اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۶ آذر ۱۴۰۰

وزیر بهداشت: پوکی استخوان بیماری خاموشی که علائمی ندارد

وزیر بهداشت: پوکی استخوان بیماری خاموشی که علائمی ندارد

وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ضمن تاکید بر نقش و اهمیت پوکی استخوان بر کیفیت زندگی انسان، آن را بیماری خاموشی عنوان کرد که تا بروز شکستگی، به طور معمول هیچ علائم و نشانه ای از خود بروز نمی‌‎دهد.

به گزارش وبدا، بهرام عین اللهی در پیامی به مناسبت روز جهانی پوکی استخوان  ( ۲۸ مهر) نوشت: جهان امروز با تمامی مظاهر و دستاوردهای پیدا و پنهان خود فرصت و چالش های فراوانی را پیش روی زندگی بشر قرار داده است.

از یک سو افزایش تسهیلات اجتماعی، تولید روز افزون علم و فناوری، بهبود الگوهای زندگی و دسترسی به روش های درمانی و داروهای جدید موجب افزایش شاخص امید به زندگی و حرکت جوامع به سمت سالمندی شده و در مقابل به دلیل تغییر در سبک زندگی، استفاده از تغذیه آماده و غیر ارگانیک، عادات غلط و مصرف فرآورده های آسیب رسان، دوری از طبیعت و آپارتمان نشینی، کاهش تحرک فیزیکی، مصرف رو به گسترش برخی فرآورده های دارویی نظیر استروییدها، تاثیر افزایش تولید و مواجهه با آلاینده های محیطی، همگی موجب تنزل کیفیت زندگی خصوصا برای سالمندان شده است.

از جمله آثار شوم این تغییر گسترده در سبک زندگی بشر، افزایش موارد بیماری پوکی استخوان است. ۲۰ اکتبر به روز جهانی استئوپروز تسمیه و اختصاص یافته تا تاکیدی بر نقش واهمیت این بیماری بر کیفیت زندگی بشر باشد.

پوکی استخوان، یک «بیماری خاموش است» و تا زمان بروز شکستگی، به طور معمول هیچ علائم و نشانه ای ندارد. شکستگی مهم ترین و جدی ترین عواقب پدیده پوکی استخوان است.
شکستگی ناشی از پوکی استخوان می تواند باعث ناتوانی و معلولیت قابل توجه و از دست دادن کیفیت زندگی افراد شود.

سالانه در جهان حدود ۵.۸ میلیون سال از دست رفته به دلیل شکستگی ناشی از استئوپروز رخ می ‌دهد. از هر سه زن بالای ۵۰ سال یک نفر و از هر پنج مرد بالای ۵۰ سال، یک نفر شکستگی ناشی از پوکی استخوان را تجربه می کنند.

سهم کشور ما از شکستگی ناشی از پوکی استخوان ۱۷۰ هزار مورد و ۴ هزار مرگ در سال است. از هر ۱۰ نفر که دچار شکستگی مفصل ران می ¬شوند، ۲ نفر در طی ۶ ماه پس از شکستگی فوت می کند.

نتایج حاصل از تحقیقات بیانگر این است که بیش از نیمی ( ۶۲ درصد) از زنان و حدود یک سوم مردان بالای ۶۰ سال دچار این بیماری هستند. خمیدگی ستون فقرات و کاهش ۴ سانتی متری قد از نشانه های تاثیر پوکی استخوان در سالمندان است.

قدرت استخوان های بدن ما را دو عامل اصلی تراکم استخوان و کیفیت استخوان تعیین می کند؛ چهار نکته طلایی برای بهبود سلامت استخوان و عضله و کاهش خطر پوکی استخوان شامل ترکیبی از داشتن فعالیت، داشتن یک رژیم غذایی غنی از کلسیم، پروتئین و مصرف مکمل ویتامین D است.

کمبود ویتامین D شایع است و حتی با یک تغذیه سالم هم نمی توانیم کمبود آن را جبران کنیم. علیرغم نیاز به ویتامین D در دوران سالمندی متاسفانه میزان تولید این ویتامین در پوست با افزایش سن کاهش می یابد و افراد مسن در مقایسه با جوانان  ۴ برابر کاهش ظرفیت تولید ویتامین D در پوست دارند.

سیگار کشیدن، مصرف الکل و نوشیدن نوشابه های قندی از جمله عواملی هستند که بر سلامت استخوان ها تأثیر منفی می گذارند. مصرف دخانیات به تنهایی احتمال شکستگی مفصل ران را تا تقریبا دو برابر افزایش می ¬دهد.

برون رفت و کاهش تاثیرات منفی این وضعیت در گرو عزم راسخ ما بر تامین هر چه بیشتر شرایط زندگی سالم و ارتقای کیفیت زندگی است. تشخیص به موقع پوکی استخوان از اهمیت بسزایی برخوردار است، لذا پس از پنجاه سالگی یکی از دلایل مراجعه و مشورت با پزشک را به این موضوع اختصاص دهیم.


برخی توصیه ها برای کاهش علائم پوکی استخوان

انجام معاینه بالینی و بررسی عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان در تمامی بانوان بالای ۵۰ سال و مردان بالای ۷۰ سال توصیه می شود. در طول چرخه زندگی، یک رابطه مثبت قوی بین فعالیت بدنی و سلامت استخوان وجود دارد که متاسفانه در خلال پاندمی کرونا به شدت کاهش یافته است.

۴ ساعت پیاده روی در هفته با سرعت زیاد، احتمال شکستگی ها در ناحیه ران را کاهش می دهد، در صورت امکان از نشستن طولانی مدت اجتناب کنیم. به جای استفاده از خودرو یا وسایل حمل و نقل عمومی، مسافت های کوتاه را پیاده طی کنیم.

مصرف کافی کلسیم، پروتئین و ویتامین D و فعالیت فیزیکی منظم و تقویت قدرت عضلات هم بخشی از پروتکل درمان محسوب می شود.

اگر کمتر از ۱۰ دقیقه در روز در معرض نور خورشید هستیم و مکمل ویتامین D مصرف نمی کنیم، در معرض خطر پوکی استخوان قرار داریم. مکمل ویتامین D برای افرادی که در معرض پوکی استخوان قرار دارند و به طور کلی برای تمام افراد ۶۰ ساله و بالاتر، روزانه ۱۰۰۰ واحد توصیه می شود.

باید دقت داشت دوز بالاتری از مقادیر توصیه شده را مصرف نکنیم. همچنین، رعایت اصول ارگونومی و ایمن سازی محیط، نوع مصالح و معماری، چیدمان لوازم و استفاده از وسایل کمک حرکتی، حفاظتی و ایمنی بخش به منظور پیشگیری از سرخوردن، سقوط و افزایش آسیب افراد در معرض خطر لازم به نظر می رسد.

با جمع بندی نکات پیشگفت و در جهت نیل به این اهداف، ضروری است تا از اصلاح سبک زندگی، الگوهای تغذیه سالم، شیوه های خود مراقبتی، توصیه های مشاورین تغذیه، ترک عادات مضر و غلط، ظرفیت بالقوه فناوری های نوین اطلاع رسانی درمسیر افزایش سواد سلامتی و. غیره بهره مند شویم.


ضرورت تشخیص به موقع پوکی استخوان

تشخیص زودرس این عارضه در پیشگیری از ضایعات، کمک شایانی می کند و بدین مناسبت، شعار هفته سلامت استخوان سال ۱۴۰۰ «مهار پوکی استخوان با تشخیص به موقع» اختصاص یافته است. امید است با تمسک به این آموزه های علمی، درتحقق جامعه و نسل های سالم و پر نشاط، موفق باشیم.
 

مهار پوکی استخوان با تشخیص به موقع

خطر ابتلا به پوکی استخوان با بالا رفتن سن افزایش می یابد و مطالعات نشان می دهد، در سن ۶۰ سالگی نیمی از زنان دچار کاهش توده استخوانی یا پوکی استخوان هستند.

اکنون ۶۲ درصد از زنان و ۲۴ درصد از مردان ایرانی بالای ۶۰ سال به استئوپروز (پوکی استخوان) مبتلا  بوده و براساس یافته های اخیر،  سالمندان استان بوشهر، یک سوم از زنان و مردان بالای ۶۰ سال کشور به استئوسارکوپنی یا تحلیل هم زمان عضله و استخوان مبتلا هستند.

تخمین زده می‌شود که پوکی استخوان یک دهم زنان ۶۰ ساله، یک پنجم زنان ۷۰ ساله، دو پنجم زنان ۸۰ ساله و دو سوم زنان ۹۰ ساله را در سراسر جهان گرفتار می‌کند و گرچه ژن‌ها تعیین‌کننده قدرت اسکلتی افراد هستند اما سبک زندگی مانند رژیم غذایی و ورزش برای پیشگیری از پوکی استخوان ضروری است.

قدرت استخوان های بدن ما را دو عامل اصلی تراکم استخوان و کیفیت استخوان تعیین می کند،  پوکی استخوان یک بیماری عمومی استخوان است که با توده استخوانی پایین و تخریب زیرساخت بافت استخوانی و متعاقبا افزایش شکنندگی و مستعد شدن به شکستگی همراه است. تشخیص  پوکی استخوان با استفاده از سنجش تراکم استخوانی صورت می گیرد.


شکستگی مهمترین عارضه پوکی استخوان

برخی از پزشکان بر این باورند، شکستگی مهم ترین عارضه پوکی استخوان در سنین بالا است. شکستگی ناشی از پوکی استخوان با صدمات ناچیز مانند افتادن از حالت ایستاده نیز رخ می دهند. شکستگی مهره ای می تواند بدون افتادن یا آسیب خاص، حتی طی فعالیت های معمول روزانه رخ دهد.

شکستگی های مرتبط با پوکی استخوان اغلب منجر به درد، ناتوانی و کاهش کیفیت زندگی می شوند. شکستگی لگن از جدی ترین عواقب پوکی استخوان است که در موارد زیادی منجر به از دست رفتن استقلال فرد و سال های مفید زندگی می شود.

به گفته آنان، تشخیص به موقع پوکی استخوان از اهمیت بسزایی برخوردار است. تشخیص به موقع به ویژه اگر در صورت صلاحدید پزشک با درمان و پیگیری دستورات درمانی همراه باشد می تواند موجب کاهش احتمال شکستگی، کاهش هزینه های اقتصادی خانواده و سیستم بهداشتی، کاهش احتمال وابستگی و از بین رفتن استقلال فرد و همچنین کاهش مرگ و میر در افراد در معرض خطر شود. انجام معاینه بالینی و گرفتن شرح حال و بررسی عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان در تمامی خانم های ۵۰ بالای سال و مردان بالای ۷۰ سال توصیه می شود.

بسیاری از عواملی که منجر به بروز پوکی استخوان می شود قابل اصلاح است. می توان با اصلاح سبک زندگی از بروز پوکی استخوان پیشگیری نمود و یا در صورت ابتلا، عوارض آن از جمله شکستگی را کنترل نمود. تغییرات شیوه زندگی می تواند یکپارچگی و تعادل اسکلتی عضلانی را بهبود بخشد.

اقداماتی مانند داشتن تغذیه مناسب و  انجام مداوم ورزش به حفظ قدرت استخوانی و جلوگیری از شکستگی های آینده می انجامد. در صورت تجویز پزشک مصرف مکمل های کلسیم و ویتامین دی می تواند به بهبود وضعیت استخوان ها کمک کند.

همچنین برای کاهش خطر ابتلا به پوکی استخوان و از بین بردن خطرات بالقوه مواجهه با شکستگی لازم است از مصرف سیگار پرهیز کرد و  این سبک زندگی "استخوان سالم"  نه فقط در افراد مبتلا به کاهش توده استخوانی و  بیماران مبتلا به پوکی استخوان بلکه برای همه، مهم است.


از هر ۲ زن بالای ۵۰ سال دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می شوند

محمد باقر لاریجانی رییس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان این که آمارهای جهانی نشان می دهد از هر ۲ زن و چهار مرد بالای ۵۰ سال یک نفر دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می شود، خاطرنشان کرد: ۵۰ درصد از افرادی که یک بار دچار شکستگی می شوند در معرض شکستگی دوباره قرار دارند.

وی اظهار داشت: پوکی استخوان(استئوپروز) ارتباط مستقیمی با افزایش سن، مصرف سیگار، سابقه شکستگی ها و بیماری های کبدی و کلیوی دارد. همچنین ایمن ساختن محیط خانه برای جلوگیری از افتادن سالمندان و عوارض پس از آن از اهمیت بالایی برخوردار است.

لاریجانی افزود: بی تحرکـی و نداشــتن فعالیــت باعــث تـسریع در کــاهش تـوده استخوانی می شود. همچنین ویتامین دی برای جذب کلسیم لازم است و اجازه می دهد تا کلسیم مواد غذایی از روده ها، وارد جریان خون شود و از آنجا به استخوان ها برسد. یکی از منابع طبیعی ویتامین دی تماس مستقیم با نور خورشید است.

فوق تخصص بیماری های غدد درون ریز و متابولیسم ادامه داد: لازم است افراد در مورد نشانه های این بیماری هوشیار باشند و در صورتی که تجربه شکستگی پس از ۵۰ سالگی داشته یا سابقه شکستگی استخوان و لگن در خانوده داشته باشند یا دچار کاهش قد شده باشند و همچنین خانم هایی که زودتر از ۴۰ سالگی یائسه شده باشند باید با مراجعه به پزشک بررسی کنند که آیا در معرض خطر پوکی استخوان قرار دارند یا خیر؟

لاریجانی همچنین به اقدامات انجام شده در مرکز تحقیقات استئوپروز پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران اشاره کرد و افزود: این مرکز به عنوان عضو فعال انجمن بین المللی پوکی استخوان، تنها مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت در منطقه امرو (دفتر منطقه مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت) در حوزه بیماری پوکی استخوان است و اقدامات متنوعی را در حوزه های ظرفیت سازی، پیشگیری و مدیریت و درمان در این زمینه انجام داده است.

وی قطعی ترین روش در تشخیص پـوکی اســـتخوان را انـــدازه گیــری تــراکم استخوان (BMD) خواند و افزود: با تشخیص اولیه پـوکی اسـتخوان مـی تـوان آن را متوقـف یـا از پیـشرفت آن جلوگیری کرد و از شکستگی و عواقب سنگین ناشی از آن پیشگیری کرد.

رییس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران نقش رسانه ها را در افزایش سواد عمومی مردم در خصوص ابعاد مختلف پیشگیری و مدیریت این بیماری پررنگ خواند و افزود: امیدواریم ابعاد مختلف این بیماری بر مردم روشن تر شود.

آنچه مسلم است جمعیت کشور رو به سالمندی بوده و بیماری‌هایی که در این دوران بیشتر بروز پیدا می‌کنند، اهمیت بیشتری دارد.


چند نکته ساده و کاربردی برای مقابله با "پوکی استخوان"

پوکی استخوان زمانی اتفاق می افتد که استخوان ها به دلیل افزایش سن و عوامل دیگر نازک و شکننده می شوند که این اتفاق اغلب به شکستگی استخوان ها منجر می شود.

به گزارش ایسنا، از مواردی که خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می دهند می توان به سالخوردگی، جنسیت (این عارضه بیشتر در زنان بروز می کند)، کمبود هورمون ها، وزن کم بدن، یائسگی، سیگار کشیدن و برخی از داروها اشاره کرد.

همچنین مکمل ها، ورزش و تغییر شیوه زندگی نیز از عواملی هستند که می توانند در عدم ابتلا به این بیماری و درمان آن سودمند و موثر باشند. در موارد شدیدِ این بیماری، استفاده از داروها و جراحی نیز کاربرد دارد.

در این مطلب به نقل از وبلاگ "بیکراد" این چند راهکار ساده و کاربردی به منظور مقابله با پوکی استخوان توصیه شده است:


مصرف کلسیم و ویتامین D

کلسیم از املاح معدنی ضروریست که استخوان ها را قوی می سازد و ویتامین D به بدن در جذب آن کمک می کند. از این روز به منظور بهبود سلامت و استحکام استخوان ها، مصرف مکمل های حاوی ویتامین C و D به افراد توصیه می شود. همچنین افراد می توانند کلسیم را از طریق خوردن غذاهایی مانند ماست، پنیر، کنسرو ماهی آزاد و سبزیجات پخته دریافت کنند.

نشستن زیر نور آفتاب بدون کرم ضد آفتاب برای مدت زمان مشخص نیز به تولید ویتامین D در بدن کمک می کند. مقدار توصیه شده کلسیم روزانه برای مردان و زنان در سنین ۱۹ تا ۵۰ سال یک ۱۰۰۰ میلی گرم و مقدار نیاز روزانه برای زنان بالای ۵۰ سال ۱۲۰۰ میلی گرم است. همچنین توصیه می شود که برای تجویز بهترین مکمل کلسیم و متناسب با شرایط خود، با پزشکتان مشورت کنید.


غذاهای سالم را برای وعده های غذایی خود انتخاب کنید

بنیاد ملی پوکی استخوان در آمریکا، داشتن رژیم غذایی سالم را به افراد توصیه می کند. این به معنی مصرف میوه ها و سبزیجات تازه، غذاهای بدون چربی، گوشت و مرغ، غلات و لبنیات است. مصرف کافی این غذاها در رژیم غذایی در کنار مصرف مکمل ها بسیار سودمند است. همچنین ویتامین K نیز به افزایش تراکم املاح در استخوان ها و استحکام بیشتر آنها کمک می کند. خوردن سبزیجاتی مانند کاهو، اسفناج و کلم، ویتامین K بیشتری را برای بدن تأمین می کنند. عنصر "روی" (Zinc) نیز برای تولید بافت جدید استخوانی مورد نیاز بدن است. روی در گوشت بدون چربی، گوشت پرندگان و تمام غلات یافت می شود.


به طور منظم ورزش کنید

استخوان ها برای دوباره ساخته شدن باید تحت فشار قرار گیرند. به همین دلیل ورزش برای حفظ سلامت استخوان ها مهم است. پیاده روی را به یک برنامه روزانه تبدیل کنید. در خانه یا محل کار خود قدم بزنید و به جای آسانسور از پله ها استفاده کنید. دوچرخه سواری نیز یکی دیگر از ورزش های خوبی است که باعث تقویت ماهیچه ها و بهبود توده های استخوانی می شود. "ورزش های تحمل وزن" بهترین گزینه برای این بیماری هستند. همچنین تای چی و یوگا نیز ستون فقرات و استخوان ها را تقویت می کنند.


سیگار نکشید

نیکوتین برای استخوان ها مضر است. سیگار اثرات مکمل ها و داروها را از بین می برد.


تست تراکم استخوان بدهید

این آزمایش، بهترین روش برای تعیین میزان استخوان از دست رفته است. هنگامی که پزشک میزان استخوان از دست داده را مشاهده می کند، می تواند توصیه های لازم را ارائه داده و به افراد در چگونگی بهبود وضعیتشان کمک کند. اغلب پزشکان مکمل ها، رژیم غذایی و تغییر شیوه زندگی را به افراد پیشنهاد می دهند. برخی نیز داروهایی را که به ساخته شدن مجدد استخوان ها کمک می کنند، تجویز می کنند.


اطلاعات خود را در مورد ارتباط افسردگی با این بیماری افزایش دهید

با توجه به داده های مطالعات دانشکده پزشکی هاروارد، از دست دادن استخوان با درمان افسردگی مرتبط است. بر اساس این مطالعه مشخص شده زنانی که تحت درمان افسردگی قرار دارند از تراکم استخوانی کمتری رنج می برند زیرا آنها دارای سطح بالاتری از هورمونی به نام کورتیزول هستند و این هورمون با از دست دادن استخوان ارتباط دارد.


مصرف کافئین را کاهش دهید

کافئین زیاد اغلب با جذب ویتامین ها و مواد معدنی در بدن تداخل دارد. این بدان معناست که مصرف قهوه، چای و نوشیدنی های حاوی کافئین را کاهش دهید. تحقیقات نشان داده است که میزان بالای کافئین در بدن با تحلیل رفتن و شکستگی استخوان ها ارتباط دارد. دو یا سه فنجان در روز، مقدار مجاز مصرف نوشیدنی های حاوی کافئین است. سودا یا آب گازدار و نوشابه های انرژی زا و ورزشی همگی حاوی کافئین هستند.


حفظ وزن مناسب بدن

وقتی افراد از کاهش وزن رنج می برند، حفظ وزن متعادل مهم است. کمبود وزن با از دست دادن استخوان ارتباط دارد. اغلب به این دلیل است که بدن مواد مغذی و ویتامین های مورد نیاز برای حفظ سلامت استخوان ها و قوی شدن ماهیچه ها را دریافت نمی کند. دختران و زنان جوان به دلیل فشار و تمایل به لاغر شدن در معرض کمبود وزن هستند. وقتی رژیم می گیرید به طور منظم ورزش کنید.

اینها نکاتی کلیدی برای تقویت استخوان ها بودند. حفظ سلامت استخوان ها از طریق داشتن رژیم غذایی سالم و ورزش قابل حصول است. برخی از زنان مجبورند برای درمان این بیماری از داروها استفاده کرده و تحت عمل جراحی قرار گیرند اما بسیاری از درمان های جدید نیز وجود دارند که به بهبود شرایط ناشی از این بیماری کمک می کنند./ ایرنا و ایسنا

قاتل خاموش بالای ۵۰ ساله‌ها

 

 

 

 

کپی