اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۶ آذر ۱۴۰۰

کلمات کلیدی

رؤیای جهانی شدن تئاتر ایران

رؤیای جهانی شدن تئاتر ایران
رضا آشفته منتقد

با آنکه اجرای تئاتر در بیست‌وپنج سال اخیر پیشرفت‌های چشمگیری داشته اما هنوز هم تئاتر ما نتوانسته در جهان از جایگاه معتبری همانند سینمای ایران برخوردار باشد، شاید یکی از اصلی‌ترین دلایل آن هم به نمایشنامه‌نویسی برگردد که هنوز اجراهای ما با سازوکار بهتری برای ایجاد برابری‌هایی با ادبیات نمایشی برخوردار نشده و اگر هم غیر از این باشد، شاید این متون ترجمه نشده‌اند که جهان را متوجه خود سازد .

شاید این متون ترجمه نشده‌اند که جهان را متوجه خود سازد و شاید هم هنوز آن اراده و جزم و عزم ملی برای شکل گرفتن یک تئاتر توانمند و خلاق در سطح جهانی ممکن نشده است و از همه مهمتر اینکه بین این زبان اجرایی پیشرفته و آن متون ایرانی مجهول و مغفول هنوز هماهنگی‌های لازم برای به وجود آمدن یک تئاتر ایرانی ویژه‌تر ممکن نشده است.
به هر تقدیر، هم اهل تئاتر و هم هواداران فرهنگ و هنر ایرانی حس می‌کنند پتانسیل‌های لازم هم در اجرا و هم در زمینه نمایشنامه‌نویسی وجود دارد اما در یکتایی این دو شاید هنوز کوتاهی صورت گرفته که بشود در ترکیب متن و اجرا به نوعی تئاتر بی‌بدیل و خلاق دست یافت که کل جهان متوجه یک نوع انرژی بی‌بدیل از سوی اجراگران ایرانی بشوند که این جماعت نیز پس از سال‌ها تلاش پیوسته دارند برای خودشان از اعتبار و جایگاهی برخوردار می‌شوند که هم چشمگیر است و هم نوآورانه است و هم از اصالت و هویت ملی برخوردار است؛ اما هنوز یک حلقه مفقوده در این میان است که بشود در یافتن و اتکای به آن، خیلی زودتر از این پتانسیل‌های موجود بهره‌مند شد که یک تئاتر ایرانی را به تماشا گذاشت. کافی است درنگی شود به آثار کارگردانانی چون امیررضا کوهستانی، حمیدرضا نعیمی، فرهاد مهندس‌پور، مسعود دلخواه، محمد رضایی راد، جلال تهرانی، حمیدرضا آذرنگ، حمید پورآذری، علیرضا نادری، محمد یعقوبی، حسین کیانی، رضا ثروتی، علی اصغر دشتی، ابراهیم پشت کوهی، حامد محمد طاهری، کیومرث مرادی، محمد عاقبتی، کوروش نریمانی، پویا سعیدی و مسعود صرامی، محمد رحمانیان، افروز فروزان، زهرا صبری، همایون غنی‌زاده، رضا گوران، محمد مساوات، اشکان خیل‌نژاد، مصطفی کوشکی، علی عابدی، علی نرگس‌نژاد، پارسا پیروزفر، شهاب حسینی‌پور، جابر رمضانی، فرهاد تجویدی، محمودرضا رحیمی، هستی حسینی، رسول کاهانی، آرش دادگر، هومن رهنمون، لیلی عاج، یاسر خاسب و بسیاری دیگر که نامشان در این مجال نیامده، در همین یک ربع قرن حضور خلاقانه بر صحنه تئاتر داشته‌اند و در ژانرها و شیوه‌های گوناگونی کار کرده‌اند اما با این همه تلاش انگار که هنوز تئاتر ما اندر خم یک کوچه است و هنوز پا از این آستانه به جهان دیگر برای شناساندن خود برنداشته است. با آنکه دانشگاه‌ها و دانشکده‌های هنری و تئاتری بسیار زیادتر شده و در ترجمه متون نظری و نمایشی تلاش‌های بسیاری شده و بسیاری هم موفق به تداوم تحصیلی خود در رشته تئاتر در دیگر کشورهای صاحب تئاتر شده‌اند و در اکثر مواقع نیز اینان به ایران برگشته‌اند اما آن باروری و شور و شکوه برای تئاتر ایران ممکن نشده و هنوز به اندازه یک برگ برنده تکانه‌ای بی‌مثال برای تئاتر کشورمان رخ نداده است. با آنکه بارها امیررضا کوهستانی، آتیلا پسیانی، یاسر خاسب، حضور بین‌المللی داشته‌اند و حتی علی اصغر دشتی، امیررضا کوهستانی و حمیدرضا پورآذری در کشورهای دیگر کار مشترک تولید کرده‌اند و حتی کوهستانی و علیرضا کوشک جلالی چند سالی است که در آلمان یک فعال تئاتری‌اند و هزاران اتفاق ریز و درشت که شاید به تنهایی امیدوارکننده و کورسویی باشند برای رشد و شکوفایی تئاتر ما در سطح جهانی اما هنوز هم این حس بزرگ رقم نخورده است و ما در رؤیای جهانی شدن به سر می‌بریم. رؤیایی که به ناچار شدنی است و شاید در همین آغاز سده تازه خورشیدی که تداوم این مسیر با راه‌اندازی تالارهای خصوصی استاندارد و داشتن مراودات بین‌المللی در تئاتر فجر و دیگر بهانه‌ها و جشنواره‌ها و فرستادن کارهای ایرانی بیشتر به جشنواره‌های دیگر کشورها و داشتن مراودات تا حد تولید کارهای مشترک و بسیاری برنامه‌های امیدوارکننده دیگر ما را در این مسیر یاری دهد.

کپی