اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۵ آبان ۱۴۰۰

توحید در آسمان، عدل در زمین

توحید در آسمان، عدل در زمین
دکتر رضا برنجکار مترجم، مؤلف و پژوهشگر حوزه دین

مقام معظم رهبری، در پیامی که دیروز صبح برای درگذشت استاد محمدرضا حکیمی فرستادند از ایشان با عنوان «دانشمند جامع» یاد کردند. واقعیت این است که استاد حکیمی دانشمندی تک‌ بعدی نبود و اسلام‎شناسی در ابعاد مختلف فقهی، الهیاتی، اخلاقی، سیاسی، اجتماعی به شمار می‎ آمد.

مهمترین ویژگیها و شاخصه‏ های فکری ایشان را می‏ توان در پنج مؤلفه دسته‏ بندی کرد:

1.نخستین و مهمترین ویژگی ایشان، عشق به قرآن و اهل بیت(ع) بود. به‌طوری که تمام عمر خود را مصروف معرفی معارف قرآن و اهل بیت(ع) به جوانان و تذکر پیوسته به علمای حوزه و دانشگاه به لزوم بهره‏ گیری از معارف قرآن و اهل بیت(ع) کردند و در این راه، آثار ارزشمندی را از خود بر جای گذاشتند. به زعم ایشان، برای فهم قرآن و روایات تنها باید به قرآن و روایات مراجعه کرد، مرحوم حکیمی اساساً، با تفسیر به رأی قرآن مخالف بود و اسم نگرش خود را «مکتب تفکیک» گذاشته بود.

2. ویژگی دیگر استاد حکیمی عدالتخواهی ایشان بود؛ همان‌طور که در پیام مقام معظم رهبری هم آمده بود و ایشان را «اسلام‏ شناسی عدالتخواه» معرفی کردند. استاد حکیمی معتقد بود که عدالت یکی از ارکان معارف و سنت است. ایشان عدالت را نه از افکار سوسیالیستی که از معارف کتاب و سنت درک کرده بود و عدالت را به مثابه یک رکن قلمداد می‏ کرد. همانگونه که در اصول دین، پس از توحید، دومین اصل «عدالت» است. در این راستا، ایشان در نامه‏ اش به فیدل کاسترو می‏ نویسد: «ما دو اصل اساسی داریم؛ توحید که خدا را تبیین می‏ کند و عدالت که ارتباط انسان‏ ها با هم را». معمولاً در بحث‏ های اعتقادی، به عدل خداوند پرداخته و بسنده می‏ شود اما آنچه عدالت در اندیشه استاد حکیمی را متمایز می‏ کند دغدغه‏ مندی ایشان در خصوص عدالت اجتماعی است. او عدل اجتماعی و عدل میان انسان‏ ها در جامعه را استمرار عدالت الهی می‏ دانست و معتقد بود که اگر عدالت در جامعه رخ ندهد، انسان‏ ها به رشد و تعالی نمی‏ رسند؛ به تعبیری، عدالت را بستری برای جامعه‏ سازی مطلوب قلمداد می‏ کرد. انتقاداتی که ایشان از وضعیت جهان و ایران داشت، بیشتر در زمینه فقرزدایی بود. معتقد بود که مسئولان و مردم باید تمام همت‏شان را در این مسیر قرار دهند.

3. سومین ویژگی استاد حکیمی انقلابی بودن ایشان بود. علامه حکیمی، از نخستین کسانی بودند که به انقلاب پیوست و با امام خمینی(ره) بیعت کرد و حتی بعد از اینکه امام(ره) به ترکیه و نجف تبعید شد، مدتی به نجف رفت و در محضر ایشان تلمذ کرد. او از دوستان قدیمی مقام معظم رهبری هم بودند که ایشان در پیامی که برای درگذشت این علامه ارسال کردند از او با عنوان «رفیق دیرین» یاد کرده‏ اند.

4. ویژگی دیگر استاد حکیمی تسلط بر زبان عربی و فارسی و بهره‏ مندی از قلمی شیوا و تأثیرگذار بود و این قلم نافذ را برای ترویج معارف و سنت و تجلیل از بزرگانی که در این مسیر حرکت کردند، بکار گرفت.

5. آخرین ویژگی، عملگرایی ایشان بود. استاد حکیمی به واقع براساس آنچه می‏ اندیشید، زندگی می‏ کرد. به این معنا که وقتی از فقرزدایی، عدالت، ساده‏ زیستی و... صحبت می‏ کرد، خود به عینه این دغدغه‏ ها را در زندگی لحاظ می‏ کرد و فردی بسیار زاهد و ساده‏ زیست بود. 86 سال سعی کرد به سمت تجمل‏گرایی نرود و بحق برای ماندن در مسیر سادهزیستی کار و مجاهدت کرد. خداوند روح ایشان را قرین رحمت کند.

 

کپی