اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۶ آذر ۱۴۰۰

کلمات کلیدی

عمل گرایی سیاسی در جهان به هم پیوسته

عمل گرایی سیاسی در جهان به هم پیوسته

وزیر امور خارجه جمهوری ازبکستان عبدالعزیز کاملوف مصاحبه مفصلی با سردبیر روزنامه های "حقیقت شرق" و "ازبکستان جدید" انجام داد.

عبدالعزیز کاملوف در مصاحبه خود، در مورد تحولات اساسی و اصلاحات انجام شده در ازبکستان در سال های اخیر و همچنین سیاست خارجی جدید ازبکستان و جنبه های وضعیت ژئوپلیتیک فعلی در منطقه آسیای مرکزی و جهان  صحبت نمود.

در ادامه، خواهشمند است خوانندگان گرامی متن کامل این مصاحبه را مطالعه نمایند و از اولویت های سیاست خارجی ازبکستان و دیگر ابعاد مهم سیاسی مطلع گردند.

 

مصاحبه وزیر امور خارجه جمهوری ازبکستان، عبدالعزیز کاملوف

با خبرنگار روزنامه "حقیقت شرق" و "ازبکستان جدید"

---

آقای کاملوف، 5 ماه اکتبر سال جاری در تاشکند کنفرانس بین المللی با موضوع "ازبکستان_اصلاحات پرتحرک پنج سال اخیر" پیرامون تحولات بنیادی انجام شده در کشور در سال های اخیر برگزار گردید. در این کنفرانس، نتایج رویکرد جدید رهبری ازبکستان در تحقق سیاست خارجی سنجیده و متقابلاً مفید مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

واقعا در ازبکستان در این سال های اخیر، تغییرات بزرگی رخ داده اند. آیا شما می توانید عوامل اساسی تحولات بنیادی در سیاست خارجی ازبکستان را برای ما مطرح کنید؟

خیلی تشکر می کنم از سؤال بسیار جالب شما!

اولاً می خواهم بگویم که کنفرانسی که شما راجع به آن صحبت کردید در سطح بسیار بالایی برگزار گردید و خیلی هم با نفوذ و مبرم بود. در این کفرانس دیپلمات های ارشد کشورهای خارجی و سازمان های بین المللی، دانشمندان و پژوهشگران معروف شرکت کردند.

معتقدم که در این گردهمایی به دلیل سعی و تلاش دست اندرکاران و همچنین همکاری نزدیک و دیالوگ باز بین شرکت کنندگان، مباحثات خیلی موفقیت آمیز برگزار شد.

یکی از جلسات به موضوع تحقق وظایف در راستای تامین امنیت، تکثر مذهبی و وفاق بین ملت ها و همچنین اجرای سیاست خارجی سنجیده و سازنده اختصاص داده شده است.

تمام این مسائل و وظایف به هم پیچیده به بند پنجم استراتژی عمل پنجگانه توسعه ازبکستان در سال های 2017 الی 2021 با ابتکار و تحت رهبری رئیس جمهور ازبکستان جناب آقای شوکت میرضیایف برگزار می گردند.

باید بگویم که شرکت کنندگان مباحثات باز و بسیار زنده ای را جهت پیشبرد فرایند اصلاحات برای ورود ازبکستان به جامعه کشورهای پیشرفته دموکراتیک داشته اند.

نظرات کارشناسان خارجی و دیپلمات ها جهت آنکه اصلاحات بنیادی که پنج سال قبل در ازبکستان شروع شده اند، نقش بزرگی را برای عبور کشور به مرحله جدید و معاصر توسعه و نوسازی، ارتقای کارایی سیاست خارجی و داخلی کشور، یکسان و موافق با هم بوده است.

در مباحثات، همکاران خارجی ما نظراتی را ارائه نموده اند که طبق آن در اثر سیاست خارجی باز و سازنده رئیس جمهور ازبکستان شوکت میرضیایف، نقش و جایگاه کشور در مناسبات بین المللی به صورت چشمگیر تحکیم یافته است. یکی از دستاوردهای آن، تبدیل و دگرگونی چهره ازبکستان و درک جهانی آن به عنوان کشوری که در آن جامعه دموکراتیک، اقتصاد قوی و رقابتی و سازمان ها و زیربنای نوآوری شکل می گیرند، میباشد.

رئیس جمهور شوکت میرضیایف هنگام سخنرانی خود در هفتادوششمین مجمع عمومی سازمان ملل، قطعاً تاکید نمود که اصلاحات وسیع و پرتحرک در ازبکستان امروزه، جنبه برگشت ناپذیری را به خود کسب نموده است و اساس آنها شامل تامین حقوق بشر، آزادی و منافع قانونی هر فردی می باشد.

این بیانیه طبق ارزیابی ناظران خارجی، علائم محکم و مثبتی برای جامعه جهانی و در مرحله اول برای همکاران خارجی سیاسی ازبکستان و سرمایه گذاران بین المللی می باشد.

 

در این راستا، بر تغییر و اصلاح چهره ازبکستان در عرصه بین المللی چه عواملی تاثیر داشته اند؟

اولاً، این اراده سیاسی و عزم راسخ رهبری ازبکستان است که برگزاری اصلاحات عمیق و منظمی را جهت تامین آزادی بیان و رسانه ها، مذهب و اعتقادات، برابری و وفاق بین ملت ها را هدف عمده خود قرار داده است.

همانطوریکه مستحضر هستید، ماه اکتبر سال 2020 ازبکستان اولین بار در تاریخ به عنوان عضو شورای حقوق بشر سازمان ملل که47 کشور اعضای آن میباشند و تصمیم گیرنده حمایت و کمک های حقوق بشری در جهان هستند، انتخاب شد.

ثانیاً، مسیر سیاست خارجی تصویب شده از طرف ریاست جمهوری ازبکستان جناب آقای شوکت میرضیایف، دارای جنبه عمل گرایی و از لحاظ استراتژی مقایسه و محاسبه شده به حساب میرود.

این مسیر موجب تحکیم اعتبار کشور به عنوان همکار مطمئن و با ثباتی که دارای اعتماد و برگزارکننده سیاست خارجی فعال است، گردید. حاصل عمده این روند، بهبود اوضاع سیاسی در آسیای مرکزی، شکل گیری روحیه حسن همجواری اصیل در منطقه، آغاز همکاری ازبکستان و کشورهای همسایه جهت حل مسائل مهم حیاتی در منطقه میباشد.

علاوه بر این، روابط چند جانبه و متقابلاً سودمند کشور با قدرت های بزرگ جهان، روسیه، چین، ایالات متحده آمریکا و کشورهای اروپایی و همچنین کشورهای ترکیه، کره جنوبی، ژاپن، هندوستان، پاکستان و دیگر کشورهای آسیای غربی و شرقی گسترش یافته اند.

ثالثاً، دیپلماسی چند جانبه نیز تا حد زیادی گسترش یافت. کنفرانس های بین المللی که به ابتکار مقامات کشور برگزار گردیده اند، از طرف جامعه جهانی مورد ستایش قرار گرفته اند.

در این راستا، اولاً باید از گردهمایی های تاریخی که جهت شکل گیری کریدورهای حمل و نقل بین المللی، حل و فصل مسائل افغانستان، تحکیم ارتباطات آسیای مرکزی با کشورهای آسیای جنوبی برگزار شده اند، یادآور باشیم. در آن مقطع زمانی همچنین کنفرانس جهانی حقوق جوانان در موضوع "جذب جوانان در تحرکات جهانی" نیز با موفقیت برگزار شده بود.

تمام این گردهمایی ها، سحن سیاسی جهت ایجاد مدل جدید و مؤثر ارتباطات منطقه ای و بین المللی در عرصه های سیاسی، اقتصادی، سرمایه گذاری، حمل و نقل، انرژی، فناوری و فرهنگی را فراهم آورده اند.

با ابتکار ریاست جمهوری ازبکستان در آینده نزدیک در شهر تاشکند، کنفرانس بین المللی خیلی مهم دیگری نیز برگزار خواهد شد. این گردهمایی به یکی از موضوعات مهم روز جامعه جهانی یعنی بررسی مسائل بازسازی اقتصاد جهانی و تجربه فقرزدایی در زمان پسا کرونایی اختصاص داده خواهد شد.

چهارماً، ابتکارات مهم حیاتی و روز ریاست جمهوری ازبکستان جناب آقای شوکت میرضیایف جهت متحد ساختن تلاش های کشورهای منطقه و جهان برای حل و فصل مسائل مشترک، موجب ارتقای فعالیت و تقویت نقش ازبکستان در سازمان های بین المللی گردید. در این راستا، از ابتکارات عملی شده ازبکستان جهت ایجاد بنیاد اعتماد همکاری چند جانبه سازمان ملل در عرصه حفاظت از منابع انسانی در منطقه دریاچه آرال و تصویب چند قطعنامه مهم مجمع عمومی سازمان ملل جهت تحکیم همکاری های منطقه ای و بین المللی در آسیای مرکزی، آموزش و تکثر دینی، در عرصه های گردشگری و توسعه پایدار، ایجاد مناطق نوآوری و فناوری محیط زیستی در منطقه دریاچه آرال را نیز باید یادآور باشم.

در سال 2020، تاشکند اولین بار ریاست سازمان CIS را بر عهده داشت و جلسه سران کشورها را به طور موفقیت آمیز برگزار کرد و در چهارچوب آن بیش از ده ها ابتکار را پیشنهاد نمود.

مهمترین دستاوردهای این پنج سال سپری شده، عضویت ازبکستان در شورای کشورهای ترک زبان، پیشبرد ملاقات ها برای عضویت در WTO، مقام ناظر سازمان کشورهای همکاری اقتصادی اوراسیا می باشند.

علاوه بر آن، فرایند گفت و گوها راجع به قرارداد همکاری ها و مشارکت وسیع با اتحادیه اروپا در مرحله نهایی میباشند و ازبکستان مقام کشور ذینفع در سیستم "GSP" را بدست آورده است.

پنجماً، دیپلماسی اقتصادی در حال تسریع است. فرایند جذب سرمایه خارجی و فناوری های پیشرفته به اقتصاد ازبکستان به طور چشمگیر افزایش یافته اند.

به طور کلی تمام این عوامل در شکل گیری چهره جدید ازبکستان به عنوان کشور باز جهت همکاری های همه جانبه اثرگزار بوده اند. در عرصه بین المللی مفهوم "ازبکستان جدید" به شکل محکم تثبیت شد.

جناب آقای وزیر، همانطوریکه اشاره کردید در پنج سال گذشته تحولات جدی نه تنها در کشور ازبکستان بلکه در منطقه آسیای مرکزی به وقوع پیوسته است. رئیس جمهور شوکت میرضیایف دستور کار مشترک را برای منطقه پیشنهاد نمود که این امر موجب بهبودی چشمگیر مناسبات و تحکیم آن با تمام کشورهای همسایه گردید. اما می خواستم فکر جنابعالی را درباره مسائلی که هنوز در دستور کار هستند و منتظر حل و فصل میباشند را جویا باشم؟

یقیناً از روز اول ریاست، خود رئیس جمهور شوکت میرضیایف توجه خاصی را بر مسائل بهبود اوضاع سیاسی آسیای مرکزی مبذول نمود. در مرحله اول، هدف خیلی مهم و پر از مسئولیت در معرض کار قرار گرفت که آن آغاز حل سازنده مسائل منطقه ای که قبلا موانع راه های تقویت همکاری ها با همسایگان بوده اند.

با برقراری مناسبات با اعتماد و ملاقات های باز در سطح بالا با همسایگان ما به توافقات حل مسائل دو جانبه و منطقه ای براساس حسن همجواری، اعتماد متقابل و مراعات منافع همدیگر و و همچنین مصالحه عاقلانه دست خواهیم یافت.

به قول رئیس جمهور ازبکستان، در فرهنگ سیاسی جهان اصطلاحی به نام"روح آسیای مرکزی" ایجاد شد که دقیقاً جو سیاسی مثبت همکاری و حسن تفاهم حاکم در منطقه ما را منعکس می نماید.

ابتکار برگزاری منظم ملاقات های سران کشورهای منطقه عملی شده است. سه جلسه سران کشور در شهرهای نورسلطان، تاشکند و اوزه برگزار شد. گردهمایی های اقتصادی آسیای مرکزی نیز برگزار می گردند. روابط تجاری اقتصادی، همکاری ها در عرصه های صنایع و فرهنگی با سرعت دارند گسترش می یابند.

درباره دیگر مسائل همکاری های منطقه ای باید بر فرایندهای حل و فصل مشکلات مرزی، استفاده مشترک و منطقه ای از منابع آبی و انرژی، توسعه و تکامل را های حمل و نقل و ارتباطی، تامین امنیت منطقه ای و همچنین ادامه امور در عرصه مسائل محیط زیستی تاکید داشت.

 

می خواهم خاطرنشان شوم که منشأ تمام این مسیرها، راهبرد منطقه ای رئیس جمهور ی ازبکستان میباشند که عبارت از ابعاد ذیل هستند:

اول _ اجرا و تحقق تمام توافقاتی که هنگام ملاقات های دو جانبه و در چهارچوب جلسات مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی به دست آمده.

دوم_ تکامل مدل همکاری اقتصادی منطقه ای، ارتقای اثرگذاری همکاری مشترک در عرصه های تجارت و سرمایه گذاری، صنایع، حمل و نقل، ترانزیت، انرژی و نوآوری.

سوم_ تهیه و تنظیم پاسخ های مناسب به چالش ها و تهدیدات کنونی که امروز منطقه ما با آنها مواجه هستند و اعم از بیماری همه گیر و برطرف کردن عواقب آن، حل مسائل محیط زیستی، خنثی کردن تهدیدات فرامرزی افراطگری مذهبی و تروریسم، و همچنین تقویت وفاق بین ملت ها و تحکیم روابط دوستی و برادری بین مردمان آسیای مرکزی میباشند.

 

خارج شدن آمریکا و ناتو از افغانستان شرایط جدیدی را در این کشور فراهم ساخت که بر امنیت منطقه اثرگزار میباشد. لهذا در خارج، مشاهدات و پیشنهادهای راجع به احتمال از سرگیری عضویت ازبکستان در سازمان امنیت دسته جمعی مطرح می شوند. جناب عالی در این خصوص چه می توانید بگویید؟

به علت تفاسیر احتمالی در رسانه ها می خواستم چهارچوب های ملاحظات خود را دقیقتر مشخص کنم. یعنی سعی میکنم نکته نظرات خودم را دقیقاً در حد پرسش مشخص شما ابراز نمایم و بر مسائل استفاده از نیروهای مسلح علیه تجاوز خارجی، تهدید‌های امنیتی کشور و حفاظت از حریم مرزی رجوع نکنم.

این مسائل به هیچ وجه مورد تردید قرار نمیگیرد، کاملا به حق است که جزو لاینفک نظریات و دکترین‌های ملی امنیتی بسیاری از کشورها و واحدها و بلوک‌های نظامی و سیاسی مختلف می‌باشد.

ازبکستان همیشه طرفدار حل مسالمت آمیز تمام مسائل و به خصوص مناقشات افغانستان بوده و هست که طی چندین دهه باعث نگرانی‌همسایگان می‌باشد.

مکرر اظهار داشته‌ایم که مسائل افغانستان راه‌حل نظامی ندارد و امروز بسیاری از کشورهای جهان این نقطه نظرات را دنبال می‌کنند. همچنین خروج نیروهای ناتو از افغانستان نیز درست بودن برداشت ما را ثابت کرده است.

طبق قانون اساسی و همچنین دستورالعمل سیاست خارجی و دکترین دفاعی، جمهوری ازبکستان در هیچ گونه سازمان‌های نظامی و بلوک‌ها شرکت ندارد. علاوه بر آن از لحاظ عملی این خیلی مهم است که کشور ما امروز جهت تامین امنیت ملی از پتانسیل بزرگ خود بر خوردار می‌باشد. اصلاحات در عرصه بازسازی نظامی با موفقیت جریان دارند و پایه‌های نظامی فنی ارتش ملی تحکیم می‌یابند.

مسلماً دنیای معاصر با شدت در حال توسعه است. بافت معماری جهان همیشه در حال تغییر است. بدون شک این فرآیند چالش‌ها و تهدیدات معینی را به همراه دارد که علیه آنها با راه‌های‌مختلفی می‌توان مبارزه کرد از آن جمله می‌توان به مسائل استفاده از‌پیمان‌ها و سازمان‌های نظامی‌اشاره کرد.

ولی در فرآیند برخورد با چالش‌های‌امنیتی، صرفا تکیه بر قوای مسلح همیشه ثمر بخش نخواهد بود. دیگر ابزاری موجود هستند که در اثر گذاری تاثیر کمی هم ندارند، حتی در بسیاری از شرایط برای مقابله با چالش‌های امنیتی واقعا اثرگذار هستند.

یکی از این ابزار، دیپلماسی است.

روش دیپلماسی پیشگیرانه بارها در گذشته اثرگذاری مثبت خود را ثابت کرده است و امروز نیز قابلیت بقای خود را به اثبات می‌رساند. از جمله در برخورد با اوضاع جدید در افغانستان، که در این جا صحبت صرفا در رابطه با دیپلماسی دو جانبه نیست. بلکه در سطح چند جانبه بین‌المللی نظم تمام عیار مکانیزم‌های سیاسی، دیپلماسی ایجاد شده و در حال رشد می‌باشند که هدف آنها جلوگیری از هر نوعی چالش‌ها و تهدیدات امنیت ملی و منطقه‌ای می‌باشد.

به عنوان مثال در آسیای مرکزی سیستم متوازن مکانیزم ملاقات‌های کشورهای منطقه با شرکای ابرقدرت در فرمت 5+1 در حال انجام است. این پلتفرم با کشورهایی چون روسیه، امریکا، اتحادیه اروپا، چین، هندوستان کره جنوبی و ژاپن در حال انجام است. علاوه بر سازمان امنیت دسته جمعی در منطقه سازمان‌های همچون CIS، سازمان‌ شانگهای در فعالیت می‌باشند که در چارچوب آنها مسائل مبرم از جمله تامین امنیت منطقه، اعم از مسائل افغانستان مورد بحث و بررسی‌قرار میگیرند.

اخیرا اشتراک ازبکستان در جلسه سران کشورهای سازمان امنیت دسته جمعی به عنوان مهمان و همچنین در ملاقات‌های فرمت سازمان شانگهای بعلاوه سازمان امنیت دسته جمعی در شهر دوشنبه که در آن اوضاع افغانستان مورد بحث قرار گرفت، عنصر ترکیبی دیپلماسی سنجیده و متوازن و عملگرای ما میباشد.

در اثر دیپلماسی فعال و باز ازبکستان مناسبات همکاری‌های استراتژی را با کشورهای آسیای مرکزی و قدرت‌های جهانی برقرار کرده است. همکاری فی‌مابین درعرصه مبارزه با تروریسم و افراط‌گرایی مذهبی به طور فعالانه‌تر توسعه می‌یابد و همکاری‌ها در زمینه فنی-نظامی نیز با موفقیت دنبال می‌شود. ملاقات‌های راه‌اندازی شده با کشورهای همکار در تمام عرصه‌های همکاری ثبات را در منطقه تحکیم می‌نماید و شرایط را برای خنثی سازی چالش‌های جدی امنیتی فراهم می‌کند.

 

پس از سقوط حکومت در کابل بعضی از مفسران در نتیجه‌گیری خود عجولانه رفتار نمودند : مثل اینکه برنامه‌های جذب افغانستان به ارتباطات تجاری و اقتصادی منطقه و پیشبرد پیوستگی آسیای مرکزی و جنوبی را باید کنار گذاشت و به آینده موکول کرد. از نظر جنابعالی آیا امکان دارد با چنین پیشبینی ها موافقت کرد؟

نتیجه‌گیری‌های به مثل، احتمالا در عواقب نقص در درک جریانات افغانستان و فهم ماهیت ابتکارات ازبکستان ظهور کرده‌ باشند. واقعا در افغانستان شرایط نگران کننده در حال شکلگیری است. این واقعیت جدیدی است که ما با آن سروکار داریم یقینا شرایط در این کشور ابزار تشنج در منطقه خواهد بود چون در قلمرو افغانستان گروه‌های تروریستی هنوز حضور دارند.

ولی ما باید آن را هم در نظر داشته باشیم که افغانستان نه تنها منشاء چالش‌ها و تهدید‌ها می‌باشد بلکه امکانات و فرصت‌ های جدیدی نیز دارد که می‌توان آنها را بر اساس پروژه‌های سازنده منطقه جایگزین کرد.

منفعت ما ایجاب می‌کند که افغانستان نباید در تحریم بین‌المللی قرار بگیرد و در مرزهای جنوبی ما یک کشور مطرود ایجاد شود و سناریوی سال‌های 90 قرن گذشته تکرار شوند. ازبکستان به دنبال آن است که نه تنها تحریم افغانستان بر طرف گردد بلکه کمک‌های بشردوستانه نیز فعال باشند. ما مرزهایمان را با این کشور باز کردیم و انتقال مواد غذایی و مایحتاج و برق را مجدداً آغاز کردیم. تاشکند نیز به دنبال آن است که پول‌های بلوکه شده افغانستان در بانک‌های خارجی آزاد شوند و از جامعه جهانی دعوت می‌کند که انجام پروژه‌های عمرانی ، اقتصادی و زیربنائی را در این کشور ادامه دهد.

عملاً در این راستا بود که در چارچوب انجام وظایف فوق هیئت رسمی ازبکستان در تاریخ هفتم ماه اکتبر به کابل رفت و گفت‌وگوهای سازنده ای را با مقامات و اعضاء حکومت موقت افغانستان انجام داد.

ما معتقدیم که ادامه کمک‌های اجتماعی، اقتصادی، انجام پروژه‌های توسعه‌ای جهت بر طرف ساختن بحران انسانی، استقرار ثبات و بازسازی پسا جنگی در افغانستان خیلی مهم است. بالاخره بدون انجام این وظایف تامین ثبات در دراز مدت در این کشور و مناطق همجوار آن در عمل امکان پذیر نیست.

در ازبکستان هیچ دستور کار مخفی و یا دوگانه در قبال افغانستان موجود نیست، موضع‌گیری ما مشخص است و اقدامات کشور مقابل به مثل و عمل‌گرایانه است.

ازبکستان علاقمند است افغانستان کشوری امن و مستقل باشد. افغانستان با ثبات، صلح جو و شکوفا پاسخ‌گوی منافع تمام مردم چند ملیتی افغانسان و جامعه جهانی است.

افغانستان نباید ابزار موانع  باشد، بلکه باید به عنوان پل تحکیم همکاری بین آسیای مرکزی و جنوبی پذیرفته شود. پروژه‌های فرا افغانی در عرصه‌های حمل و نقل به این فرآیند کمک خواهند کرد و ما با شرکای بین‌المللی خود آنها را در آینده نیز ادامه خواهیم داد.

تحقق ابتکارات ازبکستان در عرصه همبستگی آسیای مرکزی و جنوبی جهت حل مسائل کلیدی تامین امنیت و راه‌اندازی مکانیزم‌های همکاری دراز مدت کشورهای این دو منطقه، خیلی ضروری است. لهذا با شرکایمان اقداماتی در راستای تصویب قطعنامه مخصوص مجمع عمومی سازمان ملل برای تحکیم همبستگی آسیای مرکزی و جنوبی ادامه دارد. مسائل پیشبرد همکاری‌های بین منطقه‌ای در زمینه‌های تجاری، اقتصادی، حمل و نقل، فرهنگی و دیگر در حال حل و فصل است.

در یک کلمه می‌توان گفت که برنامه پیشبرد همکاری با آسیای جنوبی که از طرف رئیس جمهوری ازبکستان مطرح شده است دورنمای دراز مدت دارد. انتقال قدرت در افغانستان در قبال این کشور و منطقه و دیگر طرف های وابسته به آن وظایف مبرمی را جهت استقرار ثبات و حل و‌فصل سیاسی معماها مقرر نموده است.

 

17 سپتامبر سال جاری در تاجیکستان شورای سران کشورهای عضو سازمان شانگهای برگزار گردید. مطابق با نتایج جلسه ریاست دوره‌ای در این سازمان با نفوذ به ازبکستان منتقل شد. این رخداد مسئولیت خاصی را بر عهده کشور ما می‌گذارد و همانطور امکان دسترسی به اهداف مشخص را نیز فراهم می‌نماید. تاشکند با برگزاری جلسه سران کشورهای عضو سازمان شانگهای چه اهدافی را دنبال خواهد کرد؟

در سال‌های گذشته سازمان شانگهای به عامل مهم سیاست جهانی تبدیل شده است. و در ردیف سازمان‌های پرنفوذ از‌جایگاه مناسبی برخوردار است. بر اساس «روحیه شانگهای» مشارکت در منطقه‌ تحکیم می‌یابد. پتانسیل کشورهای عضو سازمان علیه چالش‌ها و تهدیدات جدید، توسعه می‌یابد و همکاریها در عرصه اقتصادی  و فرهنگی در حال گسترش هستند. در حال حاضر ما جهت انجام یک وظیفه شرفمندی را در چارچوب سازمان شانگهای بر عهده خود گرفته‌ایم. یعنی اینکه ریاست در سازمانی که حیطه مسئولیت آن حریم عظیمی  که حدودا 10 درصد آوراسیا، از قطب شمال تا اقیانوس هند،از لیونگان چین تا کالینین گراد روسیه را در بر گرفته که در آن 44 درصد جمعیت جهان به سر می‌برند.

علاوه بر آن، ازبکستان از وزن سیاسی مناسب و تجربه بزرگی‌جهت برگزاری و اجرا موافقت آمیز این وظایف برخوردار است.

در سال 2022 تحت ریاست جمهوری ازبکستان برگزاری بیش از 80 مورد تدابیر بین‌المللی در چارچوب سازمان شانگهای برنامه‌ریزی شده‌اند.

جهت انجام چنین وظیفه بزرگی ما نقشه راه مخصوص و پایه‌های نظری ریاست خود را تدوین کرده‌ایم. در این اسناد ما تجربه ریاست خود را در سال‌های 2006، 2010 و 2016 در این سازمان در نظر گرفته‌ایم. شکی نیست که تمام این تدابیر در چارچوب ریاست ازبکستان در سازمان شانگهای در بالاترین سطح به نحو مناسب برگزار خواهد شد.

در یک مصاحبه نمی‌توان تمام نکات مربوط به یک دستور کار ریاستی را مطرح کرد ولی می‌خواهم یک نکته مهمی را یادآور شوم. ازبکستان در چارچوب حضور در فعالیت سازمان‌های بین‌المللی از جمله سازمان شانگهای به طور فعالانه ابتکارات عملی را پیش می‌برد که هدف توسعه مؤثر همکاری‌های متقابل سودمند بین کشورهای با هم شریک و همزمان انجام اصلاحات مهم داخلی، توسعه اقتصاد پایدار، رشد روند سرمایه‌گذاری، بازسازی و مدرنیزه کردن زیربنای حمل و نقل و همچنین تکامل منابع قانونی و مکانیزم‌های حمایت شهروندان در خارج از کشور از جمله آن ابتکارات هستند. یعنی که جلسه آتی سران کشورهای عضو سازمان شانگهای در ازبکستان، فرصت مطلوبی است جهت پیشبرد منافع دولت و مردم، رسیدن به هدف تحکیم روز افزون نقش و ماهیت این سازمان و امکان تحقق کامل و با دید مجدد ظرفیت‌های آن می‌باشد.

 

جناب آقای وزیر اجازه بدهید از لحاظ بعد جهانی یادآور یک سؤال راجع به رقابت کشورهای فرامنطقه‌ای در آسیای مرکزی که از جانب بسیاری از پژوهشگران سیاسی احتمال داده می‌شود، باشم.

آیا شما این فرضیه را قبول دارید که در منطقه رقابت ژئوپلیتیک قدرت‌های جهانی ادامه دارد و حتی گرم تر می‌شود؟ و اگر همینطور است در این‌صورت این فرآیند چطور می تواند به منافع و سیاست ازبکستان و دیگر کشورهای منطقه تاثیر بگذارد؟

بعنوان یک فرد واقع گرا باید تاکید داشته باشم که رقابت قدرت ها در ابعاد جهانی ادامه دارد و مسابقه ژئوپولیتیکی آنها نماد مشخصی و بعضاً شکل برخورد تندی را کسب می نماید. مسلماً عواقب رویاروی پنهان و بعضاً بی رحمانه بین برخی از بازیگران جهانی اثرات خود را در مناطق مختلف دنیا از جمله در آسیای مرکزی نیز در پی دارد. گذشته از آن منطقه ما از لحاظ تاریخی بنا بر اوضاع معلوم و مشهور محل جذب منافع ژئوپولیتیک و دعواهای غیر علنی قدرت های بزرگ بوده و هست.

اگر کشورهای آسیای مرکزی اقدامات لازم را جهت تحکیم استقلالیت و حق حاکمیت خود امحاض نکنند و دنبال تامین ثبات منطقه و امنیت و همچنین ایجاد جو سیاسی مثبت در منطقه و اطراف آن نباشند، از لحاظ نظری چنین شرایطی می تواند علت رشد تشنج در منطقه باشد.

قدرت های بزرگی که وارد فرآیندهای آسیای مرکزی میباشند، هم منافع عمومی و هم تناقض با هم دارند. اما هرچند که این منافع باهم اختلاف داشته باشند، آنها از طرف تاریخ، جغرافیا و فرآیندهای جهانی دیکته می شوند.

مسلماً، برخورد مناقشه دار اقدامات این کشورها بر ضد منافع کشورهای منطقه می باشد چون آنها را جلوی انتخاب ژئوپولیتیک قرار میدهد و انتخاب یکی از طرف ها می تواند باعث تشنج در مناسبات با دیگری شود.

هر کشور مستقل در عرصه بین الملل می خواهد خط مشی خود را بدون نگاه به سمت دیگر کشورها دنبال کند و همکاری بین المللی خود را بدون بار فشار  و اراده طرف ثالث انجام بدهد. و اما در سیستم روابط بین المللی امروز وضعیت نامتقارن بودن منافع وجود دارد.

هدف سیاست خارجی ما، جلوگیری از چنین وضعیت تقض منافع ملی، تامین همکاری های متقابلا سودمند و تساوی با تمام آنهایی که علاقمند مشارکت میباشند.

سیستم توازن یافته همکاری استراتژی با کشور های دور و نزدیک، ایجاد مناسبات سازنده و حسن همجواری با همسایگان و تنظیم سیستم پایدار امنیت منطقه ای که اثرات تغییرات شدید در ابعاد کلان را کاهش خواهد داد از جمله ابزار رسیدن به اهداف فوق می باشند. به طور مثال، ملاقات های مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی در این راستا نقش مهمی را ایفا می نماید.

ما نمی خواهیم که رقابت کشورهای بزرگ دنیا اثرات منفی را برای منطقه ما داشته باشد. اگر مروری به منشأ اصلی مناقشات افغانستان داشته باشیم، می توان دید که دقیقاً رویارویی جهانی دو سیستم سیاسی دنیا در زمان جنگ سرد، باعث آن بوده است.

ما نباید در معرض انتخاب اجباری موضع این یا آن طرف صرفاً به خاطر منافع کشورهای خارجی قرار بگیریم. سیاست ما و انتخاب موضع را در برابر مسائل مشخص بین المللی قبل از همه منافع ملی ما و همچنین ضرورت تامین امنیت و توسعه منطقه تعیین می کنند.

ازبکستان علاقمند است که آسیای مرکزی نباید منطقه رقابت قدرت های بزرگ و منطقه ای و یا عرصه بازی با قیمت صفر یعنی "Zero Sum Game " باشد. ما علاقمندیم اینجا حدود همکاری های سازنده و عملی باشد. ما به پایبندی خود به گفت و گوهای تساوی و ذینفع آینده روشن برای تمام اعضای منطقه و سودمندی همه آن ها، ادامه خواهیم داد. جایگزین عقلانی بر تضاد و متناقض، رقابت حلال و باز است.

با استفاده از فرصت فکر جنابعالی را راجع به اصطلاح جدید در زمان معاصر یعنی "سیاست خارجی چند بعدی" می خواستم جویا باشم. بعضاً نقدهای درباره این سیاست دیده می شود که به اصطلاح بی ثباتی را در مناسبات بین المللی و حتی مثل اینکه ریسک ها را ایجاد می کند. ارزیابی جنابعالی در این بابت چیست؟

فکر میکنم که این درست نیست که به مفهوم "چند بعدی" معنی منفی جایگزین شود. در جهان به هم پیوسته و وابسته، کمترین کشوری پیدا است که نخواهد سیاست "چند بعدی" موفقیت آمیزی را به اجرا برساند. خود معنی سیاست "چند قطبی دنیا" که همه به آن تمایل دارند، برای همه همکاری های بین المللی "چند بعدی" را در نظر دارد. مجموعه اصول و اولویت های سیاست خارجی شکل گرفته ازبکستان، تامین استقلالیت و آزادی عمل را معطوف میباشد.

اصول سیستم چند لایهی مشارکت استراتژی با تمام اعضای بزرگ سیاست جهانی که فرصت توسعه همکاری را یکجا با چند شریک اساسی امکان پذیر می سازد و استقلالیت و منافع ملی را تامین مینماید، عنصر کلیدی محسوب می شود. نتایج ظاهر می سازد که این اصول کاملا خود را در عمل برآورد کرده و در مرحله کنونی مبرم روز میباشد.

امروزه، ازبکستان با نگه داشتن تعادل ژئوسیاسی و تامین توسعه روابط تجاری اقتصادی با کشورهای پیشرفته جهان و منطقه و سازمان های بین المللی، مناسبات متوازن را برقرار ساخته است.

ما امروز مناسبات متساوی الحقوق با بیش از 135 کشور دنیا داریم، با بیش از 120 کشور همکاری های تجاری اقتصادی متقابلا سودمند انجام میدهیم و در خارج از کشور دارای حضور دیپلماتیک بطور کافی و مناسب در شکل 35 سفارت و ادارات کنسولی و همچنین نمایندگی مقیم در سازمان های بین المللی می باشیم.

توسعه مناسبات ما با هر کشوری و سازمان بین المللی، وظایف محاسبه شده عمیق و روشنی را در نظر دارد که مطابق منافع ملی ما می باشند.

ازبکستان سیاست صلح جویانه را دنبال می کند و همانطوریکه گفتم در پیمان های نظامی شرکت نمی کند. ما با شرکایمان همکاری متساوی را طبق معیارهای بین المللی و احترام بر اصول حاکمیت، عدم مداخله در امور داخلی، حل مسالمت آمیز اختلافات، عدم توسل به زور و رعایت منافع متقابل راه اندازی می کنیم.

چنین رویکردی بر رشد سریع و استفاده از مکانیزم های دو جانبه و چند جانبه همکاری ها جهت تامین هرچه بیشتر شرایط مساعد ادامه روزافزون اصلاحات وسیع، جذب سرمایه گذاری خارجی و فناوری و همچنین فراهم ساختن سیستم چند بعدی کریدورهای حمل و نقل ارتباطی که ازبکستان را با بازارهای بزرگ جهانی به طور مطمئن و ثابت به هم متصل می کنند، کمک خواهد کرد.

تاکید باید داشت که طبق شرایط مختلف، کشورها دارای امکانات متفاوتی جهت توسعه اصول چندبعدی در سیاست خارجی خود می باشند.

فرصت آن رسیده است که پیرامون استفاده از مدل عمل گرایانه چندبعدی در سیاست خارجی ازبکستان، پژوهش های عمیق علمی انجام بشوند، چرا که تجربه ما در این راستا ویژگی های خودش را دارد.

اولویت منافع ملی، مؤلفه کلیدی در مدل سیاست چند بعدی ازبکستان است.

ویژگی خاص دیگر این است که چند بعدی، مطابق درک ما از آن، در اصل دارای معنای مثبت و سازنده میباشد. ازبکستان سیاست فعال و همچنین انعطاف پذیر را برگزار می کند منجمله در مناسبات خود با شرکای بین المللی و جذب آنها در عملی ساختن ابتکارات خود.

 

کپی