اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۱۲ اسفند ۱۳۹۹
1399/11/9 ، 01:44
کد خبر:666790
ایران مدیا

کلمات کلیدی
کتاب، جایگزین ناپذیر است

خواندن کتاب برای زندگی بشری که علاقه‌مند به رشد و خلاقیت است، اجتناب‌ناپذیر است؛ انسانی که کتاب نمی‌خواند خلاقیت‌اش به‌مرور به صفر می‌رسد و تنها گوینده و شنونده‌ای فاقد خلاقیت باقی می‌ماند.

برای روشنشدن نقش کتاب در زندگی بشر بد نیست توجهی داشته باشیم به این موضوع که تفاوت انسان با گیاهان و حیوانات در چیست؟ آنها هم دارای حیات هستند، ولی تفاوت انسان با سایر موجودات در این است که انسان میتواند سخن بگوید؛  از زمانی که جوامع انسانی بهوجود آمدند انسانها شروع به صحبت با همدیگر کردند؛ با زبانی که طی مراحلی رشد و تکامل پیدا کرده و به ما رسیده است. گیاهان و حیوانات هم به نوعی با هم صحبت میکنند ،ولی صحبت این موجودات درحد ابتدایی باقی مانده است و متحولشده و تکاملیافته نیست، اما همانطور که گفتیم انسان براثر یکسری اتفاقات زیستشناختی میتواند صحبت کند. پس انسان برای برقراری ارتباط با سایر انسانها شروع به صحبت کرد و در ادامه نوشتن را آفرید و کتاب را بهوجود آورد؛وقتی به موضوع کتاب میپردازیم، باید متوجه نقشی که در تحول جوامع انسانی دارد هم باشیم؛ درواقع مکالمه دو انسان به همدیگر در نهایت تبدیل به نوشتار شده است و ما عنوان کلی کتاب را برایش بهکار میبریم. اما کتاب تنها وسیلهای برای انتقال حرفهای یک انسان به انسان دیگر نیست، علاوه بر اینها تأثیر شگرفی هم در تکامل انسانی، خرد انسانی و خلاقیت انسانها دارد. این هم وجه تمایز دیگری  بین انسان و حیوان است؛هرخصوصیتی که با انسانبودن در ارتباط باشد، چه به لحاظ خرد و چه به لحاظ عواطف او، عامل اصلی نگارش کتاب است. گفتوگوی میان دو انسان تمام میشود و نهایتاً اثر آن در ذهن باقی میماند؛ ولی وقتی پای نوشتار در میان باشد نوشتار بر  خرد و روح نویسنده و خواننده تأثیر میگذارد. انسانها اگر مایل باشند در همین مسیر تکاملی که آنها را از حیوانات متمایز ساخته رشد کنند ناگزیرند از اینکه بنویسند و بخوانند. وقتی انسانی کتاب نمیخواند چشم خود را بر عوالم دیگر و جهانهای دیگری که توسط سایر انسانها خلق شدهاست میبندد؛ خواندنکتاب باعث میشود ذهن بازتر شود، خلاقیتمان بیشتر شود و مسیر تکامل سریعتر طی شود. خواندن کتاب برای زندگی بشری که علاقهمند به رشد و خلاقیت است، اجتنابناپذیر است؛ انسانی که کتاب نمیخواند خلاقیتاش بهمرور به صفر میرسد و تنها گوینده و شنوندهای فاقد خلاقیت باقی میماند. این مهمترین وجه تمایزی است که در کتابخواندن و کتابنخواندن وجود دارد. گرچه در شرایط بحرانی ازجمله در همین دوران کرونا، پناهآوردن به کتاب و تخیل کردن  یا خواندن ژانرهای تاریخی و اجتماعی و مرور سرگذشت انسانهایی که بحرانهای مشابهی را پشتسر گذاشتهاند به حل و فصل بهتر بحران کمک میکند، ولی نقش کتاب در زندگی انسان خیلی پررنگتر از اینهاست. وقتی انسانها در انزوا باشند بسیاری از مسائلشان را نمیتوانند حل کنند؛ در حالت عادی معمولاً انسانها در جامعهای هستند و با قرارگرفتن در محل کار  یا در رفت و آمدها و دورهمیها خودشان را تنها احساس نمیکنند. کتاب در مقابله با این انزوا به کمک انسان میآید ،ولی اهمیت آن از این جهت است که موجب رشد و تکامل انسان میشود، اگر کتاب را از انسان بگیریم فاصله زیادی با حیوانات ندارد. این در اقوامی که رشدشان بسیار ابتدایی بوده و به کتابت نرسیده‌‌اند، قابل مشاهده است. این اقوام در زندگی تمایز چندانی با حیوانات نداشتند و نتوانستند تمدنی بیافرینند، پس صرف صحبتکردن کافی نیست. بنابراین باید نقش خواندن کتاب را بسیار فراتر از این دید که مثلاً امکان تنهابودن را افزایش میدهد  یا انزوا و جدا افتادن او را جبران میکند. ولی  در مواقع بسیاری ما انسانها کمتر به کتاب روی آورده و با دورهمی آن را جبران کردهایم که این نمیتواند جای کتاب را بگیرد. کتاب تاحدی میتواند جای دورهمی را بگیرد، ولی تأثیرش بیش از اینهاست. نباید به این موضوع اکتفا کرد، گرچه قطعاً در شرایط موجود کتاب اهمیت پیدا کرده است و اگر بخواهم از نقش اصلی کتاب در زندگی بشر کوتاه بیایم، باید گفت کتاب خیلی از مشکلات روانی، غربت و مسائلی از این دست را هم برطرف میکند.

کپی