اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۴ آبان ۱۴۰۰

با چه تکنیک‌هایی مشکلات و مسائل خود را حل کنیم؟

با چه تکنیک‌هایی مشکلات و مسائل خود را حل کنیم؟
شهلا شوکت پور روان شناس و استاد دانشگاه

همه ما انسان ها برای مقابله سازگارانه با موقعیت های تنش‌زا و کشمکش های زندگی، نیاز به آموختن برخی مهارت ها داریم. یکی از این مهارت ها، "حل مساله" است که از مهمترین فرآیندهای تفکر است و به ما کمک می کند تا مقابله مؤثری با مشکلات و چالش های زندگی داشته باشیم و در سلامت روانی و اجتماعی ما نقش بسیار مهمی دارد.

فرآیند حل مساله، در واقع به معنای داشتن یک نگرش کلی به مساله و مشکل است. این فرآیند چند مرحله ای به ما می‌آموزد که از تمایل به یافتن راه حل های ناگهانی  و سریع صرف نظر و مراحل ساختار یافته و هدفمند را دنبال کنیم. هدف از یادگیری مهارت حل مساله، شناخت هر چه بهتر خود، برقراری روابط بین فردی مناسب و مؤثر،کنترل هیجانات، مدیریت داشتن بر شرایط تنش زا و حل کردن مسائل و مشکلات است. 

فرایند حل مساله چه مراحلی دارد؟
فرایند حل مساله 4 مرحله مهم و بنیادین دارد. هریک از مراحل می بایست به دقت انجام شود تا به نتایج رضایت بخش دست یابیم. این چهار مرحله به قرار زیر است:

مرحله نخست، تعریف و شناسایی مشکل
نکته مهم در مرحله نخست، تبیین دقیق مشکل و حل مساله است؛ یعنی ابتدا باید مساله تعریف شود. اگر فرد دقیقاً نداند چه مشکلی وجود دارد، امکان حل آن کاهش می یابد و ممکن است وقت زیادی را صرف حل یک مشکل اشتباه کند.

مرحله دوم ، پیدا کردن راه حل
در  این مرحله، یعنی بعد ازاینکه دقیقا مشکل بررسی شد، می بایست به تنهایی یا با همفکری دیگران در صدد پیدا کردن راه حل های مختلف برای حل مشکل براییم.

مرحله سوم، تصمیم گیری
در  این مرحله لازم است که تصمیمی اتخاذ کنیم. ما انسانها به میزان زیادی خودمان سرنوشت خود را رقم می زنیم و در واقع تصمیم گیری ابزاری است که این کار را انجام می دهد. تصمیم گیری، فرآیند پیچیده ای است که شامل انواع مختلف توانایی های فکری  است و نیزآگاهی از عوامل مختلفی که بر این مقوله تأثیر می گذارد.

مرحله چهارم، بازنگری
در این مرحله، در صورت نیاز به بازنگری بپردازیم؛ یعنی پیش از آنکه خود را به اجرای راه حلی متعهد کنیم، لازم است یک بازنگری نهایی انجام شود. طول مدت زمان بازنگری و شیوه هایی که به کار می گیریم، به اهمیت و فوریت مساله بستگی دارند. ممکن است این بازنگری چند ثانیه یا چند ماه طول بکشد. در این مرحله بر اساس پیامدهای پیش بینی شده برای هر راه حل، راه حلی را که بیشترین پیامدهای مثبت و کمترین پیامدهای منفی را به همراه دارد، انتخاب می کنیم.

با چه تکنیک هایی مشکلات و مسائل خود را حل کنیم؟
پس از آگاهی از مراحل مهارت حل مساله ، پرسش مهم این است. «برای حل مسائل خود، چه کارهایی لازم است انجام دهیم و چه تکنیک هایی به ما کمک می کند. برخی از این تکنیک ها را در ادامه بخوانید:

تکنیک اولویت بندی
هر یک از ما طی روز با مسائل مختلفی روبه رو هستیم؛ مسائلی که حل هر کدام نیاز به صرف وقت و انرژی دارد. در پاره ای اوقات، در تشخیص اولویت مسائل خود دچار اشتباه می شویم. در چنین مواقعی قسمت عمده ای از انرژی و توان ما صرف کنترل تردیدهای مان می شود؛ نمی دانیم کدام یک از کارها را انجام دهیم و گاهی آنقدر تعلل می کنیم که عملا کاری انجام نمی دهیم. به منظور حل این مشکل و استفاده بهینه از وقت و انرژی خود، لازم است که مسائل خود را بر اساس اهمیت ضرورت آنها طبقه بندی یا «اولویت بندی» کنیم. این روش یکی از راه های موثر برای تمرکز بیشتر روی مسائل با اهمیت است.

تکنیک بارش فکری
یکی از روش های دیگر، پیداکردن راه حل های مختلف برای مشکلات پیچیده است که به آن روش "بارش فکری" گفته می شود. در این روش، همه راه حل های که به ذهن می رسد، باید نوشته شود و فرد تنها مجاز به ارائه راه حل هایی است که به خودش و به دیگران صدمه و آسیب نمی رساند.

تکنیک جبران نواقص یا پرکردن جای خالی
روش دیگری که می توانیم استفاده کنیم، تکنیک پر کردن جای خالی یا جبران نواقص است. در این روش موقعیت کنونی و موقعیت مطلوب خودمان را مشخص می کنیم و سپس فاصله بین این دو موقعیت را پر می کنیم؛ این از کارهایی است که می توانیم انجام بدهیم تا ما را به موقعیت دلخواهمان برساند؛ سپس باید ایده ها را مرتب کنیم تا دید بهتری به مساله و راه های مختلفی که می تواند ما را به موقعیت دلخواه برساند، پیدا کنیم.

تکنیک شکل ستاره ای
یکی از کلیدهای طلایی حل مساله، تکنیک شکل ستاره ای است. در این روش یک ستارۀ شش ‌گوش را در نظر می‌گیریم و در مرکز آن مشکل و چالش پیش ‌رویمان را می‌نویسیم. هرکدام از گوشه‌ها را به کلمات چه چیزی، چرا، چگونه، چه‌کسی، چه‌زمانی و کجا اختصاص می‌دهیم و بعد می پردازیم به بررسی اینکه چه چیزی باعث به وجود آمدن مشکل شد؟ چه زمانی مشکل مورد نظر بوجود آمد؟ چگونه این اتفاق رخ داد؟ کجا بود که دچار این مشکل شدم؟ و در نهایت با پاسخ‌های دقیق به سوالات مختلف در باب چالش و مشکل، می توانیم به دید روشنی در باب مساله مورد نظر برسیم.

چه عواملی می تواند بازدارنده حل مساله شود؟
وجود برخی از عوامل مانع صحیح فکر کردن و حل مساله می شود و نتیجه کلی حل مساله را تحت تأثیر قرار می دهد و باعث اخذ تصمیمات و راه حل های اشتباه می گردد. این عوامل بازدارنده عبارتند از :شتاب، تعصب، احساسات، خستگی ذهن، توجه زیاد به موانع اجرا. با شناخت و کنترل این موارد می توانیم تصمیم گیری بهتری داشته باشیم./ ایران‌آنلاین

 

 

 

 

کپی