اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰

رونق تولید و خودکفایی نتیجه خرید تضمینی دولت ها

رونق تولید و خودکفایی نتیجه خرید تضمینی دولت ها
علی قنبری استاد دانشگاه تربیت مدرس

دیدگاه‌های متفاوتی نسبت به خرید تضمینی و رقمی که دولت برای خرید محصولات استراتژیک به کشاورزان اختصاص می‌دهد، وجود دارد. برخی‌ها اعتقاد دارند که خرید تضمینی با شکل و شمایل فعلی از تلاطم بازار نمی‌کاهد و قیمت‌هایی که برای خرید تعیین می‌شود مشوق بخش تولید نیست.

در این میان نگاه خیلی‌ها نسبت به خرید تضمینی که دولت‌ها انجام می‌دهند بسیار مثبت است و عنوان می‌شود که با وجود تحریم و مشکلاتی که در واردات وجود دارد خرید تضمینی توانست بخش قابل توجهی از وضعیت بازار کالاهای اساسی را مدیریت کند.در حال حاضر دولت نسبت به خرید تضمینی جو، ذرت، گندم، دانه‌های روغنی، برنج و برخی دیگر از کالاها اقدام می‌کند؛ به اعتقاد من این نوع خرید در ثبات قیمت، افزایش تولید و توزیع مناسب کالاها بسیار اثر می‌گذارد. چنین امری تنها در ایران انجام نمی‌شود بلکه در کشورهای دیگر هم خرید تضمینی وجود دارد.
در کشورهای در حال توسعه؛ دولت‌ها با هدف حفظ امنیت غذایی اقدام به خرید تضمینی کالاهای اساسی و استراتژیک می کنند؛ (قانون خرید تضمینی محصولات کشاورزی مصوب سال ۱۳۶۸ است و بر اساس این قانون وزارت جهاد کشاورزی باید براساس هزینه واقعی تولید، نرخ تورم و یک سود متعارف قیمت پیشنهادی خود را برای محصولات کشاورزی تا پایان تیر ماه هر سال به شورای اقتصاد ارائه کند) ؛ زمانیکه دولت‌ها به این سمت حرکت می‌کنند براحتی می‌توانند وضعیت غذایی را کنترل و دست دلالان را کوتاه کنند. در کالاهایی که اشاره شد به جهت آنکه عرضه و تقاضا هماهنگ نشده است و در برخی موارد نیاز به واردات وجود دارد، هر گونه تنش باعث رشد قیمت می‌شود. از این‌رو اگر دولت خرید تضمینی با قیمت بالا انجام ندهد دلالان بسرعت سراغ کشاورزان می‌روند و با قیمت‌های پایین محصولات تولیدی آنها را خریداری می‌کنند و براحتی فرآیند بازار را در اختیار می‌گیرند.از این‌رو در راستای حفظ منافع ملی و امنیت غذایی کشور باید خرید تضمینی با قیمت مناسب انجام شود تا کشاورزان برای فروش محصولات خود به دولت رغبت و تمایل زیادی داشته باشند؛ در غیراینصورت دلالان با پیشنهاد قیمت‌های به مراتب بالاتر محصولات کشاورزی را خریداری می‌کنند و در نهایت امنیت غذایی مردم به خطر می‌افتد.خرید تضمینی در کشورهای پیشرفته و توسعه یافته تعریف نشده است چرا که در تمام کالاها عرضه و تقاضا یکسان و بعضاً عرضه بسیار بیشتر است، از این‌رو در فضای رقابتی که در بازار ایجاد شده است دیگر نیازی به خرید تضمینی وجود ندارد.
تا زمانیکه ایران هم به چنین شرایطی برسد باید خرید تضمینی با قیمت مناسب صورت گیرد تا امنیت غذایی مردم در سطح بالایی حفظ شود. طی سال‌های گذشته در اکثر مواقع قیمت‌هایی که دولت‌ها برای خرید تضمینی تعیین کردند، مناسب بوده و باعث شده کشاورزان برای فروش محصولات خود به دولت انگیزه داشته باشند. لذا در سنوات آینده هم باید این مسیر حفظ شود تا تولید پایدار داشته باشیم.
زمانیکه مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی بودم، میزان تولید گندم به 14 میلیون تن رسیده بود که ما 12 میلیون تن آن را با قیمت خوب خریداری کردیم و بر اساس سهمیه استانی گندم برای تبدیل به آرد به کارخانه‌ها می‌رفت. لذا با خرید تضمینی گسترده و با قیمت معقول، کشاورزان در تولید گندم تمام تلاش خود را کردند و در همان سال‌ها توانستیم خودکفایی در تولید گندم را محقق کنیم.کشاورز اگر از فروش خود اطمینان پیدا کند و بداند که دولت اجازه نمی‌دهد محصولات آنها بلاتکلیف بماند قطعاً و یقیناً به سمت رشد تولید و سرمایه‌گذاری در این حوزه می‌رود؛ اما زمانیکه کشاورز ببیند حمایت دولتی صورت نمی‌گیرد و زمان برداشت محصول تنها دلالان با اعلام قیمت‌های پایین به گونه‌ای که حتی هزینه‌های انجام شده، تأمین نمی‌شود سراغ‌شان می‌روند به مرور زمان از میزان تولید خود می‌کاهند و سراغ سایر فعالیت‌ها می‌روند که بعضاً تولیدی و کشاورزی نیست.لذا برای تضمین عرضه محصول در بازار ضروری است که خرید تضمینی انجام شود این امر ضمن افزایش تولید می‌تواند کشور را از واردات بی‌نیاز کند و از سویی ارز مورد نیاز کشور برای کالاهای اساسی از کشور خارج نمی‌شود و همچنین مسیر خودکفایی که در خیلی از کالاها آغاز شده ادامه پیدا می‌کند و حتی سبب خواهد شد که ایران به کشور صادرکننده محصولات استراتژیک تبدیل شود.
در این میان و بر اساس تجربه‌های گذشته تأکید می‌کنم که برای حصول موارد عنوان شده دولت با قیمت‌های مناسب از کشاورزان کالاهای اساسی را خریداری کند و در هر کالایی که احساس می‌کند اتکا به واردات در حال فزونی است، خرید تضمینی را آغاز کند؛ در چنین شرایطی با برنامه‌ریزی دقیق می‌توان به ثبات قیمت‌ها رسید و اشتغالزایی بیشتری را فراهم کرد.

کپی