اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۹۹
1399/11/9 ، 01:00
کد خبر:666794
ایران مدیا

کلمات کلیدی
کتاب‌ها مشتی چرت و پرت‌‌اند

کتاب‌ها بیشتر از هر چیز دیگر به یاد می‌مانند، هر چیز به یادماندنی اساساً معناساز است.

نه چندان اهل دعوت به کتاب خواندنم، نه تمایلی به این کار دارم. بهنظرم دعوت به خواندن در نهایت یک چیزِ لوسِ بیمعنا از آب درمیآید. کتاب بخوانید! بیمعناترین توصیه آدمی به آدم دیگر است. در خودش یا یک رفع مسئولیت «مسئولانه» دارد به وقت روزهای ملی و بینالمللی بیهوده یا تبختری سادهلوحانه. تازه کسی هم آنقدر ساده باشد که گوش کند ممکن است ناخودآگاه، ناخواسته، بدون اینکه قصد آزار گوینده را داشته باشد از دهانش بپرد بیرون که چی بخوانم؟ کدام کتاب، عمیق، سطحی، متکلف، خلاق یا خام و پختهاند؟ اصلاً شاید همصدا با فیلیپ لارکین باید بگوییم «پیاله بیاورید، کتابها مشتی چرت و پرتاند.» اما خب خودم چرا کتاب میخوانم؟ همین ابتدا تکلیف را روشن کنم که خواندن کتاب نزد کسی شبیه به من رگههایی از میل به تنهایی و انزوا در خودش دارد. اساساً نوشتن و خواندن تخصص تنهایی است اما نمیخواهم در این باره هم حرف بزنم. قصدم نشاندادن سویه دیگری از خواندن هم هست. آنجا که کسی نیست تا بخواهد به کسی یاد بدهد که کدام کتاب عمیق، سطحی، متکلف، خلاق، خام یا پخته است. آنجا که کتاب همچون کتاب و خواندن همچون خواندن خودش را نشان میدهد. جایی که خواندن کتاب فارغ از تمام تکلفها و تقیدهایی که بر گردهاش سوار کردهاند به وسیله سرک کشیدن در زندگی بقیه تبدیل میشود. به قول آرتور کریستال مثل ابلوموف باشد یا مثل مادام بوآری که تمام روز توی رختخواب دراز کشیده است. خب اما این کار را با تماشای تلویزیون هم میشود کرد. بخصوص اینجا، در ایران که تلویزیون با پشتپا زدن به تمام معیارهای استاندارد سرگرمیسازی احساسات از هر قسمش را به متاعی بیارزش و دمدستی بدل کرده است و سرککشیدن در زندگی همه را به عنصری جدانشدنی بدل کرده است. از زندگی کسانی که اشک را جاری کنند تا خندههای لوسِ هیستیریک روی صورتمان بنشانند. دلیل من برای دفاع از کتاب همچنان همان است که گفتم. کتاب امکان سرک کشیدن به زندگی بقیه را فراهم میکند، حالا زندگی دیکتاتور دومنیکن باشد، یا راسکولنیکف یا آلخاندرو مایتا و گاهی رستم و افراسیاب و سیاوش و دیگران با هزاران کیلومتر فاصله. جوهره کتاب ها سرک کشیدن به زندگی دیگران است اما تا جایی که من میدانم این کار را از طریق احساساتی شخصی، تقلاها، ستیزها و کشمکشهای فرد با ارزشها انجام میدهند. برای همین کتابها بیشتر از هر چیز دیگر به یاد میمانند، هر چیز به یادماندنی اساساً معناساز است.

یادداشت مهدی افروزمنش را با صدای بهروز رضوی بشنوید

کپی