اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۶ مرداد ۱۴۰۰
ورود قانون به حوزه آسیب‌های زنان

در فضای مجازی

در فضای مجازی
مونیکا نادی حقوقدان و فعال اجتماعی

برخورداری زنان از حق امنیت در جامعه، یکی از حقوق اساسی آنها است. وقتی این موضوع در ابعاد دیگر خود، یعنی در فضای مجازی هم مطرح می‌شود، واضح است که زنان حق بهره‌مندی از امنیت در فضای مجازی دارند.

 اصل، آزادی دسترسی افراد به فضای مجازی است؛ طبیعتاً باید حقوق همه افراد در این فضا تأمین شود، از جمله حقوق زنان، حق امنیت آنها و حق اجتناب از مواجهه زنان با انواع خشونت و آزار‌ها در فضای مجازی است. در واقع قوانین و مقررات باید به گونه‌ای تدوین شود که تأمین امنیت زنان در فضای مجازی را به دنبال داشته باشد؛ تأکید می‌کنم در کنار قوانین، از بابت تعیین ضمانت اجراهای نقض امنیت و نقض حریم خصوصی زنان در فضای مجازی طبیعتاً نقش پیشگیری و نقش حمایتی را باید در قوانین و مقررات لحاظ کنیم. در حقیقت، قوانین و مقررات باید به شکلی باشد که مداخلات پیشگیرانه را از ورود خشونت زنان داشته باشد، این جنبه هم باید در قوانین لحاظ شود،  ضمن اینکه در کنار قوانین و مقرراتی که برای تأمین امنیت زنان در فضای مجازی و واقعی وجود دارد، باید به روش‌های فرهنگ‌سازی و آموزشی هم روی بیاوریم و در کنار این فرهنگ‌سازی هم باید الزاماتی در فضای مجازی بر این اساس ایجاد شود. فضای مجازی، می‌‌تواند مخاطراتی را برای همه مخاطبین خود ایجاد کند، مخصوصاً اینکه ممکن است یک سری ناآگاهی و نبود فرهنگ در این حوزه وجود داشته باشد و هنوز یکسری چیزها جا نیفتاده باشد،  ولی مثل هر پدیده دیگری که زنان در دنیای واقعی ممکن است با آن مخاطرات مواجه شوند، باید با لحاظ اصل دسترسی آزاد همگان به این فضا و عدم ایجاد محدودیت در دسترسی، سراغ راهکارهایی برویم که مخاطرات را به حداقل رسانده و زمینه‌های استفاده از جنبه‌های مثبت این فضا را برای زنان ایجاد کند. طیف مخاطراتی که زنان با آن‌ها روبه‌رو می‌‌شوند، می‌‌تواند گسترده باشد، انواع و اقسام خشونت‌ها، آزارهای کلامی، تجاوز به حریم خصوصی و آسیب‌های روانی و جامعه‌شناسی گسترده با کمک قوانین می‌تواند با برقراری الزامات، مانع ورود این آسیب‌ها شود و اگر آسیبی هم وارد شد، کیفیتی مطلوب برای رسیدگی به آن آسیب را پیش‌بینی کند.  نقش مؤلفه‌های فرهنگی و آموزش هم در این حوزه در کنار قوانین، می‌‌تواند بسیار مؤثر باشد.  این در حالی است که اگر قوانین از جنبه‌های حمایتی و پیشگیرانه برخوردار نباشد و بخش‌های فرهنگی و آموزشی هم تا حدودی مغفول مانده باشد، به هر حال در قوانین موجود یکسری جرم انگاری‌هایی شده و جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی در قانون جرایم رایانه‌ای پیش‌بینی شده است و هدف از پیش‌بینی آنها حفاظت از حریم خصوصی زنان و ممانعت از استفاده ابزاری از زنان است، به همین دلیل زنان این حق را دارند که اگر جرایم علیه آنها اتفاق افتاد، شکایت کنند. قانون موجود تضمین کننده حقوق آنها است و می‌توان ناقضان امنیت و ناقضان حریم خصوصی را بر اساس این مجازات‌های قانونی، مورد رسیدگی کیفری قرار داد، البته این جرم انگاری‌ها و مجازات‌های قانونی، نمی‌توانند کافی باشند. بحث آسیب‌های زنان در فضای مجازی، جنبه‌های فرهنگی دارد و لازمه آن این است که زنان از حقوق خود در فضای مجازی هم اطلاع داشته باشند و موارد خلاف و ناقض حقوق خود را تشخیص دهند، با آن مقابله کنند، به نهادهای ذیربط گزارش دهند و در نهایت آگاهی هم برای سایر افراد ایجاد شود. درخصوص جرم‌انگاری‌ها در قانون جرایم رایانه‌ای، فصلی وجود دارد به نام جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی و از موارد این فصل، می‌توان در این خصوص استفاده کرد. بحث اول، در زمینه تولید محتویات مستهجن و توزیع و انتشار آن است. در واقع، این محتویات، می‌تواند انتشار تصاویر خصوصی یک زن باشد و ترغیب و تهدید و تحریک افراد به وسیله آن محتویات جرم انگاری شده و مجازات برای آن‌ها در نظر گرفته شده و بر حسب دامنه انتشار و قصد منتشر کننده، مورد توجه قرار گرفته است. در فصل دیگری، بحث هتک حیثیت و نشر اکاذیب مورد توجه قرار گرفته و در تغییر و تحریف صوت و تصویر دیگران و انتشار آن جرم‌انگاری شده، همین طور بحث انتشار تصویر یا فیلم خصوصی خانوادگی یا اسرار دیگران هم جرم‌انگاری شده، حتی اگر کسی به قصد اضرار دیگری و تشویش اذهان عمومی هم مطلبی را منتشر کند، به عنوان نشر اکاذیب به آن پرداخته شده و جرم انگاری شده است.  این جرایم خاص، از جمله جرایمی هستند که در صورتی که امنیت زنان مخدوش شود، می‌توان از آنها استفاده کرد. ضمن اینکه اگر زنان در فضای مجازی مورد خشونت و آزار قرار بگیرند، چه آزار کلامی یا انواع و اقسام آزار‌های دیگر، طبق قانون مجازات، قابلیت پیگرد را دارد و به زنان این حق را می‌دهد که برای تأمین امنیت خود به مراجع قضایی مراجعه کنند و بر این اساس، پیگیری‌های قانونی را داشته باشند. البته به غیر از تمامی موارد یاد شده،  لایحه جدیدی هم درخصوص زنان تدوین شده و آن لایحه هم تا حدودی به تأمین امنیت زنان در فضای مجازی ورود کرده وعلاوه بر جرم‌انگاری‌های خاص‌تر و دقیق‌تری که داشته، تا حدودی جنبه‌های حمایتی و پیشگیرانه را نیز دربر گرفته است و می‌‌تواند در این حوزه تا اندازه قابل توجهی تأثیرات مثبت داشته و در نتیجه به کاهش آسیب‌های اجتماعی زنان در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی کمک شایانی نماید.‌

کپی