اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۳ آبان ۱۳۹۹

دو روی سکه پیوند نفت و دانشگاه

دو روی سکه پیوند نفت و دانشگاه
مرتضی بهروزی‌فر عضو هیأت علمی مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی

شرکت ملی نفت ایران روز گذشته ۱۳ قرارداد کلان پژوهشی با دانشگاه‌ها و مرکز تحقیقاتی کشور امضا کرد که ارزش کل آن ۳۵ میلیون یورو به صورت ارزی و ۷۱۶ میلیارد تومان به صورت ریالی، عنوان می‌شود. هدف این قراردادها افزایش ضریب بازیافت مخازن و ازدیاد برداشت نفت و گاز است و البته این اولین قراردادهای صنعت نفت با دانشگاه و مراکز تحقیقاتی نیست.

فقط از سال 93 تاکنون صنعت نفت 22 قرارداد با دانشگاه‌ها امضا کرده که بر مبنای آن مطالعه نیمی از ذخایر نفتی و گازی کشور به این مراکز و دانشگاه‌ها سپرده شده است.
از ازدیاد برداشت می‌توان به عنوان مهمترین مسأله بالادست صنعت نفت یاد کرد که اگر از مسیر دانشگاه‌ها به نتیجه برسد اتفاق مهمی در کشور ما رقم خواهد خورد. در حال حاضر میانگین ضریب بازیافت موجود هم حدود 25 درصد است و در برخی از میادین این رقم تا 5 درصد نیز تقلیل می‌یابد.
درحالی که در کشورهای منطقه نظیر عربستان این رقم تا 50 درصد نیز می‌رسد که به واسطه بهره‌گیری از تکنولوژی‌های روز دنیا این موضوع میسر شده است. به عبارت دیگر به ازای هر 100 بشکه نفت درجا، در میادین نفتی این کشورها 50 بشکه و در ایران فقط 25 بشکه قابل برداشت است.
اما هر یک درصد افزایش ضریب بازیافت برای کشور ما که نفت درجای آن بین ۷۵۰ میلیارد تا 800 میلیارد بشکه تخمین زده می‌شود می‌تواند حدود ۷.۵ میلیارد بشکه ازدیاد برداشت به همراه داشته باشد و با قیمت‌های فعلی نفت بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار نصیب کشور کند.
مقایسه میان 300 میلیارد  دلار حاصل از افزایش ضریب بازیافت نفت و هزینه پژوهشی دانشگاه‌ها نشان می‌دهد که تحقیقات در این زمینه چقدر سودآور خواهد بود. اما یک مسأله را باید مدنظر قرار داد. اینکه دانشگاه‌های داخلی چقدر توان اجرای این کار را دارند و آیا موفق خواهند شد؟ ازدیاد برداشت از میادین نفتی و گازی به هیچ‌وجه کار آسانی نیست. چراکه به تکنولوژی‌های روز و دانش فنی در این زمینه نیاز دارد و این دانش و تکنولوژی در جهان به انحصار شرکت‌های محدودی درآمده است.
در پایان لازم است که توجه کنیم اگر دانشگاه و مراکز تحقیقاتی به درستی نتوانند تشخیص دهند که کدام روش ازدیاد برداشت برای کدام مخزن مناسب و کاربردی است، ممکن است که به میدان صدمه زده شود. به عبارتی، همانقدر که پروژه‌های ازدیاد برداشت نفت و گاز سودآور است، می‌تواند مخرب و خطرناک باشد و تا مرز نابودی یک مخزن نیز پیش برود. لذا تجربه فنی و تکنولوژی حرف اول را در این زمینه می‌زند و امیدواریم که دانشگاه‌های ایران بتوانند با شرکت‌های پیشرو همکاری کنند و دانش فنی و تکنولوژیکی را در این خصوص اخذ و بر اساس آن حرکت کنند. در آن صورت نه تنها برای صنعت نفت کشورمان، بلکه کشورهای نفتی منطقه شاید اولین مشتریان دانشگاه‌های ایران در زمینه ازدیاد برداشت باشند و از این طریق نیز سود سرشاری نصیب کشور شود.


 

کپی