اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۶ بهمن ۱۴۰۰
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران
مگامال‌ها با سبک زندگی امروز ما چه کرده‌اند؟

هیـاهوی مصرف و گمشدگی انسان

هیـاهوی مصرف و گمشدگی انسان
دکتر مهرداد ناظری جامعه‌شناس و استاد دانشگاه

.1این روزها همه‌ چیز به شیء بدل شده است؛ حتی انسان‌ ها هم به اشیایی مبدل شده‌ اند که بدون توجه، از کنار هم رد می‌ شوند. به خیابان‌ های شهرهای بزرگ توجه کنید؛ زرق و برق چراغ‌ ها و نورهایی که روی صفحات بیلبوردها بالا و پایین می‌ روند؛ تبلیغات ما را دعوت به خرید بیشتر می‌ کنند. گویا انسان شدن با مصرف بیشتر تعریف می‌ شود.

 همه کمپانی‌ها از کیفیت بالای محصولاتشان یاد می‌کنند. ما نمی‌دانیم وقتی کفشی را از فروشگاهی می‌خریم، پوست چند حیوان در راستای تولید آن سلاخی شده است؟ آیا تاکنون از خود سؤال کرده‌اید، کاپشنی که هم اکنون بر تن دارید در اثر استثمار کدام  کارگر تولید شده است؟ در دنیای مدرن امروزی کسی بدون مصرف نمی‌تواند، روزگار بگذراند. گویا بازارهای بزرگ که هر روز تعداد آنها بیشتر می‌شود، جهان جدیدی را برای ما پدید می‌آورند که به ابزاری شدن بیشتر انسان منجر می‌شود.

2.اگر روزگاری دکارت با جسارت به جهانیان اعلام کرد «من فکر می‌کنم، پس هستم.» امروز با تردید به این گفتار او رجوع می‌کنیم؛ چرا که به جای آن باید بگوییم «من بیشتر مصرف می‌کنم، پس انسان هستم!» در چنین فضایی اینگونه به جوامع القا می‌شود که راهی که به خوشبختی و شادی می‌رسید از مگامال‌ها، هایپرمارکت‌ها و فروشگاه‌های بسیار بزرگ عبور می‌کند. در واقع «سبک زندگی امروز» بر اساس تماشای فانتزی‌هایی شکل می‌گیرد که در این فضاهای مصرف تبلیغ می‌شود. آیا کسی می‌تواند از پس این فضای جذاب و اندیشه ‌ورزانه بیرون آید؟

3.ما امروز بر اساس آنچه که زیمل «انبوه کالاها» می‌گوید در لابه لای حجم عظیمی از کالاهای بازار مصرف گم شده‌ایم. وقتی شهروندی به هایپرمارکت‌ها می‌‌رود به جای پنج قلم، سی و پنج قلم خرید می‌کند و بدون آنکه متوجه عبور و مرور پول از کارت‌های اعتباری‌اش شود، مبلغ زیادی را در حمایت از بازارهای سرمایه پرداخت می‌کند. اما بواقع اگر به سهم‌دهی هر کس در این بازار فکر کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که در این مبادله نابرابر، ما اخلاق انسانی و مهرورز خود را با اخلاق لذت‌جویی مصرف‌گرا مبادله کرده‌ایم. این همان چیزی است که بوردیو در کتاب «تمایز» بر آن تأکید می‌کند. ما امروز شهروندان آزادی هستیم که رهایی خود را در شبیه‌سازی سبک زندگی‌مان به انسان‌های فوق‌ثروتمند به‌دست می‌آوریم. این رهایی، توهمی‌ترین و کاذب‌ترین نوع خواست و انتخاب انسانی است که ما را از «انسانی بشدت انسانی» دور می‌سازد.

4.پس باید بپذیریم که افزایش بی‌حد و حصر کالاها که با گسترش در ظاهر آزادی فردی انسان‌ها همراه شده است، الزاماً راه کیفی شدن زندگی بشر نیست. ما در خیال و رؤیای سبک زندگی  پر زرق و برق یعنی داشتن خانه‌های استخردار، اتومبیل آخرین مدل، پالتوهای پوست حیوانات، گرین کارت، سفر به کشورهای جهان و... گم می‌شویم و خروجی آن شیء‌واره‌ای از انسان است که قدرت تصمیم‌گیری، شناخت و درک موقعیت خود و دیگران را ندارد. در چنین جهانی، مهرورزی، خلاقیت و همکاری گم می‌شود و به‌جای آن فرسودگی، کالاشدگی و بی‌هویتی پدید می‌آید.

کپی