اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • یکشنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۰

سلامت روانی مردم در روزهای کرونایی

سلامت روانی مردم در روزهای کرونایی
دکتر سکینه باغ بهشتی پژوهشگر و فعال حوزه سلامت

با ظهور ویروس کرونا، زندگی و سلامت میلیون ها انسان بیش از یکسال مورد تهدید قرار گرفته است. این بیماری همه گیر نه تنها میزان بالای مرگ و میر ناشی از عفونت ویروسی را به همراه دارد، بلکه باعث فاجعة روانی در کل نقاط جهان شده است.

در سراسر جهان،  اثرات جسمی ناشی از عفونت ویروس کرونا و  راههای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض ویروس کرونا و مدیریت علائم این بیماری مورد بررسی قرار گرفته است و به دنبال آن اثرات این بیماری همه گیر بر سلامت روان  مورد مطالعه قرار گرفته است ولی متاسفانه هیچ برنامه عملیاتی  برای مدیریت این فاجعه از سوی مسئولین امر در کشورمان ارائه نگردیده است.
تمام تلاش ها، متمرکز بر درک اپیدمیولوژی، ویژگی های بالینی، انتقال الگوها و مدیریت شیوع کرونا شده است و نگرانی درمورد اثرات این بیماری بر سلامت روان به چشم نمیخورد. در موقعیت کنونی نیاز به بالا بردن سطح آگاهی در جامعه برای مقابله با این پیامد احساس میگردد زیرا اثرات کرونا بر سلامت روانی افرادبسیار مهم و تامل برانگیزاست .

بیماری همه گیر کرونا فقط یک پدیده پزشکی نیست ؛ باعث اختلال، اضطراب، استرس، پرخاشگری در افراد جوامع مختلف گردیده است ، رفتار فردی به عنوان یک واحد جامعه با گسترش این بیماری و انتقال سریع از انسان به انسان دیگر و نگرانی از گسترش بیشتر بیماری باعث انزوای اجتماعی ، فاصله گرفتن و بسته شدن موسسات آموزشی، محل های کار، و مکانهای تفریحی گردیده و مردم به ماندن در خانه های خود ، برای کمک به شکستن زنجیره انتقال ویروس محکوم شده اند لذا مسئولین باید اقدامات لازم را به کمک کارشناسان این امر انجام دهند تا از تاثیرات منفی انزوای اجتماعی برسلامت روان جامعه بکاهند .

بررسی های انجام شده حاکی از آن است که جدایی از عزیزان، از دست دادن آزادی، خستگی، و عدم اطمینان می تواند باعث بدتر شدن شرایط روحی و روانی فرد گردد، برای غلبه بر این موضوع ، اقدامات موثر در سطوح مختلف فردی و اجتماعی مورد نیاز است. تغییر وضعیت احساسات کودکان و بزرگسالان در چنین شرایطی می تواند به طور بالقوه برای سلامتی آن ها مخرب باشد.
کودکان و نوجوانان در معرض خطر ، با دوری از مدرسه و دوستان و ماندن در خانه و نگرانی و سوالات شان در مورد شیوع بیماری و نحوه مراقبت ازخودشان توسط پدر و مادر ، دچار استرس خواهند شد.این تجربه استرس باعث اضطراب، درماندگی، انزوای اجتماعی و اثرات کوتاه مدت یا بلندمدت بر سلامت روان آنها می شود  . برخی از تغییرات شایع در رفتار کودکان و نوجوانان ؛ گریه های بیش از حد و آزار دهنده ، غم و اندوه فراوان ، افسردگی، و یا نگرانی از مشکلات و اجتناب از فعالیتهای لذت بخش ، سردرد و احساس درد در سراسر بدن ، تغییر در عادات غذا خوردن و خوابیدن می باشد .
کمک به این افراد نیازمند همراهی پدر و مادر با پاسخ دادن عاقلانه به سوالات فرزندان در آرامش کامل می باشد . البته ممکن است مدتی طول بکشد تا پدر و مادر با صحبت کردن با فرزندان خود حقایقی را در مورد شیوع ویروس گوشزد کنند . پدر و مادر می توانند با اطمینان بخشیدن به آنها که محیط خانه بسیار امن تر از بیرون است با تشویق فرزندانشان به شرکت در  فعالیت ها از جمله ورزش در خانه و  تمرینات فیزیکی و روانی و دادن برنامه به آنها گام موثری در این زمینه بردارند . پدر و مادر نباید استرس یا اضطراب خود را به  خانه  منتقل کنند چرا که فرزندان انرژی منفی پدرو مادر  خود را احساس می‌کنند لذا پدر و مادر  با  فعالیت های سالم برای  فرزندان خود می توانند به کاهش استرس و اضطراب کمک نمایند .

و اما طی بررسی های کارشناسان سلامت، شیوع خطر ابتلا به کرونا در بزرگان و افراد مسن بالای ٦٠سال به دلایل  بالینی و اجتماعی مانند داشتن سیستم ایمنی ضعیفتر یا بیماری زمینه ای  و فاصله گرفتن از خانواده و دوستان بیشتر دیده می شود ؛ فاصله های  فیزیکی برای جلوگیری از شیوع این بیماری می تواند اثرات شدید منفی بر سلامت روان افراد مسن داشته باشد . جداسازی فیزیکی افراد مسن در خانه خطری جدی  برای سلامت روان آنان و باعث اضطراب، پریشانی و القاء آسیب بیشتر بِه وضعیت آن ها شود و این خود انزوایی  به شدت به نظام خانواده آسیب می رساند. همچنین سالمندان و معلولان در خانه های سالمندان نیز در مواجه شدید اختلالات سلامت روان هستند با این حال، یک تماس  تلفنی در طول بیماری می تواند کمک شایانی بِه آنها باشد چرا که  ترس از عوارض  کرونا می تواند منجر به افزایش استرس، اضطراب و افسردگی در میان افراد مسن گردد.
هریک از اعضای خانواده نیز ممکن است دچار بروز  تغییرات رفتاری جدید از جمله ؛ تحریک و واکنش سریع ، فریاد زدن و رفتارهای ناصحیح در خواب و عادات غذایی یا طغیان عواطف شوند.

در سال ۲۰۲۱سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده که هریک از اعضای خانواده باید به طور منظم از نظر روحی و روانی غربالگری شوند.

پرسنل خط اول مبارزه با شیوع کرونا چون  پزشکان، پرستاران ،بهورزان ،امدادگران اورژانس ، پرسنل مراکز تشخیص طبی آزمایشگاهی  و رادیولوژی بیشتر مستعد اختلالات مربوط به  سلامت روان هستند ، ترس از ابتلا به بیماری ، ساعات کار طولانی ،عدم دسترسی های حفاظتی به مواد و لوازم و خدمات ، عدم دسترسی موثر به دارو جهت درمان کرونا ،مرگ همکاران ، فاصله گرفتن های اجتماعی ، انزوای خود و  خانواده و دوستان و وخیم بودن وضعیت بیماران، اثرات غیر قابل جبرانی بر سلامت روان آن ها دارد لذا  باید معافیت های کوتاه بین ساعات کار و آرامش نسبی برای آنها برقرار گردد.

به طور کلی مردم احساسات مختلف و متفاوتی  در دوران  قرنطینه تجربه می‌کنند که ممکن است بعد از خروج از قرنطینه اثرات جبران ناپذیری چون غم و‌اندوه ، خشم و سرخوردگی افراد جامعه را به همراه داشته باشد به همین علت باید در جوامع مختلف کارگروهی برای بررسی اثرات شیوع بیماری کرونا بر سلامت و روان گروه‌های سنی مختلف با درک روشنی از وضعیت فعلی همه گیری بیماری کرونا تشکیل گردد.
افرادی‌ که این روزها بدون ماسک در جامعه رفت و آمد هستند و همینطور افرادی که بیش از حد دلواپس ابتلا به کرونا هستند از جمله افرادی هستند که این روزها نگاه‌ها را متوجه خود می‌کنند. وسواس فکری یکی از خطرات مهم در دوران کرونازدگی است ،بدین ترتیب عده‌ای از مردم به شکلی وسواس‌گونه به رعایت پروتکل‌ها می‌پردازند و این خطر و احتمال وجود دارد که حتی پس از پایان بحران کرونا  نیز همچنان دچار نوعی روان‌پریشی از این حیث باشند  و همچنان رفتارهای وسواس‌گونه ادامه داشته باشد.
همچنین عده‌ای هم بیخیال رعایت پروتکل‌ها شده‌اند ،خستگی روحی ناشی از پیک های مختلف کرونا و شکل نگرفتن درست قرنطینه و آسیب رسیدن به بسیاری از کسب‌ و کارها دلیل بی‌توجهی بسیاری از افراد نسبت به رعایت موازین بهداشتی در راستای پیشگیری از بیماری است.

متاسفانه رویکردی که نهادهای دولتی در مقابله با کرونا داشته اند و سخت‌گیری‌ها و سهل‌گیری‌ها باعث شد که برخی آحاد جامعه دچار بی‌تفاوتی نسبت به این مبحث شوند. در واقع برخورد دوگانه‌ی دولت در مقاطع مختلف زمانی سبب شد رویکرد جامعه در برابر کرونا دچار فراز و نشیب شود.

واقعیت اینجاست که اکنون در جامعه ای قرار داریم که رعایت یا عدم رعایت پروتکل‌های بهداشتی تآثیر چندانی در آرامش روح و روان انسان‌ها ندارد. به این صورت که خطر وسواس‌گونه‌ای جامعه را تهدید می‌کند و لازم است که آحاد جامعه ضمن رعایت پروتکل‌های بهداشتی به ارزیابی روانی خود نیز بپردازند و مسئولین امر با درک اثرات شیوع ویروس کرونا بر سلامت روان جامعه باید با بالابردن سطح آگاهی عمومی ، انتقال الگوها و مدیریت صحیح ، برنامه ریزی فوری برای اوقات فراغت اعضای خانواده از جمله کودکان ، نوجوانان و سالمندان، به وسیله تمرینات سالم و فعالیت های ورزشی، و  برنامه های آموزشی توسط رسانه های اجتماعی، از  اثرات زیان بار کرونا بر سلامت روان بکاهند  .

و درآخر اینکه با روح و روانمان  مهربانتر باشیم ...
 

کپی