اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۱۴ مرداد ۱۴۰۰
نگاهی به فیلم‌تئاتر «جنایت و مکافات» ایمان افشاریان

راسکولنیکف علیه راسکولنیکف

راسکولنیکف علیه راسکولنیکف
محسن بوالحسنی خبرنگار

باز هم موج تازه‌ای از شیوع همه‌گیری ویروس کرونا خودنمایی کرد و با قرمز شدن اکثر شهرها، سالن‌های تئاتر هم برای چندمین بار تعطیلی را تجربه کردند.

این شرایط که دیگر به نوعی می‌شود گفت شرایط و وضعیت جدیدی نیست و بسیاری از ما به آن عادت کرده‌ایم حتماً عاشقان سینما و تئاتر را به دیدن فیلم و تئاترهای آنلاین یا آرشیوی پلتفرم‌های مختلف سوق داده و همین سوق و غور در آرشیوها، من را به‌عنوان یک مخاطب تئاتر به فیلم تئاتر «جنایت و مکافات» رساند. این اسم آنقدر بزرگ است و آنقدر معروف، که رسیدن به آن حتماً مکثی در پی خواهد داشت و جست‌و‌جویی برای اثری که به این اسم، مسما گرفته است. ایمان افشاریان، سال 1394 برای اولین بار این نمایش را با بازی مجید آقا کریمی، مهدی پاکدل، محمد پویا، زهرا سعیدی، سوده شرحی، الهام شکیب، عطا عمرانی، لادن کامیاب و سپهر گودرزی روی صحنه برد و استقبال خوبی هم از آن شد و حالا فیلم تئاترش چند وقتی هست که در فیلیمو قابل دسترسی و تماشا است. این نمایش در واقع اقتباسی روانکاوانه است از رمان «جنایت و مکافات» داستایوفسکی بزرگ که افشاریان در اجرای آن روی صحنه به شیوه سیال ذهن توجه ویژه‌ای داشته و رویدادها، شخصیت‌ها، نشانه‌ها و مفاهیم از زاویه دید راسکولنیکف تصویر می‌شوند و این ذهن سابژکتیو و تقطیع شده راسکولنیکف است که بر جهان اثر غلبه دارد. از بطن و متن نمایش این‌طور برمی‌آید که قصد عملی کارگردان این است که مسائل را از ذهن متلاشی راسکولنیکف روایت کند و به همین دلیل هم شخصیت‌ها بیشتر از آن که شخصیت باشند، نشانه‌هایی هستند تفسیر شده و برآمده از ذهن راسکولنیکف. شاید به همین دلیل است که تاریخ گذشته و هویت شخصیت‌‌ها نه به‌صورت خرده‌داستان یا خرده‌روایت بلکه به‌صورت نشانه، آن‌هم نه به شکل رئالیستی و عینی‌اش بلکه به‌صورت کابوس‌های ذهن راسکولنیکف بروز می‌کنند. در «جنایت و مکافات» ایمان افشاریان، ما به نوعی با تکثیر راسکولنیکف مواجه هستیم و صحنه طوری ترتیب داده شده که گویی تماشاگر در مقام یک روانکاو رو در روی بیماری نشسته و حالا دارد ذهن او را می‌بیند و می‌کاود؛ شاید از طریق نوعی هیپنوتیزم. مثلاً شخصیت بازپرس در این نمایش اغلب روی صحنه گوشه‌ای می‌‌نشیند و در زمانی مقرر و معین از جا بلند می‌شود، حرکت می‌کند، به حرف می‌آید و شروع می‌کند به استنطاق راسکولنیکف و این همان چیزی‌ است که مخاطب نمایش  تا پایان کار می‌تواند در چنین جایگاهی بنشیند و چنین نقشی ایفا کند. در این مورد بخصوص می‌شود گفت حالا که راسکولنیکف دانشجوی انصرافی حقوق است و کسی است که از حقوق به‌عنوان اخلاق و قوانین جمعی گریخته پس بازپرس خود حقوق است و همان چیزی که در طول چند ترم راسکولنیکف در دانشگاه آموخته و اکنون نسبت به آن در موقعیت مخالف قرار دارد. همان نظامی که راسکولنیکف علیه آن شوریده و حالا روبه‌رویش نشسته است. «جنایت و مکافات» را می‌شود به مخاطبان حرفه‌ای تئاتر پیشنهاد داد چون اگر حرفه‌ای و بسیار با حوصله نباشید ممکن است یک جاهایی حوصله‌تان سر برود یا فکر کنید کار از دست رفته؛ اما ریتم داستان می‌طلبد که در صحنه‌هایی این ریتم کند و لنگ شود و روایت بر اساس این کندی پیش برود.

جنایت و مکافات
نویسنده: فئودور داستایوفسکی
کارگردان:ایمان افشاریان
بازیگران: مجید آقا کریمی، مهدی پاکدل، محمد پویا، زهرا سعیدی، سوده شرحی، الهام شکیب، عطا عمرانی، لادن کامیاب و سپهر گودرزی



 

کپی