اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • جمعه ۱۲ آذر ۱۴۰۰
روایت گمشده

پیشنهاد زمین در برابر صلح به تل آویو

پیشنهاد زمین در برابر صلح به تل آویو
مترجم: حسین جابری انصاری

بی‌آنکه بخواهم گریزی به خارج از موضوع بزنم باید بگویم این موضع، بیان کننده‌برداشت من از درونمایه تصور ما از سیاست امریکا بود. تصوری که بر اساس آن، با اطمینان قطعی از تعهد کامل ایالات متحده نسبت به اسرائیل، بازی نسبی و محدود سیاسی پیرامون تفاوت‌های موجود میان منافع ایالات متحده به‌عنوان یک قدرت جهانی و منافع اسرائیل را که گاه می‌توانست ضربه زننده به منافع امریکا باشد، ممکن می‌دانست. تفاوت‌هایی که کشورهای عربی می‌توانستند از آن بهره بگیرند.

از همراهی با کارتر در سفرهای شخصی او به دمشق، شناخت خوبی از روش‌های تصمیم‌سازی در ایالات متحده، پیدا کرده بودم. از جمله این که رئیس‌جمهوری اختیارات گسترده‌ای دارد، اما نمی‌تواند تصمیماتی بگیرد که کنگره آن را در تعارض با امنیت اسرائیل می‌بیند. این امور البته جزو اختیارات و در ید قدرت رئیس‌جمهوری امریکا است، اما در صورتی که ملاحظات کنگره مورد توجه قرار نگیرد، تصمیمات رئیس‌جمهوری در مسائل دیگری که نیازمند تأیید کنگره است، با مشکل مواجه خواهد شد. این درس را از بیکر نیز در ملاقات‌های صریحی که با هم داشتیم یاد گرفته بودم، بویژه در ملاقات مارس ۱۹۹۱ در ریاض که پافشارانه از من می‌خواست، قدر ایستادن بوش را در برابر کنگره و اظهار نظر علیه ساخت شهرک‌های یهودی‌نشین، بدانیم. هیأت اسرائیل در دور هفتم مذاکرات، برگه کاری ارائه کرد که برای نخستین بار اصطلاح «عقب‌نشینی از جولان» در آن آمده بود، بی‌آنکه میزان عقب‌نشینی را مشخص کند. پیچیدگی همچنان بر موضع اسرائیل در زمینه عدم اقرار به عقب‌نشینی کامل از هر اینچ جولان تا مرزهای ۴ ژوئن ۱۹۶۷، سایه انداخته بود. در حالی که خاستگاه ما در تعامل با این موضوع روشن و مبتنی بر این بود که پیشبرد واقعی در شکل‌دهی به توافق صلح، پیش از پذیرش اصل عقب‌نشینی کامل از سوی اسرائیل شدنی نیست. از دید اسرائیل تحول جدید در موضع آنها پیشرفتی در مقایسه با ایام شامیر و یوسف بن آهارون تلقی می‌شد، اما از نظر ما بیش از یک تعدیل ناتمام در قواعد بازی نبود.

علاف رئیس هیأت ما با همه وجود در تلاش بود تعهد اسرائیل نسبت به عقب‌نشینی کامل از جولان را از رابینوویچ بگیرد، اما رئیس هیأت اسرائیل با خودداری از انجام این امر، پافشاری می‌کرد، وضعیت به روش معکوس مورد مناقشه قرار گیرد. یعنی نخست و پیش از ورود به مسأله عقب‌نشینی کامل، بر سر ترتیبات امنیتی توافق شود. در حالی که موضع ما توافق درباره عقب‌نشینی کامل اسرائیل از جولان و سپس رفتن به سراغ ترتیبات امنیتی بود. علاف البته به روش طوفان فکری این ایده را نیز مطرح کرد که با فرض پذیرش شروط امنیتی توسط ما، میزان پذیرش عقب‌نشینی کامل از سوی اسرائیل چقدر خواهد بود. اگر بخواهیم درونمایه اصلی این دور از مذاکرات را چکیده کنیم، «اولویت ترتیبات امنیتی» از نظر هیأت اسرائیلی و «اولویت عقب‌نشینی کامل» از دید ما خواهد بود. دور هفتم مذاکرات در همین اندازه پایان یافت و به نظر می‌رسید پیشبرد روند صلح سوریه و اسرائیل، نیازمند نوعی تعدیل در روش تعامل با هنجارهای بازی جدیدی بود که در آن، اسرائیل در مذاکرات خود با سوریه، برای نخستین بار و به شکل واقعی، اصل زمین در برابر صلح را پذیرفته بود.

گفت‌و‌گوی اسد - رابین از طریق مجله امریکایی تایم
فشارهای سیاسی نصیحت‌آمیز زیادی بر رئیس‌جمهوری اسد وارد می‌شد تا با دنباله روی از روش انور سادات و انجام اقداماتی فریبکارانه، بر افکار عمومی اسرائیل تأثیر بگذارد، اما اسد که اینگونه اقدامات را دلقک بازی تلویزیونی پر هزینه می‌دانست، تسلیم هیچ یک از این فشارها نشد.
اسد بر این باور بود که روش‌های فریبکارانه، نتیجه‌ای نخواهد داشت و حتی می‌تواند به ضد خود تبدیل شود. روش اندیشیدن رئیس‌جمهوری اسد بر این اساس بود که هر اختلافی در سطح پایین‌تر از رؤسا می‌تواند حل شود، اما اگر ملاقات رؤسا با موفقیت همراه نشود، حل مشکلات بسیار سخت خواهد بود. اسد می‌گفت اگر وزرا با یکدیگر اختلاف داشته باشند، مقام بالاتری هست که میان آنها آشتی دهد، اما اگر رؤسا اختلاف پیدا کنند کسی را نمی‌یابند که آنها را آشتی دهد. از این‌رو رئیس‌جمهوری اسد راه حل واقع گرایانه میانه‌ای را برگزید که نظرش در نپذیرفتن روش شوک درمانی فریبکارانه سادات، را با برداشتن گام‌های حساب شده در این زمینه در هم می‌آمیخت. رئیس‌جمهوری اسد در پرتو چنین نگاهی گفت‌و‌گو با مجله امریکایی تایم را پذیرفت که به شکل همزمان با گفت‌و‌گوی این مجله با رابین منتشر می‌شد. گفت‌و‌گوی اسد با تعدادی از اعضای مهم تحریریه مجله تایم، پیام‌های مثبتی دربر داشت تا حرکتی در دور هشتم مذاکرات بیافریند. این گفت‌و‌گو به شکل صوتی و تصویری ضبط شد و تلویزیون سوریه نیز در تاریخ ۲۳ نوامبر ۱۹۹۲ آن را پخش کرد. انعطافی که در این گفت‌و‌گو نشان داده شد، موافقت سوریه با مفهوم امنیت متقابل میان سوریه و اسرائیل در صورت بازپس‌گیری همه سرزمین‌های اشغالی‌اش بود. اسد همچنین اعلام کرد اسحاق رابین در مقایسه با سلف خود اسحاق شامیر، درک بالاتری نسبت به صلح دارد./ ایران 

کپی