اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۱۴ مرداد ۱۴۰۰
علی اتحاد، کارگردان «دهلیزهای بی‌انتهای خاطره» در گفت‌وگو با «ایران»:

باید هوشیار بود و راه‌های تازه ساخت

باید هوشیار بود و راه‌های تازه ساخت
محسن بوالحسنی خبرنگار

چند هفته‌ای است که «دهلیزهای بی‌انتهای خاطره»، به کارگردانی علی اتحاد در قامت یک رخداد یا همان ایونت هر پنجشنبه در فضای باز فرهنگسرای نیاوران، به سنت آثار پرفورماتیو دهه ۱۹۶۰، اجرا می‌شود و در این اجرا عناصر متعدد رسانه‌ای مثل ادبیات، موسیقی، نمایش، پرفورمنس‌آرت، بازی و..‌. برای ساخت کلیتی واحد به خدمت گرفته می‌شود.

 «دهلیزهای بی‌انتهای خاطره» از 10 معرکه، یا میدان نمایشی مستقل ساخته شده که هر یک جدا از دیگر بخش‌ها اجرا می‌شوند و در عین حال به لحاظ مضمونی با هم مرتبط‌‌ هستند و در نهایت ۸۰ دقیقه زمان تماشا می‌طلبند. این بخش‌های دهگانه‌ کار بازآفرینی غیر‌علمی آن چیزی است که درون مغز ما انسان‌ها رخ می‌دهد. اینکه چطور خاطرات بلندمدت ما امروزمان را شکل می‌دهد و در عین حال به شکلی همزمان همان خاطرات بر‌اساس «اقتصاد روانی» امروزمان در لحظه احیا بازطراحی می‌شوند و خود را با آنچه امروزمان را می‌سازد سازگار می‌کنند. اتحاد که اجراهایش با استقبال خوبی تا امروز مواجه شده در گفت‌وگو با «ایران» از «دهلیزهای بی‌انتهای خاطره» و چالش‌های اجرا در چنین روزهایی می‌گوید.
پنج ساعت اجرا در هشتاد دقیقه
کارگردان «دهلیزهای بی‌انتهای خاطره» درباره مراحل آماده‌سازی و دشواری‌های اجرای این رخداد به «ایران» می‌گوید: «شهریور ماه سال ۱۳۹۸ فراخوانی منتشر کردم و این اقبال را داشتم که تعداد زیادی بازیگر جوان برای تست مراجعه کردند؛ می‌گویم اقبال، چون نیروی بسیار قدرتمندی در لایه‌‌های اجتماعی کشور ما در حوزه‌های مختلف موجود است که یا گم می‌شود و یا با بی‌مهری سرد می‌شود و از میان می‌رود. پیش از این به روال سنتی و مألوف نمایش در ایران کار می‌کردم؛ به این ترتیب که تهیه‌کننده‌ای بود و سرمایه‌گذاری و بازیگر حرفه‌ای و... اما فراخوان سال ۹۸ را برای ساختن گروهی جوان منتشر کردم. در مراحل انتخاب و تمرین‌های گروهی «برکه بذری» بازیگر و بازیگردان گروه نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است. این گروه حالا دیگر کم کم دارد دو ساله می‌شود. البته بخشی از اعضا طی این دو سال تغییر کرده‌اند. در سال ۱۳۹۹ دو بار دیگر البته به صورت محدود فراخوانی برای ارسال رزومه منتشر کردیم و اعضای تازه به گروه ملحق شدند. وجود این گروه جوان که با عنوان «گروه‌ هنرهای اجرای ۳۶۶» خطابش می‌کنیم سبب شد که طی مدت شیوع کووید، فعالیت نمایشی ما متوقف نشد. طی این دو سال نمایش «شب سیصد و شصت و ششم» را به دو شیوه‌ در فضای بسته تماشاخانه (در تماشاخانه‌های دیوار چهارم و آژمان و گالری ایوان) و همینطور در فضای باز «فرهنگسرای نیاوران» اجرا کردیم. در کنار این فعالیت‌ها، چندین ویدیوآرت ساختیم، کارهای اجرایی در سفر و در فضاهای طبیعی تجربه کردیم و حالا هم در حال ساخت یک پادکست هفتگی هستیم.» اتحاد درباره شرایط تمرین، آن‌هم در وضعیتی که کرونا دشواری‌ها و چالش‌های زیادی را پیش روی گروه‌های نمایشی گذاشته نیز می‌گوید: «تمرین‌های رخداد اجرایی «دهلیزهای بی‌انتهای خاطره» از پاییز ۱۳۹۹ آغاز شد و اجرای هفتگی ما از فروردین ۱۴۰۰ شروع شده است و حالا ما هر پنجشنبه از ساعت ۱۴ تا ۱۹ به مدت پنج ساعت مداوم در فضای باز باغ فرهنگسرای نیاوران اجرا می‌کنیم. البته ما پنج ساعت اجرا می‌کنیم و این به آن معنا نیست که مخاطب موظف است پنج ساعت اجرا را تماشا کند. بلکه هر مخاطب طی هشتاد دقیقه می‌تواند تمامی 10 بخش اجرا را ببیند. با این حال طی این ماه‌ها، مخاطبانی داشته‌ایم که کل پنج ساعت را در باغ مانده‌اند و این برای من تجربه دلگرم کننده ای است.»
وقتی همه چیز متوقف شد
او در پاسخ به این سؤال که «کرونا چه چالش هایی را در مسیر کار حرفه‌ای‌اش به عنوان یک کارگردان قرار داده» می‌گوید: «در بهمن ماه ۱۳۹۸ ما در اوج اجراهایمان بودیم که به ناگهان همه چیز متوقف شد. شروع دوباره دشوار بود. با این حال از اردیبهشت ‍۱۳۹۹ کار را از سر گرفتیم و تمرین‌هایمان را در فضاهای طبیعی اطراف تهران در دشت‌ها و کوه‌ها آغاز کردیم. کمی بعد تماشاخانه‌ها برای مدت کوتاهی دوباره باز شدند. چندین بار برای اجرا برنامه‌ریزی کردیم و هر بار با تعطیلی دوباره و دوباره مراکز نمایشی مواجه شدیم. مهم‌ترین مشکل بر سر راه این بود که هیچ حمایتی از اجرا در فضای باز نمی‌شود. یعنی وقتی تماشاخانه‌ها را تعطیل می‌کردند چون ما تنها گروهی بودیم که کاری متفاوت از فضای معمول تئاتر آماده اجرا داشتیم برای ما استثنایی قائل نشدند. اینطور بود که از سال ۱۳۹۹ تا ابتدای سال ۱۴۰۰، پنج بار برنامه ما متوقف شد و اساساً حتی به اجرای نخست هم نرسید؛ بجز اجرای تابستان تا ابتدای پاییز.» اتحاد درباره این موضوع که آیا می‌توان این تجربیات را به دوران پسا کرونا انتقال داد هم معتقد است که «شخصاً همیشه اجرا در فضای عمومی و فضای باز را به اجرا در تماشاخانه ترجیح داده‌ام اما در سال‌های گذشته اغلب در مرحله اخذ مجوز و یا عقد قرارداد با فضای مورد نظر با مخالفت مواجه می‌شدم. دوران قرنطینه و شیوع ، این مسیر را اندکی هموارتر کرده است. البته همچنان حمایتی در کار نیست. سخت‌گیری در مورد این قسم کار به مراتب بیشتر از آن است که ممکن است در مورد اجراهای تماشاخانه‌ای اعمال شود. عمیقاً احساس می‌کنم میلی برای توسعه «پابلیک آرت» وجود ندارد.» او درباره آینده‌ای که سینما و تئاتر با آن به لحاظ فرمی و اجرایی و... روبه‌رو هستند نیز می‌گوید: «آیا کسی تصور می‌کرد روزی برسد که VODها جای سالن‌های سینما را بگیرند؟ امروز در سراسر جهان شبکه‌های پخش ویدیو به مراتب پرمخاطب‌تر از سینماها هستند. یعنی همانقدر که مثلاً HBO پشت سالن‌های سینمای امریکا را شکسته، شبکه‌های پخش فیلم داخلی هم سبب تعطیلی سالن‌های سینما شده‌اند. این بد است؟ راستش نمی‌دانم. تنها این را می‌دانم که تغییر با دستور و فرمایش و آرزو متوقف نمی‌شود بلکه باید هوشیار بود و راه‌های تازه ساخت. امروز رسانه‌های دیجیتال ابزارهای درخشانی برای ارائه آثارند؛ اینکه ما درست از آنها استفاده نکرده‌ایم بیشتر به کم کاری ما مربوط است.»


 

کپی