اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
اتاقی که در آنجا اتفاق افتاد

مساله اویغورهای چین

مساله اویغورهای چین

چین همچنین بدون وقفه سرکوب اقلیت های نژادی را – به عنوان مثال در تبت- ادامه می داد، کاری که از چندین دهه قبل آغاز شده بود. سرکوب اقلیت های ایغور توسط پکن هم سرعت گرفته بود.

ترامپ در ضیافت شام کاخ سفید که به مناسبت کریسمس 2018 برگزار شد از من پرسید چرا ما به خاطر رفتارهای دولت چین با اقلیت های ایغور، به دنبال اعمال تحریم علیه آن کشور هستیم؟ ایغورها که عمدتاً مسلمان هستند جزو قومیت های غیر هان محسوب می شوند و اکثراً در استان سین کیانگ (شین جیانگ) واقع در شمال غرب چین زندگی می کنند. راس صبح همان روز به من هشدار داده بود که ترامپ به دلیل مذاکرات تجاری با چین نمی خواهد تحریمی علیه آن کشور اعمال کند. پرونده مربوط به اقلیت ایغور در حال سپری کردن مراحل بررسی خود در شورای امنیت ملی بود ولی هنوز برای تصمیم گیری آماده نشده بود. اوضاع در حال وخیم تر شدن بود. در جریان مذاکرات روسای جمهوری امریکا و چین در حاشیه اجلاس گروه 20 در اوزاکا و نشست دو نفره ترامپ و شی که فقط مترجم های دو طرف حضور داشتند، رئیس جمهوری چین به ترامپ توضیح داده بود که چرا دولت چین اردوگاه های باز آموزی و کار اجباری را برای نگه داری ایغورها در استان سین کیانگ بنا می کند. مترجم ما از این دیدار نقل می کرد که ترامپ گفت رئیس جمهور شی باید ساخت اردوگاه ها را در استان سین کیانگ ادامه بدهد و به نظر او هم این کار درستی بوده که باید انجام می شد. «پوتینگر» (مترجم هیات امریکا) به من گفت که ترامپ در جریان سفر سال 2017 خود به چین نیز حرف مشابهی به مقامات پکن زده بود. این حرف در واقع به این معنا بود که امریکا می تواند موضوع سرکوب ایغورها را به عنوان یکی از دلایل توجیهی خود برای اعمال تحریم علیه چین کنار بگذارد؛ حداقل تا زمانی که مذاکرات تجاری میان دو کشور ادامه داشته باشد.
موضوع سرکوب های مذهبی چین نیز در دستور کار ترامپ قرار نداشت؛ فرقی هم نمی کرد که هدف این سرکوب ها کلیسای کاتولیک باشد یا فرقه فالون گونگ که ثبت رسمی هم نشده بود. این موضع ترامپ بود و پنس، پمپئو و من با او هم نظر نبودیم. «سَم براون بک» سفیر سیار ایالات متحده در زمینه آزادی های مذهبی بین المللی به ترامپ فشار می آورد که همایشی را در زمینه آزادی های مذهبی همزمان با برگزاری اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر 2019 برگزار کند. سفیر امریکا معتقد بود که وضعیت چین در زمینه آزادی های مذهبی وحشتناک است که به نظر من کاملاً درست می گفت.
****
ترامپ نسبت به هضم و درک کشور تایوان (چین تایپه) نیز مشکل داشت، بویژه که در این زمینه همیشه گوشش به حرف های سرمایه گذاران وال استریت بود که به خاطر سرمایه گذاری های کلان سرزمین اصلی چین (جمهوری خلق چین) پولدار شده بودند. هرچند که متغیرهای دیگری نیز در این زمینه دخیل بودند ولی ترامپ هر وقت بحث تایوان پیش می آمد به مقایسه مورد علاقه خود اشاره می کرد و می گفت: تایوان مثل نوک این ماژیک است ولی چین مثل این میز رزولوت (میز بزرگ رئیس جمهوری در اتاق بیضی) است. این مقایسه در واقع همه تعهد امریکا به یکی دیگر از متحدان دموکراتیک خود بود. تایوان علاقه زیادی به انعقاد توافقنامه آزاد تجاری با امریکا داشت ولی در طرف مقابل هیچ انگیزه و علاقه ای که بتوانم به آن اشاره کنم، وجود نداشت. در دوره مسئولیت من در شورای امنیت ملی، چینی ها در موضوع تایوان مدام فشار می آوردند و انتقاد می کردند و به نظرم ضعف های حاکم بر مقامات ارشد امریکا را در این موضوع احساس کرده بودند. شک ندارم که سرمایه گذاران نزدیک به دولت چین در وال استریت، آنها را در جریان امور قرار می دادند. یانگ جیه چی در ملاقاتی که روز هشتم نوامبر داشتیم طبق معمول سخنرانی مفصلی درباره موضوع تایوان و اینکه این موضوع مهمترین و حساس ترین مساله در مناسبات امریکا و چین محسوب می شود، ارائه کرد. نکته جالب توجه این بود که او گفت چین و امریکا در ممانعت از استقلال کامل تایوان، منافع مشترک دارند (البته من اعتقادی به این حرف ها نداشتم)، گویی ما در این توطئه با هم همدست هستیم. یانگ همچنین توضیحات مفصلی در مورد سیاست «چین واحد» ارائه کرد که کاملاً به نفع جمهوری خلق چین تحریف شده بود. در ضیافت شام مشترکی که با حضور روسای جمهوری امریکا و چین در حاشیه اجلاس سران گروه 20 در بوئنوس آیرس برگزار شد، شی هشدار داد که در موضوع تایوان محتاط باشیم و ترامپ هم توصیه او را پذیرفت که عملاً به این معنا بود که ما در این قضیه فقط جان مان را برداشتیم و فرار کردیم. البته من خوشحال بودم که صحبت ها در مورد تایوان در ضیافت شام بوئنوس آیرس بسیار کوتاه و مختصر بود.
شی در ضیافت مشابهی که بعداً در اجلاس سران گروه 20 در اوزاکای ژاپن نیز برگزار شد، دوباره به موضوع تایوان اشاره کرد و گفت: این موضوع به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی چین مربوط می شود و هشدار داد که می تواند کلیت روابط دوجانبه را دچار اختلال کند. او از ترامپ خواست که شخصاً به این موضوع توجه کند، شاید به این دلیل که او هدف اصلی خود را پیدا کرده بود و نمی خواست اجازه دهد این هدف فرار کند. رئیس جمهوری چین تاکید کرد که ما اجازه نمی دهیم رئیس جمهوری تایوان به امریکا سفر کند و یا امریکا تسلیحات نظامی به تایوان بفروشد. او معتقد بود که هر دو موضوع برای صلح و ثبات در دو سوی تنگه تایوان، اهمیت حیاتی دارد. این حرف های شی همیشه آتش خشم مرا شعله ور می کرد. اکثر موضع گیری های شی با قوانین امریکا از جمله قانون مربوط به روابط با تایوان مصوب سال 1979 در تضاد بود. قانونگذاران امریکایی اجازه فروش سلاح به تایوان را برای اهداف دفاعی داده بودند از جمله یک توافق مهم در زمینه فروش جنگنده های اف 16 که می توانست قابلیت های دفاعی تایوان را به میزان قابل توجهی به روز کند و ارتقا بخشد. برعکس چین، تایوان به هیچ وجه رفتارهای خصمانه نداشت. دَن کویل در ماه اکتبر به من گفت که در واقع تایوان طی سال های اخیر ارتش و امکانات نظامی خود را به میزان قابل توجهی (بیش از 50 درصد) منقبض کرده است. از این اقدام به عنوان یک اشتباه بزرگ متعجب شدم.
پمپئو تلاش می کرد جلوی یک تذکر کنگره را در زمینه فروش جنگنده های اف 16 به تایوان بگیرد و نگران بود علاوه بر غرغرهای معمول ترامپ که همیشه در ارتباط با معاملات تایوان شنیده می شد، این بار او جلوی پیشرفت قرارداد فروش جنگنده به تایوان را کلاً بگیرد. با توجه به اینکه وضعیت فروش تسلیحات ما به اوکراین نیز بسیار شکننده بود، نگرانی پمپئو از متوقف شدن طرح فروش جنگنده به تایوان اصلاً تخیلی نبود. راهبرد ما این بود که ترامپ را به انجام این معامله ترغیب کنیم و در این کار میک مولوینی رئیس جدید کارکنان کاخ سفید را نیز با خود همراه کردیم. مولوینی عضو سابق کنگره از ایالت کارولینای جنوبی بود، ایالتی که بخش بزرگی از تاسیسات کارخانه هواپیما سازی بوئینگ هم در آنجا قرار داشت. در روز 13 اوت که ترامپ در «بِدمینستر» ایالت نیوجرسی به سر می برد، در یک کنفرانس تلفنی برای او توضیح دادیم اگر طرح فروش جنگنده های اف 16 به تایوان پیش نرود، از نظر سیاسی یک پس رفت بزرگ برای دولت خواهد بود. در طرح فروش جنگنده های اف 16 هیچ یارانه ای از سوی امریکا پرداخت نمی شد و هیچ گونه کمک خارجی نیز وجود نداشت. این یک معامله شُسته رُفته بود که کل پول آن را که حدود هشت میلیارد دلار بود، تایوان نقداً پرداخت می کرد و فرصت های شغلی زیادی را برای مردم کارولینای جنوبی ایجاد می کرد. ما همچنین به رئیس جمهوری گفتیم که بهتر است این معامله هرچه زودتر و قبل از اینکه اتفاق خیلی مهمی در هنگ کنگ بیفتد، انجام شود. ترامپ پرسید: «آیا شما اصلاً در مورد اینکه این معامله انجام نشود، فکر کرده اید؟» البته پاسخ ما به این سوال منفی بود. ترامپ در نهایت گفت: اوکی، فقط این کار را بی سر و صدا انجام دهید. جان، تو که نمی خواهی در مورد این معامله سخنرانی کنی؟» واقعیت این بود که من اصلاً در مورد این موضوع فکر نکرده بودم ولی شاید باید این کار را می کردم.
وقتی که ترامپ کردهای سوریه را تنها رها کرد و من هم کاخ سفید را ترک کردم، صحبت از این بود که ترامپ در نوبت بعدی قرار است چه کسی را به امان خود رها کند. به نظر می رسید که نام تایوان در بالای این لیست انتظار قرار داشت و احتمالاً تا زمانی که ترامپ در مقام ریاست جمهوری باشد احتمالاً در همان جا هم باقی خواهد ماند. چشم انداز خوبی نیست./ایران 

کپی