اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۳ آبان ۱۳۹۹
واگذاری 50 درصد از ذخایر هیدروکربوری کشور به 13 دانشگاه و مراکز تحقیقاتی کشور

پیوند قلب به صنعت نفت

پیوند قلب به صنعت نفت

هزینه‌های مطالعاتی افزایش ضریب بازیافت با یک روز تولید پوشش داده می‌شود گروه اقتصادی /صنعت نفت روز گذشته ١٣ قرارداد مطالعاتی با پژوهشگاه‌ها و دانشگاه‌های کشور امضا کرد که هر کدام به نتیجه برسد، بدون کشف ذخایر جدید نفت و گاز به ثروت کشور افزوده خواهد شد.

 اما چگونه؟ با فراهم شدن امکان ازدیاد برداشت از میادین موجود و استحصال آن بخش از نفت و گازی که با ادامه وضعیت کنونی تولید، برای همیشه زیر خاک می‌ماند.

شاید اهمیت پروژه‌های ازدیاد برداشت نفت و گاز را بتوان حتی به مراتب بیشتر از کشف یک میدان جدید دانست. چراکه با یک برداشت غیرصیانتی از میدانی که در حال تولید است؛ فرصت استخراج بیشتر نفت و گاز از مخزن از دست می‌رود و این مسأله به مرگ زودهنگام مخزن منجر شود. در حالی که با یک سرمایه‌گذاری محدود در بخش پژوهش و یافتن راهی برای برداشت بیشتر نفت و گاز می‌توان به ثروت عظیمی دست یافت.
به طوری که وزیر نفت می‌گوید: «یک درصد افزایش ضریب بازیافت برای ۷۵۰ میلیارد بشکه نفت درجای کشور، برابر با ۷.۵ میلیارد بشکه است. اگر این رقم در نظر گرفته شود با نفت ۴۰ دلاری ۳۰۰ میلیارد دلار نصیب کشور می‌شود، در صورتی که هزینه انجام‌شده به هیچ‌وجه به ۱۰۰ میلیون دلار هم نمی‌رسد.»
در شرایطی که ایران تحریم است و امکان بهره‌گیری از تکنولوژی و سرمایه‌های خارجی را ندارد، صنعت نفت در پی افزایش پیوند خود با دانشگاه و پژوهشگاه‌هاست تا با همکاری یکدیگر بتوانند هم پروژه‌های ازدیاد برداشت را جلو ببرند و هم دانش فنی دانشجویان و دانشگاه‌های ایرانی را ارتقا ببخشند. معامله‌ای برد-برد، که در آن ارزش افزایش ظرفیت دانشگاه‌ها کمتر از ارزش نفت تولیدی در این میادین نیست.
واگذاری مطالعه نیمی از ذخایر هیدروکربوری کشور به دانشگاه‌ها
با امضای 13 قرارداد روز گذشته، در مجموع، ۲۲ قرارداد به ارزش ۱۰۰۹ میلیارد تومان و ۴۹ میلیون یورو با دانشگاه‌ها در این چند سال به جریان افتاده که ٥٠ درصد ذخایر نفتی و ٤٧ درصد ذخایر گازی کشور را در بر می‌گیرد. به این ترتیب می‌توان گفت که طی 6 سال اخیر نیمی از ذخایر هیدروکربوری کشور به دانشگاه‌ها سپرده شده و بسیاری از پژوهش‌های این دانشگاه‌ها نیز در این سال‌ها موفقیت‌آمیز بوده و می‌توان امیدوار بود که در دهه آتی اتفاقات ویژه‌ای در این بخش رقم بخورد.مانند مطالعات انجام‌شده برای افزایش ضریب بازیافت میدان آزادگان که اکنون به مرحله‌ امیدبخشی رسیده است. به طوری که می‌توان ۱۰ واحد ضریب برداشت از این میدان را بهبود بخشید که با تحقق این موضوع، حدود ۲۰۰ میلیارد دلار ثروت بیشتر برای کشور ایجاد می‌شود.
بیژن زنگنه، وزیر نفت در حاشیه امضای این 13 قرارداد با اشاره به این موضوع بیان کرد: «پیش از این نیز ۹ قرارداد با دانشگاه‌ها امضا کردیم. اکنون 8 دانشگاه جدید به این جمع پیوستند و به این ترتیب نزدیک ۵۰ درصد از ذخایر نفتی کشور تحت پوشش این پژوهش‌ها قراردارد و صدها دانشجو و استاد کار می‌کنند و صدها مقاله استخراج می‌شود.»
دانشگاه و صنعت نفت بدون هم نمی‌توانند زنده بمانند
در مراسم امضای این 13 قرارداد، وزیر نفت چهار محور توسعه فناوری در صنعت نفت را تشریح کرد و گفت: «دانشگاه و صنعت باید با هم کار کنند و لازم و ملزوم یکدیگر هستند، آنها بدون هم نمی‌توانند زنده بمانند.»
به گزارش شانا، زنگنه ادامه داد: «دانشگاه و صنعت باید با هم کار کنند و لازم و ملزوم هم هستند. آنها بدون هم نمی‌توانند زنده بمانند. بارها این مثال را زدم وقتی قلب فردی با مشکل روبه‌رو می‌شود یک قلب جدید به آن پیوند می‌زنند. تمام بدن در مقابل قلبی که پیوند زده می‌شود تجهیز می‌شود تا این پیوند را دفع کند. تمام پیشرفت بشر این است که کاری کند این سیستم ایمنی بدن را کنترل کند که این پیوند را دفع نکند و این را به‌عنوان جزء خودش بپذیرد و پس از آن با هم زندگی کنند.»او با بیان اینکه من همیشه گفتم دوستان تحمل کنید، صبر کنید، حوصله کنید. این دو (صنعت و دانشگاه) با همدیگر مانند قلب پیوندی می‌مانند، تصریح کرد: «دانشگاه‌ها قلب پیوندی برای نفت هستند. بدانید نفت با تمام قدرت سعی می‌کند شما را دفع کند و شما هم حوصله کنید.»
4 رکن توسعه فناوری در بالادست صنعت نفت
اما در ادامه وزیر نفت به تشریح 4 رکن توسعه فناوری در بالادست صنعت پرداخت. رکن نخست؛ سرمایه انسانی متخصص علاقه‌مند.
زنگنه مهم‌ترین موضوع در بخش بالادستی صنعت نفت را افزایش ضریب بازیافت و بهبود ضریب برداشت نفت (EOR & IOR) برشمرد و در مورد محور اول توضیح داد: «اکنون دانشگاه‌های ما در بخش بالادستی نفت با تلاش‌هایی که از سال ۷۷ آغاز شد، وضع خوبی دارند. سال ۷۷ تنها ۵ یا ۶ استاد دانشگاه در بخش بالادستی نفت بود، اما به برکت کارهایی که در این سال‌ها انجام شده است بسیاری از افرادی که از نفت بورسیه شدند و به خارج از کشور رفتند، برگشتند و سبب افتخار استادان و دانشگاه‌های ما شدند. الان دانشجویان فراوانی در بخش بالادست صنعت نفت فارغ‌التحصیل شده اند یا در حال تحصیل هستند. بدون داشتن نیروی متخصص نمی‌شود از پژوهش صحبت کرد. به آن معنا که وقتی ما گروه آموزشی نفت در بالادست نداشتیم چگونه‌ می‌توانیم درباره پژوهش صحبت کنیم؟»
رکن دومی که وزیر نفت به آن اشاره کرد، پژوهش بود و توضیح داد: «خوشبختانه در این بخش پیشرفت خوبی حاصل شده است و به سمتی حرکت می‌کنیم که دانشگاه‌های ما می‌توانند ادعا کنند که مطالعات برای نمونه افزایش ضریب بازیافت مخازن را انجام می‌دهند و این موضوع برای ما بسیار بسیار مهم است.»
او ادامه داد: ما دانشگاه نفت و پژوهشگاه صنعت نفت را تقویت کردیم، البته از این پس هم دانشگاه نفت و پژوهشگاه صنعت نفت را تقویت می‌کنیم، اما تأکید می‌کنم انحصار برای هیچ‌کدام از اینها را قبول ندارم. انحصار برخلاف رقابت در هیچ موردی خوب نیست.
زنگنه از ظرفیت‌های حرفه‌ای به‌عنوان رکن سوم توسعه فناوری در بخش بالادستی نام برد و گفت: ظرفیت‌های حرفه‌ای در دنیای امروز، ظرفیت‌هایی هستند که توسعه فناوری را سامان می‌دهد. امروز اگر کسی بخواهد کالایی را بفروشد یا خدماتی ارائه دهد اگر نتواند روز به روز کیفیت کالا و خدماتش را بالا ببرد و قیمتش را رقابتی کند، از دور رقابت خارج می‌شود.

زنگنه چهارمین رکن را «مدیریت، سیستم‌ها و نظام اجرا» عنوان کرد و گفت: معتقدم این رکن مهم‌ترین است. مدیریت پیشرفته، محصول فناوری است و بالاترین تأثیر را در توسعه فناوری دارد؛ یعنی هم فرزند فناوری است و هم خودش می‌تواند فناوری را توسعه دهد و این خیلی خیلی مهم است. بعضی از روش‌های اجرا سبب می‌شود ما به‌طور طبیعی زمینه را برای توسعه فناوری فراهم کنیم و بعضی از روش‌های اجرا توسعه فناوری را دچار مشکل می‌کند.
وزیر نفت تصریح کرد: دوستان، درهای صنعت نفت امروز به روی همه محققان و پژوهشگران باز است. مجوز پارک فناوری را گرفته‌ایم و آن را فعال می‌کنیم. صندوق پژوهش و فناوری کارش را شروع می‌کند. از استار‌‌تاپ ها، دانش‌بنیان‌ها و شتاب‌دهنده‌ها کامل حمایت می‌کنیم همچنین از ایجاد مراکز نوآوری جنب دانشگاه‌ها کاملاً حمایت و در آنها سرمایه‌گذاری می‌کنیم.
چشم‌انداز 10 ساله قراردادهای ازدیاد برداشت
در همین حال، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران نیز با بیان اینکه استفاده حداکثری از توان علمی دانشگاه‌ها اولویت این شرکت است، گفت: شناسایی راهکارهای علمی و عملی برای افزایش ضریب بازیافت از دستاوردهای مهم قراردادهای آخرین روز شهریور 1399 است.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت ملی نفت ایران، مسعود کرباسیان ضمن تشریح جزئیات ٩ قرارداد مطالعاتی پیشین با مراکز علمی، بیان کرد: ارزش این قراردادها که ٣٦ درصد از کل حجم ذخایر نفتی کشور را در بر می‌گیرد، افزون بر ٢٩٣ میلیارد تومان و ١٤ میلیون یورو بود و ١٠ سال زمان برای اجرای آنان در نظر گرفته شد.
در چارچوب این قراردادها یک اقدام سریع در نظر گرفته شده بود که در بازه زمانی ٦ تا ١٢ ماه طی جلسات متعدد مورد بازنگری قرار گرفت و منجر به پیش‌بینی تولید چاه‌ها، افزایش تولید چاه‌ها در سناریوهای مختلف و برآورد اقتصادی آنها شد.
معاون وزیر نفت ادامه داد: ٢١٧ نفر از اساتید و اعضای هیأت علمی برای انجام مطالعات مشغول فعالیت هستند. ٢٦٩ پایان‌نامه کارشناسی ارشد و ٤٥ پایان نامه دکتری نیز حاصل مطالعات صورت گرفته تا این لحظه بوده است.
کرباسیان با اشاره به دستاوردهای ٩ قرارداد موجود مطالعاتی میادین نفتی، مابین شرکت ملی نفت ایران و دانشگاه‌ها، گفت: قابلیت افزایش ضریب بازیافت در برخی از میادین به گونه‌ای است که با یک روز تولید، هزینه‌های مطالعاتی پوشش داده خواهد شد.
کرباسیان ارزش این ١٣ قرارداد مطالعاتی را ۷۱۶ میلیارد تومان و ۳۵ میلیون یورو ذکر و تأکید کرد: زمان اجرای این قراردادها ١٠ سال است و ١٤ درصد از حجم ذخایر نفتی و ٤٧ درصد از ذخایر گازی کشور را شامل می‌شود.
شرکت‌های اکتشاف و تولید ایرانی حاصل الگوی جدید قراردادهای نفتی هستند
در این مراسم علی آقامحمدی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: شرکت‌های اکتشاف و تولید (E&P) ایرانی که حاصل تدوین الگوی جدید قراردادهای نفتی هستند با قدرت و قوت در چند کنسرسیوم با هم توافق کردند تا اسناد همکاری تولید روزانه یک میلیون بشکه جدید نفت را امضا و به قرارداد تبدیل کنند.
وی از توسعه پژوهشگاه‌های کشور بویژه پژوهشگاه صنعت نفت ابراز رضایت کرد و افزود: در بازدیدی که از پژوهشگاه صنعت نفت داشتم بسیار خوشحال شدم از اینکه نوع نگاه در همه مسائل و غیره در این پژوهشگاه متحول شده و زمینه رشد و تحول را ایجاد کرده است.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با تأکید بر اینکه نفت بهترین جایی است که باید شرایط نوین را تجربه کند، تصریح کرد: نفت در همه زمینه‌ها از مدیریت گرفته تا هوش مصنوعی و بحث‌های مختلف علمی و مدیریت، همه رشته‌ها را درون خود دارد، از این رو نمی‌توانیم آن‌ را به‌صورت میان‌رشته‌ای دنبال کنیم.
آقامحمدی اظهار کرد: اگر در گذشته عنوان می‌شد قرار است بین دانشگاه و صنعت نفت قراردادی ۱۰۰۰ میلیارد تومانی امضا شود بسیاری آن را امکان‌ناپذیر می‌دانستند، اما اکنون این کار انجام می‌شود.
وی ادامه داد: یک زمان اشتباه برداشت از نفت این بود که فروش نفت باید به‌صورت خام و استفاده از آن در بودجه جاری کشور باشد، اما این اشتباه‌ها در نفت باید اصلاح شود وگرنه تا ما به جلو می‌رویم نفت همچنان تراز اول است و هم‌اکنون نیز که از اقتصاد مقاومتی صحبت می‌کنیم بیشترین توجه به نفت است.
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام خطاب به دانشگاهیان گفت: تصمیم این است که تولید نفت افزایش یابد، همین امروز هم این حرف را می‌زنیم، امروزی که فردی ماشه بدون گلوله را کشیده است. بزودی و شاید در همین مهرماه با گروه‌های اکتشاف و تولید (E&P) ایرانی که حاصل تدوین الگوی جدید قراردادهای نفتی هستند و شامل 17 شرکت ایرانی می‌شود که با قدرت و قوت در چند کنسرسیوم با هم توافق کردند تا اسناد همکاری تولید یک میلیون بشکه نفت جدید را امضا و به قرارداد تبدیل کنند.
آقامحمدی افزود: من اگر این حرف‌ها را می‌زنم به این دلیل است که می‌دانم آقای زنگنه به دلایلی خیلی از شرایط نفت نمی‌گوید، اما از آنجا که من مطلع هستم و در برخی نشست‌ها بودم بیان می‌کنم.
وی تصریح کرد: این برنامه دوری نیست که پتروشیمی‌ها تا سال ۱۴۰۴ تولید خود را سه برابر کنند یا در بحث گاز که هم‌اکنون رکورد تولید روزانه یک میلیارد مترمکعب را ثبت کرده‌ایم و در بحث اکتشاف به‌صورت گسترده پیش می‌رویم.
نگاهی به۱۳ قرارداد پژوهشی نفت با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشور
۱۳ قرارداد کلان پژوهشی ازدیاد برداشت نفت و گاز در مجموع به ارزش ۳۵ میلیون یورو و ۷۱۶ میلیارد تومان، میان شرکت ملی نفت ایران و ۱۳ دانشگاه و مرکز تحقیقاتی کشور امضا شد.
این قراردادها که در حوزه ازدیاد برداشت است، میان شرکت ملی نفت ایران و دانشگاه‌های تهران، صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر، سهند تبریز، شیراز، صنعت نفت، آزاد اسلامی، فردوسی مشهد، علم و صنعت، شهید چمران اهواز، صنعتی اصفهان، خلیج فارس و پژوهشگاه صنعت نفت به امضا رسید.
این قراردادها در ادامه مسیر توسعه فناورانه مخازن نفتی که از سال ۹۳ با همکاری میان شرکت ملی نفت ایران و دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشور برای بررسی راهکارهای ازدیاد برداشت ۹ میدان نفتی کلید خورده بود، امضا شدند و به این ترتیب مطالعات ازدیاد برداشت ۲۲ میدان به دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشور واگذار شده است.
بر پایه قراردادهایی که امضا شد، میدان یادآوران به دانشگاه تهران، میدان پارس جنوبی به دانشگاه صنعتی شریف، میدان الوند به دانشگاه صنعتی امیرکبیر، میدان رگ سفید به پژوهشگاه صنعت نفت، میدان مسجدسلیمان به دانشگاه سهند تبریز، میدان اسفند به دانشگاه شیراز، میدان فروزان به دانشگاه صنعت نفت، میدان خشت به دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات)، میدان بینک به دانشگاه فردوسی مشهد، میدان دورود به دانشگاه علم و صنعت، میدان تنگ‌بیجار به دانشگاه شهیدچمران اهواز، میدان مارون به دانشگاه صنعتی اصفهان و میدان نوروز به دانشگاه خلیج فارس واگذار شده است.
پیش‌تر نیز در گام نخست این تعامل فناورانه، مطالعات ازدیاد برداشت میدان آزادگان به انستیتو مهندسی نفت دانشگاه تهران، میدان نفتی دارخوین به دانشگاه امیرکبیر، میدان نفتی سروش به دانشگاه سهند تبریز، میدان اهواز به پژوهشگاه صنعت نفت، میدان کرنج به دانشگاه آزاد اسلامی، میدان کوپال به دانشگاه صنعتی شریف، میدان منصوری به دانشگاه شیراز، میدان گچساران به دانشگاه صنعت نفت و میدان بی‌بی‌حکیمه به پژوهشکده ازدیاد برداشت (پژوهشگاه صنعت نفت) واگذار شده بود.






 

کپی