اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۰

کلمات کلیدی
نکته‌هایی درباره فیلم‌هایی که اسم رؤیا را یدک می‌کشند

مثلا ورود کابوس ممنوع!

مثلا ورود کابوس ممنوع!
علی رستگار روزنامه نگار

سینما با رؤیا گره خورده است، چه آن هنگام که رؤیای تصویر متحرک به‌ مرور و با مرارت‌های بسیار به حقیقت پیوست و پدیده سینما شکل گرفت و چه آن زمان که پس‌از آزمون و خطاهای اولیه و تاتی کردن ابتدایی تکنیکی و داستانی، نوبت به خیالپردازی‌ها رسید.

 یکی از نخستین سینماگرانی که با نوآوری‌هایش، به رؤیا و فانتزی در سینما عینیت بخشید و راه را برای بعدی‌ها هموار کرد، شعبده‌باز فرانسوی ژرژ ملیس بود. باوجود اینکه در سال‌های اخیر درام‌های اجتماعی و فیلم‌های ناتورالیستی بروبیایی دارد، اما همچنان از‌شأن و شکوه رؤیا در سینما کاسته نشده و فیلم‌های خیالپردازانه، در سفری دلپذیر ما را با خود همراه می‌کنند. می‌شد اینجا به آثاری از این دست اشاره کرد، اما ما راه ساده‌تر را انتخاب کردیم و صرفاً سراغ برخی فیلم‌ها رفتیم که از کلمه رؤیا در آنها استفاده شده است. با این حال حتی همین واژه نیز برای پروبال دادن به خیال کفایت می‌کند و چه بسا که بعضی از این آثار هم به‌همین منظور از این کلمه در عنوان فیلم استفاده کرده‌اند.

1.  رؤیای شب نیمه تابستان/ 1935
خیا‌لپردازی شکسپیر
یک قصه شاه‌پریانی از ویلیام شکسپیر ساخته ویلیام دیترله و مکس راینهارت و با بازی جیمز کاگنی که معمولاً با نقش‌های خشن و گنگستری به یاد آورده می‌شود و چند سال قبلش در«دشمن مردم»، گریپ‌فروت را توی صورت جین هارلو کوبیده بود! تیتراژ آغازین بعد از Ouverture شش دقیقه‌ای، با رعایت خیال و رؤیا طراحی شده و کلمات در پس‌زمینه تصویر نقاشی شده شب و ماه و ستاره و جنگل، به‌صورت مواج و رؤیاگونه روی تصویر ظاهر می‌شوند.‌

2.  رؤیاها/ 1990
زیرسایه گودزیلا!
اسم کامل و درست فیلم، رؤیاهای آکیرا کوروساوا است که همان سرچراغی تیتراژ به آن اشاره می‌شود. از نکات قابل اشاره دیگر در تیتراژ اول، حضور نام‌های هیسائو کوروساوا و ایشیرو هوندا است؛ اولی پسر بزرگ آکیرا کوروساوا است که تهیه‌کننده فیلم بود و دومی هم که با سمت مشاور خلاق در خدمت استاد بود، بیشتر با کارگردانی سری فیلم‌های گودزیلا شناخته می‌شود. باز از موارد قابل اشاره در تیتراژ آغازین اینکه، ابتدا اسم عوامل فنی نوشته می‌شود و بعد اسم بازیگران می‌آید. آخرین بازیگری هم که اسم او در تیتراژ نوشته می‌شود، مارتین اسکورسیزی است که در فیلم، نقش ونگوگ را بازی می‌کند.‌

3.   چه رؤیاهایی می‌آیند/ 1998
‌‌تیتراژِ قصه‌گو
اولین تصویری که می‌بینیم، رابین ویلیامز ولوشده و چشم فروبسته در قایقی روی آب است. همان موقع «فیلمی از وینسنت وارد» روی تصویر و کنار قایق نقش می‌بندد و بعد روایت کریس (ویلیامز) شروع می‌شود.
اسم خود ویلیامز هم کمی بعدتر نوشته می‌شود، آنجا که برای همسر آینده‌اش دست تکان می‌دهد. یکی از ویژگی‌های تیتراژ فیلم، جلو رفتن قصه است و ما تا شروع داستان اصلی، از نحوه آشنایی زوج فیلم و عاشق شدن‌شان تا ازدواج، بچه دارشدن و حتی مرگ دو فرزندشان مطلع می‌شویم.‌

4.  ‌ مرثیه‌ای برای یک رؤیا/ 2000
چه کابوس‌هایی می‌آیند
این فیلم دارن آرونوفسکی، یکی از بهترین شروع‌ها و تیتراژها را دارد. همان تصاویر اولیه، اعتیاد سارا به برنامه‌ای تلویزیونی را به ما نشان می‌دهد و کشمکش او و پسر معتادش هری هم با روش اسپلیت اسکرین، آن را روشن‌تر می‌کند.
در ادامه هری معتاد همراه دوست سیاهپوستش، تلویزیون را برای فروش از خانه خارج می‌کنند و از ردیف زنان میانسال و کهنسال رد می‌شوند.
بعد در زمینه سیاه، اسم بازیگران فیلم روی تصویر نقش می‌بندد که بلافاصله پس از ظاهر شدن، همچون شخصیت‌شان در فیلم، دچار فروپاشی می‌شود. موسیقی کلینت منسل هم با تأثیرگذاری هرچه بیشتر، تصاویر تیتراژ را همراهی می‌کند.‌

5.  ‌ رؤیا بین‌ها/ 2003
پاریس همیشه با ماست
یکی از درخشان‌ترین تیتراژهای تاریخ سینما را در همین فیلم برناردو برتولوچی می‌بینیم؛ دوربین یک مسیر طولانی روی پایه‌ها و اجزای برج ایفل، تیلت (حرکت عمودی) می‌کند و جزئیات معماری و مهندسی این نماد فرانسه را به تصویر می‌کشد. استفاده گرافیکی از رنگ‌های آبی و قرمز (از رنگ‌های اصلی پرچم فرانسه) روی این سازه، بخوبی پیش‌درآمدی بر فضا و قصه فیلم است که به ماجراهای مه 1968 می‌پردازد.

و سر آخر ایـــن‌که

6. نهنگ عنبر: سلکشن رؤیا/1395
تقدیم به‌علی معلم
خود لوگوی فیلم که از حرف B استفاده می‌کند و تداعی‌کننده روی دوم نوارکاست‌های دهه‌های گذشته است و اینجا به قسمت دوم اثر اشاره دارد، شاید مهم‌ترین ویژگی تیتراژ باشد. از نکات دیگر قابل اشاره در تیتراژ اول این است که سامان مقدم، به‌عنوان نویسنده، تهیه‌کننده و کارگردان، فیلم را به علی معلم تقدیم می‌کند که در فاصله تولید تا اکران فیلم از دنیا رفت. تیتراژ پایانی فیلم با حال و هوای اثر سنخیت بیشتری دارد و نوشته‌ها با آهنگی شیش و هشت روی تصویر بالن‌های آرزو که در شب به آسمان می‌روند، ظاهر می‌شود. ضمن اینکه همین دست آهنگ‌ها و رؤیافروشی‌ها به هر حال در گیشه جواب داد و فیلم با فروش بیش از 20 میلیارد تومان، تا اینجا ششمین فیلم پرفروش تاریخ سینمای ایران است.

کپی