اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۰

یادداشتی بر مجموعه داستان عود و دود

یادداشتی بر مجموعه داستان عود و دود
الهام عیسی پور منتقد

مجموعه داستان کوتاه «دود و عود» به قلم فاطمه بصیری متشکل از چندین بخش مجزا است که از هر حیث ایجاز و وحدت موضوع تقریباً لحاظ گشته است به‌رغم مضمون ساده، سازه‌های داستان کوتاه فوق در امتداد داستان کشیده شده و وضعیت و موقعیت‌های شخصیت‌های داستان آشکار ساخته است.

اگر چنین بپنداریم که درونمایه هر اثری جهت فکری و ادراکی نویسنده را نشان می‌دهد این اثر نیز از زندگی حقیقی اشخاص اقتباس گرفته اما آنچه از تحلیل یک اثرخاص و توصیف و ارزیابی آن تحت عنوان ادبیات نام می‌بریم می‌بایست از رویکرد روانشناختی و رویکرد زبانی و سبکی و بلاغی نشانه‌هایی را در این قلمرو برانگیزد تا اثری درخور تأمل نگریسته شود. ارزش امر زیباشناختی در این مجموعه کمرنگ است یا به عبارتی کیفیات زیبایی شناختی به معنای محدود کلمه بکار رفته است. از سوی مؤلف، به گفته یان موکاروفسکی بنیانگذار زیبایی شناختی ساختگرا، فقط فرض وجود یک ارزش زیبایی شناسانه عینی است که به تکامل تاریخی هنر معنا می‌دهد به‌عبارتی دیگر در غیاب ارزش زیبایی شناسانه، تاریخ هنر تنها انباری بزرگ است.
پس بدرستی درمی‌یابیم یک اثر اصیل و ادبی تنها در متن و نبوغ و تکنیک‌ها امکان تکامل تاریخی هنر را دارد.
اگرچه مؤلف در مجموعه عود و دود با زبانی فصیح با روایتی منسجم مخاطب را با خود همراه ساخته اما حول زندگی روزمره و روزمرگی ملالت بار و تکراری ورود پیدا کرده است و اشکال ساده و پیش پا افتاده انسان‌ها را ترسیم ساخته است. کم‌ترین زایش را در این اثر شاهد هستیم به‌رغم اغواگری‌های برق آسا نیز از کندوکاو پیش پا افتادگی روزمره پا را فراتر ننهاده است، از مقدمات برآمده چنین برمی‌آید که در تاریخ پرتکرار آثار ارائه شده تنها چیزی که بخت ماندگار شدن دارد، اثر منثوری است که در نوع زبان و شیوه نگریستن به زندگی و هستی بتواند در بهینه‌سازی فکری یا ترقی مخاطبان اثر مطلوب ایجاد سازد؛اثری که بتواند جنبه‌های تاکنون دیده نشده وجود را مکشوف سازد و بداعت شکل نوظهوری را رقم زند. تنها دراین صورت است که می‌تواند در باتلاق خانگی ادبیات ایستادگی کند.




 

کپی