اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • جمعه ۱۲ آذر ۱۴۰۰
روایت گمشده

نپذیرفتن مذاکرات پنهانی

نپذیرفتن مذاکرات پنهانی
مترجم: حسین جابری انصاری

تحرک جدید امریکا منجر به آن شد که ادوارد جرجیان در ملاقات اوایل آوریل ۱۹۹۳ خود با ما در دمشق، پیام ویژه‌ای از رئیس‌جمهوری کلینتون خطاب به رئیس‌جمهوری اسد با خود همراه آورد. این پیام آغازگر نامه‌های بلند و پرشمار بعدی بود که میان دو رئیس‌جمهوری رد و بدل شد و زبان نوشتاری کلینتون در این نامه‌ها همواره دوستانه بود. این را می‌دانستیم که متن نامه‌ها در حلقه‌های مربوطه تهیه می‌شد، اما کلینتون رئیس‌جمهوری امریکا، رنگی از احساسات دوستانه نسبت به رئیس‌جمهوری اسد بر آن می‌زد.

کلینتون در واپسین پیام خود مسائل بسیاری را برای ما رمزگشایی کرده و در چهارچوب پرسش‌هایی از ما خواسته بود موضع خود را درباره مشارکت رئیس‌جمهوری اسد در دیپلماسی مذاکراتی و همچنین شکل دادن به یک روند مذاکراتی پنهانی به موازات روند علنی مشخص کنیم. رئیس‌جمهوری اسد به نفس بلند خود در مسائل پیچ در پیچ سیاسی شناخته شده و به هیچ روی از کسانی نبود که شتاب ورزانه و بی‌باکانه به مسائل مهم ورود می‌کنند. اسد هیچ پیامی را بی‌پاسخ نمی‌گذاشت، اما از آن نوع افراد نبود که همان روز یا فردایش به پیامی چنین مهم پاسخ دهد، حتی اگر پیام رئیس‌جمهوری ایالات متحده باشد.

رئیس‌جمهوری اسد کوشید با شتاب نورزیدن در پاسخ به پیام تحویل شده از سوی جرجیان - آن گونه که کلینتون انتظار داشت - کرامت و حاکمیت ملی سوریه را بازتاب دهد. اسد پس از درنگ، به پرسش‌های کلینتون با نپذیرفتن دیپلماسی پنهانی و عدم موافقت با گشودن هرگونه کانال مذاکراتی سری، پاسخ داد. اسد که اشتهایی پایان‌ناپذیر به خواندن کتاب‌های تاریخی و زندگی رهبران جهان داشت می‌دانست که «طناب دروغ باریک است» و حقیقت به ناچار روزی آشکار می‌شود. او در اندازه‌های مردی دوستدار تاریخ، نمی‌خواست مذاکرات پنهانی به‌ نام او گره بخورد. ضمن اینکه اسد به هیچ روی شخصیتی از نوع سادات نداشت که قمار کرده و وارد روندی شود که پایان آن را از پیش نمی‌داند.
در آن زمان در [نشست وزرای خارجه عرب در] قاهره و شنونده مواضع بشدت خشمگینانه رهبر سازمان آزادیبخش فلسطین درباره اقدام رابین در مسأله تبعید شدگان، بودم. گفته‌های یاسر عرفات و بیان این مواضع را فرصت سیاسی مناسب و تشویق کننده‌ای یافتم تا با دعوت او به سوریه برای ادامه هماهنگی، تردیدهای ما درباره اقدامات شک‌برانگیز او را کاهش دهم. یک انگیزه دیگر من نزدیک‌سازی دیدگاه‌ها و سیاست‌های ما و رهبری فلسطین بود، زیرا بر این باور بودم که هرگاه عرفات دست خود را به سوی ما دراز می‌کند، باید دستش را بگیریم. اما رئیس‌جمهوری اسد معتقد بود عرفات راست کردار نیست و بسرعت از وعده‌های خود شانه خالی می‌کند، از این‌رو باید هر گامی که با او برداشته می‌شود، مستند‌سازی شود.
در میانه این ارزیابی‌های متفاوت از روش تعامل با رهبری فلسطین، تلفنی از قاهره موضع عرفات و گفته‌هایش را به رئیس‌جمهوری اسد گفتم و پافشارانه، پیشنهاد دادم نشستی با او داشته باشد. رئیس‌جمهوری با دیدار عرفات موافقت کرد و من نیز از به نتیجه رسیدن تلاش خود خشنود شدم. در تاریخ ۱۹ آوریل با عرفات در فرودگاه حمیمیم از هواپیما پیاده شدیم و به سمت کاخ جمهوری در لاذقیه رفتیم.
مهم‌ترین موضوع مطرح در ملاقات تقویت هماهنگی در روندهای مذاکراتی سوری و فلسطینی بود. عرفات در این ملاقات بر خلاف خلق و خوی همیشگی‌اش، با جدیت و روشنی ضرورت بازنگری در مذاکرات دوجانبه و بازگشت به هماهنگی فلسطینی - سوری را با رئیس‌جمهوری اسد مطرح کرد. عرفات تأکید کرد مذاکرات با اسرائیل شکست خورده و بی‌نتیجه است، امریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها «ما را مسخره خود کرده اند» و دو هیأت فلسطینی و سوری به ناچار باید موضعی یکپارچه و مشترک گرفته، مانند یک هیأت فعالیت کنند و این را به اطلاع ایالات متحده نیز برسانند.
رئیس‌جمهوری اسد در هنگام شنیدن مباحثی مانند آنچه عرفات مطرح کرد، بر روشنی کامل موضوع پافشاری می‌کرد، تا برداشتش از گفته‌های هم سخنش همانی باشد که گوینده در نظر داشته است. عرفات این بار، به زبان سخن سرایی حرف نمی‌زد و با زبانی جدی، روشن و بی‌ابهام، سخن می‌گفت. از این‌رو رئیس‌جمهوری اسد در پرتو شنیده‌های خود از عرفات ابراز تمایل کرد در این باره اندیشه جدی شود و با اشاره به اینکه بی‌تردید می‌دانید چه می‌گویید و می‌خواهیم چه کنیم، گفت: این تصمیم، پیامدهای مهمی دارد که باید در محاسبات ما و شما مورد توجه قرار گیرد.  آنچه اسد گفت آکنده از تردیدهای دوطرفه‌ای بود که نسبت به عرفات و تاکتیک‌هایش داشت و با توجه به شناخت من از راهبردهای مذاکراتی اسد، به شکل ضمنی به این معنا بود که لازم است کمیته‌ای فلسطینی - سوری تشکیل و موضوع را پیش از اعلام آن بررسی و آماده کند؛ بویژه که عرفات هیأتی همراه خود آورده بود که فاروق قدومی، حنان عشراوی و صائب عریقات از اعضای آن بودند./ ایران 

کپی