اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۶ آبان ۱۴۰۰
دبیر علمی سی و ششمین کنگره سالیانه رادیولوژی ایران در روز جهانی رادیولوژی هشدار داد؛

آغاز پاندمی بدخیمی‌ها با پایان پاندمی کرونا در ایران

آغاز پاندمی بدخیمی‌ها با پایان پاندمی کرونا در ایران
سهیلا نوری

همزمان با آغاز سفر ویروس کرونا به جای جای ایران و اعلام رسمی شیوع آن شمار افرادی که برای تعیین وضعیت‌شان به واسطه انجام سی‌تی‌اسکن ریه به بیمارستان‌ها و مراکز رادیولوژی هجوم آوردند روز به روز بیشتر شد بی‌آنکه کسی فکر کند با وجود این حجم از افرادی که در معرض اشعه خطرناک ایکس قرار می‌گیرند، در سال‌های بعد و آن زمانی که عمر ویروس کرونا به پایان می‌رسد، پاندمی چه بیماری‌ها و سونامی چه بدخیمی‌هایی آغاز خواهد شد؟

همزمان با آغاز سفر ویروس کرونا به جای جای ایران و اعلام رسمی شیوع آن شمار افرادی که برای تعیین وضعیت‌شان به بیمارستان‌ها و مراکز رادیولوژی هجوم آوردند روز به روز بیشتر شد. آن روزها به دلیل اینکه تست‌های دقیق یا کیت‌های معروف PCR در دسترس نبود و در موارد پر شماری به دلیل دقت پایین آزمایش‌های کرونا در بهترین وضعیت بعد از ۷۲ ساعت نتیجه نادرست ارائه می‌شد، بی‌آنکه ظرفیت محدود تجهیزات و مراکز رادیولوژی در نظر گرفته شود بیماران آلوده به ویروس کرونا و یا حتی آنهایی که مشکوک بودند به مراکز رادیولوژی هدایت می‌شدند تا با انجام سی‌تی‌اسکن ریه در کوتاه‌ترین زمان دقیق‌ترین پاسخ را دریافت کنند.

درست است که ظرف چند دقیقه نتیجه اعلام و خیال مراجعه‌کننده راحت و یا راهی قرنطینه خانگی می‌شد اما واقعیت این است که چه آن روزها که تازه تب و تاب ویروس ناخوانده بالا گرفته بود چه این روزها که زمان قابل توجهی از حضور این میهمان سرزده گذشته است کمتر کسی فکر کرد و می‌کند که با وجود این حجم از افرادی که در معرض اشعه خطرناک ایکس قرار می‌گیرند، در سال‌های بعد و آن زمانی که عمر ویروس کرونا به پایان می‌رسد، پاندمی چه بیماری‌ها و سونامی چه بدخیمی‌هایی آغاز خواهد شد؟

این سوالی است که امیررضا رادمرد دبیر علمی سی و ششمین کنگره سالیانه رادیولوژی ایران و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در روز هشتم نوامبر برابر با روز جهانی پرتونگاری (رادیولوژی) در گفت‌وگو با ایران آنلاین به آن پاسخ می‌دهد.

« واقعیت این است که در آغاز شیوع ویروس کرونا شاید کسی به اندازه متخصصان حوزه رادیولوژی نمی‌توانست روزهای سخت و پر التهاب فعلی را تصور کند؛ آن روزها و حتی هنوز، بسیاری از همکاران ما از متخصصین سایر رشته‌های پزشکی، به جای ابراز نگرانی نسبت به خطر دریافت اشعه ایکس به بیماران پیشنهاد می‌دادند به جای صبر کردن برای دریافت نتیجه آزمایشی که به قطعیت آن هم اطمینان چندانی نبود، سی‌تی‌اسکن ریه انجام دهند.
در واقع تمام کمبود تست PCR و دقت پایین آن، با فشار بالا و ۲۴ ساعته به جامعه رادیولوژی جایگزین شد؛ در این شرایط مراکز رادیولوژی که تا پیش از شیوع کرونا به دلیل تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی و ارزی، به راحتی از پس هزینه نگهداری و تعمیرات دستگاه‌های گرانقیمت سی تی اسکن و رادیوگرافی خود بر نمی‌آمدند، با بار سنگین افزایش بی سابقه مراجعه مواجه شدند به طوری که بر اساس مطالعات، در اسفند ماه سال ۱۳۹۸ انجام سی‌تی‌اسکن ریه در ۹ شهر بزرگ شامل تهران، اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز، رشت، گرگان، کرمان و یزد با افزایش ۲۵۰ درصدی نسبت به سال ۱۳۹۷ روبه‌رو شد.
ذکر این نکته را هم ضروری می‌دانم که در پی این افزایش بی سابقه در مراجعه بیماران و بالارفتن میزان مواجهه، با کمال تاسف طی چند ماه اخیر حدود 10 نفر از همکاران عزیز رادیولوژیست‌ و کارشناس رادیولوژی را به دلیل ابتلا به بیماری کرونا از دست داده‌ایم، انسان‌های ارزشمندی که شبیه سایر درگذشتگان حوزه سلامت در این ایام ملقب به عنوان زیبای "شهدای مدافع سلامت" شده‌اند.»

این آمار بسیار نگران‌کننده به کسانی که بدون آگاهی از عواقب اشعه ایکس، به انجام بی‌مورد و یا تکرار بیش از حد سی‌تی‌اسکن ریه اصرار دارند چه خطراتی را هشدار می‌دهد؟

متاسفانه باید این نکته را تایید کنم که بسیاری از مراجعه‌کنندگان بی‌آنکه به عواقب قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس واقف باشند اصرار دارند برای اطمینان از ابتلا و یا عدم ابتلای خود به بیماری کرونا، سی‌تی‌اسکن ریه انجام دهند در صورتی که باید به این نکته توجه داشت هرچند اشعه ایکس به عنوان یکی از ارزشمندترین اکتشافات بشر در حوزه پزشکی است، در صورت مواجهه بی‌دلیل و مکرر با آن مثلا در سی‌تی‌اسکن ریه ریسک ابتلا به سرطان‌های پستان، تیروئید، معده و کبد بالاتر خواهد رفت، ضمن اینکه در جریان شرایط به وجود آمده ناشی از درخواست‌های متعدد و بدون اندیکاسیون سی‌تی‌اسکن با فشار بالای شبانه‌روزی بر مراکز رادیولوژی، احتمال آسیب به جنین در مادران بارداری که در هفته‌های نخست بارداری خود بوده و از آن مطلع نیستند، افزایش خواهد یافت.
ضمن اینکه گروهی از افراد به لحاظ ساختار ژنتیکی مستعد ابتلا به بدخیمی‌ها و ناهنجاری‌هایی هستند که به واسطه تابش اشعه ایکس،خود و یا نسل‌های آینده‌‌ آنها درگیر بیماری‌های خطرناک و یا صعب‌العلاج می‌شوند.

هر ساله روز هشتم نوامبر مصادف با سالگرد اشعه ایکس به عنوان روز جهانی رادیولوژی به گرامیداشت این کشف ارزشمند و تسهیل‌کننده تشخیص بسیاری از بیماری‌های مرگبار  اختصاص دارد، اما نباید فراموش کرد که در صورت عدم رعایت اصول محافظتی و میزان دوز جذبی، این اشعه بسیار خطرناک و یا حتی کشنده خواهد بود.

تجهیزات رادیولوژی برای بررسی دقیق و دوره‌‌ای چه بیماری‌هایی با اهمیت و ضروری است و با پاندمی کرونا چه بیمارانی در معرض خطر قرار گرفتند؟

با این هجوم و اصرار بی‌جهت برای انجام مکرر سی‌تی‌اسکن ریه ، متاسفانه در حق سایر گروهی از بیماران ما نظیر افراد مبتلا به سرطان‌های مختلف و یا حتی غیرسرطانی نظیر افراد دچار شکستگی‌های استخوانی و یا آسیب‌های تاندونی ، بیماری ام اس، سکته‌های مغزی و قلبی و ...، ظلم بزرگی شده است.
این افراد برای رسیدن به درمان قطعی ممکن است تنها یک زمان کوتاه طلایی تشخیص داشته باشند که به دلیل هراس از ابتلای به کرونا و یا شلوغی بیش از حد مراکز تصویربرداری در این دوران، قید مراجعه به مراکز رادیولوژی را بزنند در حالی که متاسفانه با پیشرفت بیماری زمینه‌ای، متحمل عوارضی ماندگار و خطرناک‌تر از کرونا خواهند شد که حتی گاهی به قیمت جان‌شان تمام می‌شود.


تشخیص ارزان کرونا به بهای گزاف جان

ناآگاهی بسیاری از افراد در خصوص عواقب جبران‌ناپذیر سی‌تی‌اسکن ریه از یک طرف و ضعف اطلاع‌رسانی نسبت به پیامدهای خطرناک این شیوه تشخیصی از سوی دیگر سبب شده تا افراد زیادی برخلاف دنیا خودسرانه تصمیم بگیرند به جای پرداخت هزینه سنگین برای انجام تست PCR به سراغ روش محبوب سی‌تی‌اسکن ریه که حالا در برخی شهرها به تست کرونا هم معروف شده بروند چراکه نیازمند صرف هزینه بسیار کمتری در زمان حال و احتمالا هزینه‌ای گزاف در آینده است؛ نکته مهمی که امیررضا رادمرد به طور دقیق آن را تشریح کرد؛

«در مراکز دولتی و بیمارستان‌های دانشگاهی ایران تعرفه تعیین شده برای سی‌تی‌اسکن ریه بین۸۰ تا ۹۰ هزار تومان و در مراکز خصوصی حدود 270 هزار تومان است که این رقم در صورت تحت پوشش بیمه قرار داشتن بیمار، در مراکز دولتی به رقم ناچیز حدود ۲۰ هزار تومان خواهد رسید، در حالی که انجام تست PCR با اختلاف قیمت ۵ تا ۱۰ برابری در مراکز مختلف گاهی به ۹۰۰ هزار تومان هم می‌رسد.
متاسفانه این مساله خود به افزایش بی‌مورد و غیر علمی درخواست‌های سی‌تی‌اسکن ریه دامن زده و واقعیت این است که صرف نظر از این اختلاف قیمت فاحش و مسائل پیرامون اقتصاد مراکز رادیولوژی، این میزان مواجهه جامعه با اشعه ایکس موضوعی است که من و همکارانم را نسبت به آینده خطرناک بروز سونامی سرطان در کشور بیش از حد نگران کرده است.


پاندمی دیگری در راه است

در ایران با بسیاری از روش‌های تشخیصی رادیولوژی متفاوت از سایر کشورها برخورد می‌شود. سی‌تی‌اسکن یکی از همین موارد است که در کشورهای پیشرفته معمولا به عنوان یکی از روش‌های آخر و پیشرفته تشخیصی و البته پرهزینه مورد استفاده قرار می‌گیرد چراکه در بسیاری  موارد به جای سی‌تی‌اسکن ، رادیوگرافی ریه در مراحل اولیه کافی و مناسب است.
این در حالی است که با شیوع ویروس کرونا در ایران سی‌تی‌اسکن ریه به اولین گزینه برای پی بردن به وضعیت دقیق فرد مشکوک و یا مبتلا به ویروس کرونا که البته در ایران از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه هم بوده، بدل شده است. خدمتی که شاید ارزان بودن آن دلیلی باشد تا آسیب‌هایش نادیده گرفته شود در حالی‌که به گفته امیررضا رادمرد « همین سی‌تی‌اسکن ریه در کشوری مثل امریکا چیزی حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ دلار هزینه در بر دارد و به دلیل این هزینه بالا و عوارض خطرناک اشعه ایکس، انجام تست PCR به افراد پیشنهاد می‌شود، درموارد جدی‌تر رادیوگرافی قفسه سینه که میزان کمتری از اشعه ایکس را ساطع می‌کند انجام می‌شود و در صورت بروز عوارض پیچیده نظیر عدم پاسخ به درمان و یا اضافه شدن عفونت ثانویه به کووید ۱۹، به سراغ سی‌تی‌اسکن ریه می‌روند در غیر این‌صورت حتی برغم مثبت شدن تست PCR تا پیش از بروز علائم جدی ریوی انجام سی‌تی‌اسکن ریه توجیهی ندارد اما متاسفانه در کشور ما بعد از کوچکترین تماس با بیمار کرونایی و حتی پیش از انجام سایر تست‌های تشخیصی، فرد در معرض اشعه سرطان‌زا و خطرناک ایکس قرار داده می‌شود.
از آنجاکه سیر طبیعی بیماری کووید ۱۹ به گونه‌ای است که معمولا یک هفته پس از ابتلا تظاهرات ریوی آن نمایان می‌شود همین فرد به دلیل منفی بودن سی‌تی‌اسکن زودهنگام اولیه، یک هفته بعد بار دیگر متقاضی انجام سی‌تی‌اسکن ریه می‌شود؛ وضعیتی که برای بیماران بیشماری تکرار شده و بدون نیاز مبرم بارها در معرض اشعه ایکس قرار می‌گیرند.»

این‌طور که از تاخت و تاز ویروس کرونا پیدا است به این زودی‌ها قصد بستن بار سفر ندارد و اگر قرار باشد همین برخوردهای درمانی اشتباه ادامه پیدا کند آینده‌‌ای نگران‌کننده پیش رو داریم چراکه «رادمرد» معتقد است ایران در جریان پاندمی کرونا جزء کشورهای با میزان بسیار بالای انجام سی‌تی‌اسکن ریه و مواجهه با اشعه بوده است که اگر در ماه‌های پیش رو هوشمندانه‌تر عمل نکنیم  و همچنان در پی کوچکترین شک تماس با بیمار کرونایی افراد مورد سی‌تی‌اسکن قرار بگیرند، باید خطر بزرگ رویارویی با یک سونامی سرطان را  در آینده مد نظر داشته باشیم. از سوی دیگر به حاشیه رفتن بیماران غیرکرونایی و تاخیر در تشخیص و درمان بیماری‌های جدی آنها ممکن است در آینده ما را به پاندمی دیگری از بیمارهای نادیده گرفته شده، گرفتار کند.

 

آخرین اخبار مربوط به کرونا در ایران و جهان را اینجا بخوانید

 

 

 

 

کپی