اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۱۰ آذر ۱۴۰۰
گفت و گو با پریسا عزیزی خرشکی، روان شناس و مشاور خانواده

تنها صدای هم را می شنویم یا واقعا به هم گوش می دهیم؟

تنها صدای هم را می شنویم یا واقعا به هم گوش می دهیم؟
مینانبئی

با اینکه گوش دادن و شنیدن هر دو از حس شنوایی ما سرچشمه می گیرد؛ اما تفاوت فاحشی بین این دو مفهوم وجود دارد؛ ما بی آنکه بخواهیم و اراده کنیم، همه صداهای پیرامون خود را می شنویم؛ اما اگر قرار باشد بخواهیم به صدایی گوش دهیم؛ اراده و توجه نیز علاوه بر حس شنیدن در این فرآیند دخیل است؛ در واقع باید با چشمانمان هم کار گوش دادن را پی بگیریم؛ و از زبان بدن خود هم هوشیارانه در گوش دادن بهره ببریم.

ایران آنلاین/ ناهید می گوید: «درخواست استعفایم را نوشتم و رفتم نشستم روبروی همسرم؛ به او گفتم نوشتم تمام شد. برایت می خوانم ببین کامل است؟ همسرم در حالی که چشمش به تلویزیون بود، گفت: بخوان. می شنوم. شروع کردم به خواندن و نامه تمام شد. پرسیدم چطور بود؟ آنقدر در تلویزیون غرق شده بود که هیچ پاسخی نداد. دوباره تکرار کردم؛ به خودش آمد. هول شده بود. گفت: خوب بود. خوب بود. فهمیدم که کلا حواسش پرت شده و بخشی از نامه را نشنیده است. دلخور شدم و رفتم. او هم خودش را از تک و تا ننداخت و گفت: داشتم گوش می دادم دیگر؛ حتما باید به چشم هایت نگاه کنم تا بفهمی گوش داده ام؟! کار چشم، دیدن است و کار گوش، شنیدن؛ اصلا تو چرا انقدر همه چیز را سخت می گیری؟! از این گذشته تو وقت خوبی را هم برای گفت و گو انتخاب نکردی. بهتر بود اجازه می دادی تا آن برنامه ای که دارم می بینم، تمام شود و با تمرکز بیشتری به متن نامه گوش دهم.  ناهید ادامه می دهد: انقدر از او رنجیده بودم که دیگر حرفی نزدم. احساس می کردم اصلا برایش اهمیت ندارد که من در چه حال و روزی هستم. به آشپزخانه رفتم و خودم را به کار مشغول کردم که عصبانیتم کاهش یابد.


پریسا عزیزی، روان شناس و مشاور خانواده، معتقد است: گوش دادن، یک مهارت بسیار مهم در هر ارتباطی است؛ به ویژه در روابط زوج ها، مهارت گوش دادن فعال نقش بسیار تعیین کننده ای دارد. بیشتر خانم هایی که به روان شناسان مراجعه می کنند، در اتاق مشاوره این گله را از همسرشان دارند و می گویند که وقتی با همسرم صحبت می کنم یا سرش در گوشی است یا در تلویزیون غرق می شود یا اینکه روزنامه می خواند و به خوبی حرفهایم را گوش نمی کند و حواسش به من نیست و جالب اینجاست که خودش این موضوع را قبول ندارد.


این روان شناس اظهار می کند: در مهارت گوش دادن فعال، ما یک سری نکات را به افراد متذکر می شویم. به شخص شنونده می گوییم: وقتی که ما می خواهیم به یک شخص فعالانه گوش بدهیم، باید ابتدا هر کاری که داریم، کنار بگذاریم. اگر قرار باشد که ما سرمان در گوشی و روزنامه باشد؛ یا در حال نگاه کردن به تلویزیون باشیم یا مشغول غذا پختن، روشن است که حواسمان متمرکز بر گفته های طرف مقابل نخواهد بود و تنها داریم می شنویم؛ همان طور که صدای رادیو یا صدای شکستن شیشه یا صدای دستفروش ها را می شنویم. گوش دادن فعال، یک مهارت است؛ پس اگر می خواهیم گفت و گو و ارتباطی تاثیرگذار داشته باشیم، باید هر کاری را که داریم انجام می دهیم، کنار بگذاریم.
عزیزی همچنین به نکات دیگری چون زمان و مکان گفت و گو، تماس چشمی مناسب، دادن بازخورد متناسب به گوینده و چگونگی پرسش کردن در مهارت گوش دادن فعال توضیحاتی داد که در ادامه می خوانید:  

زمان و مکان مناسب انتخاب کنید
اگر قرار است بین ما و دیگری گفت و شنود فعالانه ای اتفاق بیفتد؛ یعنی با داشتن توجه و تمرکز کامل به سخنان یکدیگر گوش بدهیم و از گفت و گو و در میان گذاشتن مساله یا موضوع خود با یکدیگر پشیمان نشویم، لازم است که زمان و مکان مناسبی را انتخاب کنیم تا بی رنجش و با خشنودی از فضای گفت و گو خارج شویم. دقت کنید در فضایی که گفت و گو می کنید، عوامل مزاحم مانند تلویزیون روشن، صدای گریه بچه، ازدحام و رفت و آمد و ...، کمتر باشد.

تماس چشمی برقرار کنید
با کسی که قرار است صحبت کنید، باید حتما تماس چشمی داشته باشید؛ اما این تماس چشمی می بایست منقطع باشد؛ یعنی اینکه نه به چشمان طرف مقابل زل بزنید و نه زمین و آسمان را نگاه کنید؛ در واقع هر دو حالت، ناخوشایند است. تماس چشمی شما باید منقطع باشد.

بازخورد بدهید
اگر قرار است ماهرانه و فعالانه گوش دهید، لازم است که حتما نسبت به سخنان طرف مقابل خود واکنش داشته باشید و به وی بازخورد بدهید؛ این بازخورد می تواند با سر تکان دادن، با به کار گرفتن اصواتی مانند«خب...»، «اوهوم...» و ...  باشد تا به طرف مقابل بفهمانید که دارید به او گوش می دهید.

سوال باز بپرسید
وقتی در جایگاه شنونده  قرار داریم، گاهی لازم است برای اینکه نشان دهیم داریم فعالانه به سخنان طرف مقابل گوش می دهیم، از او سوال بپرسیم. ما در گفت و گوها معمولا دو نوع سوال داریم؛ 1. سوال باز 2. سوال بسته. سوال بسته، سوالی است که پاسخ آن بله یا خیر است و سوال باز، سوالی است که نیاز به توضیح دارد. در واقع وقتی که ما می گوییم:« چرا؟» یا «چی شده؟»، این ها سوالات باز است و طرف مقابل می تواند در پاسخ به سوال ما توضیح کاملی بدهد. در مهارت گوش دادن فعال، ما به شنونده می گوییم که سوال باز بپرس چون سوال باز، باعث می شود هم گوینده بفهمد که شما به حرف های او خوب گوش می دهید و به او توجه کافی دارید؛ هم اگر مساله برای شما مبهم است یا جایی از آن را متوجه نشده اید، توضیح بیشتر سبب می شود که سوءتفاهم به وجود نیاید. در آخر هم  وقتی صحبت های گوینده تمام شد، خلاصه ای از حرف های وی را باید با او بازگو کنید. به این شکل که بگویید : اینطور که من متوجه شدم ....
گوش دادن فعال به صحبت های طرف دیگر رابطه همواره به ارتباطات ما عمق و معنا می بخشد و سبب صمیمیت بیشتر می شود؛ در واقع گفت و گوهای ما به طور معمول زمان کمی می برد؛ اما تاثیر آن در ارتباطاتمان بسیار زیاد و اغلب بلندمدت است.

 

کپی