اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۰

توهم مشکلات ژئوپلیتیکی

توهم مشکلات ژئوپلیتیکی
هارولد جیمز، پروفسور تاریخ و روابط بین‌الملل در دانشگاه پرینستون امریکا مترجم: وصال روحانی

آنهایی که امید داشتند رفتن دونالد ترامپ لجوج از کاخ سفید لا‌اقل نظم جهانی را به عرصه سیاست باز خواهد گرداند، تیرشان به سنگ خورده، زیرا جو بایدن که جای او را گرفته، چیزی را به‌وجود آورده که باید آن را لغزش‌های ژئوپلیتیک و جدل‌های تند غیر‌ضروری توصیف کرد.


فقط پنج ماه و نیم بعد از به قدرت رسیدن بایدن، او حداقل در سه مورد بزرگ و حساس وارد مجادله‌های مضر و بحران‌ ساز شده است. ابتدا آنتونی بلینکن وزیر خارجه منتخب بایدن در یک اجلاس قاره‌ای در آلاسکا وارد یک مناقشه کلامی غیر‌سیاستمدارانه با همتای چینی‌اش شد. سپس «امریکای بایدن» بر سر طرح موسوم به «نورد استریم 2» (خط لوله انتقال گاز روسیه به آلمان) با اتحادیه اروپا (EU) مجادله و این نهاد را متهم به عدم حمایت لازم از اوکراین کرد. این پایان تنش‌های خودخواسته امریکایی‌ها در سال 2021 نبوده، زیرا رویارویی ناوهای دریایی روسیه و بریتانیا در آب‌های دریای سیاه در ماه ژوئن (خرداد) تاریخ‌دانان را به یاد یک تلاقی مشابه در دهه 1850 انداخت که آن را در کتاب‌های تاریخ جنگ کریمه نامیده‌اند. محافل سیاسی امریکا امیدوار بودند دیدار اخیر بایدن با ولادیمیر پوتین در جریان اجلاس «گروه 7» از تنش‌های دریایی فوق بکاهد اما چنان ملاقاتی اثری معکوس داشت و ثابت شد بایدن آنقدر روی اصول انتخابی خود اصرار دارد که هر حرکتی از جانب اردوگاه روسیه و چین را چند برابر مضرتر و تندتر از آنچه می‌انگارد که واقعاً هست.
آیا بایدن مایل است این سلسله مسائل را که تحلیلگران سیاسی آن را «مشکلات ژئوپلیتیکی» نامگذاری کرده‌اند، کنترل و آرامش را در صحنه سیاست جهان حکمفرما کند و آیا اصولاً قادر به انجام این کار هست؟ حرف‌های خود بایدن و بلینکن دربردارنده پاسخ صریح «خیر» به این سؤال اساسی است، زیرا هر دو معتقدند روس‌ها به بهانه توزیع گاز خود در سطح اروپا می‌خواهند وابستگی مردم این قاره را به خود بیشتر ساخته و از دامنه نیاز اروپایی‌ها به امریکا بکاهند. شاید پوچ‌گرایی حاکم بر دنیا در پی جنگ‌های جهانی اول و دوم چنین دیدگاهی را در آن زمان‌ها قابل قبول می‌ساخت اما اینکه فضایی کاملاً متفاوت در دنیا وجود دارد، چطور می‌توان دست به اینگونه بحران‌سازی‌های عقیدتی زد و اوضاع را نا‌امن‌تر کرد و توقع سود بردن از این اوضاع را داشت؟ صد و بیست سال بعد از مطرح و کامل شدن واژه ژئوپلیتیک، دولت بایدن طوری در راه‌اندازی ستیزه‌های غیر‌ضروری جهان پیشتازی و از این روند استقبال می‌کند که انگار تنها راه رسیدن به فضا و نتایج مورد‌نظر وی، بحران‌سازی و ترساندن طرف مقابل است. اگر اینگونه سیاست‌ها مؤثر بود، الان بایدن در کاخ سفید نبود و ترامپ همچنان بر امریکا حکم می‌راند و فرامین نفی‌کننده معروفش را باز هم صادر می‌کرد و زودتر از بایدن ژئوپلیتیک را به واژه‌ای تبدیل می‌ساخت که فقط به درد کتاب‌های تاریخ می‌خورد.
 منبع: Project Syndicate


 

کپی