در اختیار سیاستگذاران و مدیران شهری قرار می‌دهد.

در زمینه اطلاع‌رسانی: اطلاع‌رسانی وضعیت آلودگی هوا جنبه دیگری‌ است که در مبحث هوشمندسازی، در شرکت کنترل کیفیت هوا مورد استفاده قرار گرفته است. از این‌رو اطلاع‌رسانی آلودگی هوا در کنار روش‌های سنتی مانند تابلوهای نمایشگر شهر، از طرق متعدد مانند اپلیکیشن کیفیت هوا، سایت شرکت کنترل کیفیت هوا و بسترهای شبکه اجتماعی در اختیار عموم مردم قرار می‌گیرد. این شرکت به‌عنوان اولین نهاد در کشور، اقدام به اطلاع‌رسانی برخط شاخص کیفیت هوا به مردم نمود به‌طوری که عموم مردم در هر لحظه از شبانه‌روز امکان کسب اطلاعات در زمینه آلودگی هوای مناطق مختلف شهر تهران را دارند. همچنین شرکت کنترل کیفیت هوا اولین و تنها مرکزیست که آرشیو داده‌های خود را به‌صورت آزاد در اختیار عموم قرار می‌دهد که نشان از اعتماد بالای این شرکت به داده تولیدی خود بوده که بخش زیادی از آن مدیون ابزارهای هوشمندسازی استفاده شده در شبکه سنجش کیفیت هواست.

بیشتر بخوانید:

تهران هنوز هوشمند نیست

کپی