اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۵ آبان ۱۳۹۹
پیرامون گفتمان ادبی در شبکه‌های اجتماعی

نکبت‌های نوشتاری

نکبت‌های نوشتاری
ارمغان بهداروند شاعر

شبکه‌های اجتماعی بر اساس تسهیل‌ ارتباط و استقرار میزهای گفت وگو خلق شده‌اند و گسترش یافته‌اند. در همه‌ تاریخ بشری، فواصل ارتباطی و مخاطرات سفر، دشواری‌های توزیع دانش و مصائب فراگیری آموزه‌ها را در پی داشته است و اشتراک اطلاعات و بقای آن از مهم‌ترین دغدغه‌های دانشمندان و دانشجویان بوده است.

چه بسیار از میراث مکتوب دانش و علوم حاصله‌ در جنگ‌ها و جنجال‌ها و اختلافات به آب و آتش سپرده شده است که امروز روز می‌توانست گره‌ از مجهولاتی بگشاید که پاسخ آن در اوراق سر به نیست شده مکتوم باقی ماند. معاصرت ما در روزگاری که شبکه‌های اجتماعی بر چهارستون آن حکم‌فرمایند، از حیثِ امکان اشتراک اطلاعات و تسهیل روابط و کوچک‌تر کردن سازه‌های دولتی و موجزتر کردن نظام‌های اداری خوشایند است اما به مرور زمان و از پس دشواری‌های نظارتی بر این فضا و نابهنجاری‌های رفتاری و جرایم اینترنتی ناخوشانید است. شبکه‌های اجتماعی پدیده‌های نوظهوری هستند که آزادترین وضعیت ممکنه را تاکنون رقم زده‌اند که از بدو تاریخ تا کنون بشر تجربه نکرده است. تخریب هویت‌ها و خلق شخصیت‌های خودساخته‌ها از جمله‌ مهم‌ترین آفات چنین فضایی است که اولویت‌های فردی و اصالت‌های جمعی را نقض می‌کند. اکنون هر کدام از ما به رسانه‌هایی مجهز هستیم که ما را از لمس اجتماعات واقعی بی‌نیاز می‌کند و سیر ذره‌ای‌تر کردن مناسبات رویارو را در پیش دارد. محاسن و معاصی این رسانه را نکته به نکته درک کرده‌ایم و هر کدام به روایتی از آن مبتلاییم. آن چه می‌خواهم در این مجال بر آن متمرکز شوم تولید مشخصات جدید فردی و هویت‌های برساخته‌ای است که افراد را در موقعیتی قرار می‌دهد که پیش‌زمینه‌های لازم برای آن تدارک دیده نشده است و همین تناقض باعث می‌شود که ایده‌آل ذهنی فرد در جایگاه هویت موجود فرد ایفای نقش نماید و فراتر از هویت خود با دیگران وارد گفت‌ وگو شود.
در حوزه‌‌ ادبیات آن چه در جست‌وجویی اندک در شبکه‌های مجازی قابل دریافت است تکثیر هویت‌های برساخته‌ای است که بیش از آن که در اشتراک اطلاعات و توزیع تجربیات خود فعال باشند، مولد اضطراب و موزع نفرت‌های عمیقی هستند که اول به خودآزاری و بعد به دیگرآزاری منتهی می‌شود. سهولت در ابراز عقاید، امکان شناسا نبودن در محیط‌های متنوع ارتباطی و پاسخگو نبودن به رفتارهای ابراز شده از جمله‌ گزاره‌هایی است که به آلودگی این وضعیت دامن می‌زند. تقلیل اعتبار و تخریب شخصیت و غائله‌آفرینی‌های صرفاً نمایشی به سرعت در حال تسری است و افراد در موقعیت‌های جغرافیایی متفاوت، ناتوانی‌ها و نادیده‌شدن‌های شخصی خود را با تولید و بازتولید نکبت‌های نوشتاری و نفرت‌های گفتاری جبران می‌کنند. این ابتلا در شرایطی رقم می‌خورد که اگر هر کدام از ما سرمایه‌های فردی خود را در چرخه‌ انتقال داده‌ها و تبادل دریافت‌ها و مهم‌تر از همه تولیدات ادبی به سرمایه‌های جمعی بدل کنیم، نشاطی فراگیر در نظام ادبی روزگار خود شاهد خواهیم بود. باید بیاموزیم که کنش جمعی در تخطئه‌ و حذف دیگران اتفاق نمی‌افتد و سرخوردگی‌های فردی و ناتوانی‌های شخصی نباید مجوزی برای بداخلاقی‌ در شبکه‌های اجتماعی باشد. بسیاری از ما از حدود و ثغور اجتماعی گلایه‌مندیم اما به‌رغم وقوف به خودبرترانگاری‌های متراکم در لایه‌های شخصیتی خود همچنان خود را مکلف به رعایت حقوق دیگران نمی‌دانیم. سکه‌ خشونت‌ورزی‌ها، آبروریزی‌ها و هتاکی‌ها از رونق خواهد افتاد و آن چه که در خاطره‌ تاریخ ادبیات باقی خواهد ماند آثار و آناتی است که مملو از خلاقیت و ابتکار است و دیگر هیچ...    

کپی