اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۸ آبان ۱۳۹۹

چطور می‌شود ایمنی بیمار را در بیمارستان‌ها ارتقا داد؟

چطور می‌شود ایمنی بیمار را در بیمارستان‌ها ارتقا داد؟

«تفکر سیستمی، آموزش مستمر تیم درمان، ریشه‌یابی و رفع علل خطا، تغییر نگرش فردی و سازمانی، تخصیص مقوله ایمنی بیمار در برنامه درسی کلیه رشته‌های علوم پزشکی نقش مهمی در بهبود فرهنگ ایمنی بیمار خواهد داشت.»

دکتر فروزان آتش زاده شوریده - رئیس دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی - در ادامه ضمن گرامیداشت روز جهانی ایمنی بیمار در خصوص اهمیت ایمنی بیمار، اظهار داشت: ایمنی بیمار به معنای خودداری از وارد شدن هرگونه آسیب­‌ تصادفی و نامطلوب به بیمار در حین ارائه مراقبت­های سلامت است و از عوامل مهم تعیین­ کننده کیفیت خدمات سلامت است که مواردی نظیر خطاهای تشخیصی (تأخیر در تشخیص، عدم تشخیص و تشخیص اشباه)، خطا در روش­‌ها و اعمال جراحی (انجام عمل در موضع نادرست، بکار بردن تکنیک غلط و عوارض پس از جراحی)، عفونت­‌های بیمارستانی، خطاهای دارویی (خطا در نوع یا دوز داروی تجویز شده)، زخم بستر، سقوط بیمار و... را شامل می‌­شود.

وی خاطرنشان کرد: با وجود این ­که مسئله ایمنی بیمار، مهم­ترین جنبه کیفیت مراقبت­‌های بهداشتی بوده و به ­عنوان یک نگرانی جهانی شناخته می‌شود، اما متأسفانه مطالعات مختلف حاکی از آن است که تعدادی از مددجویان در جریان ارائه مراقبت‌­های بهداشتی درمانی دچار آسیب می‌شوند.


خدمات ناایمن عامل بروز آسیب‌­های ناخواسته در بیماران

رئیس دانشکده پرستاری و مامایی با بیان اینکه خدمات ناایمن در مجموع منجر به بروز آسیب‌­های ناخواسته در بیماران شده و عواقب نامطلوبی هم­چون معلولیت، افزایش طول مدت بستری در بیمارستان، افزایش هزینه‌­های مربوط به مراقبت‌­های بهداشتی درمانی و حتی افزایش خطر مرگ و میر در بیماران را در پی دارد، اظهار کرد: راه حل کاهش عوارض جانبی و ارتقای ایمنی بیماران و حرکت به­ سمت نظام سلامت ایمن­‌تر؛ در مفهوم فرهنگ ایمنی بیمار نهفته است. برای جلوگیری و به حداقل رساندن این عوارض نامطلوب و ارتقای کیفیت خدمات درمانی، لازم است که ایمنی در سازمان به عنوان یک فرهنگ پذیرفته و نهادینه شده و همواره بر ایجاد یک فرهنگ ایمنی مثبت، تأکید شود.

به گفته دکتر آتش زاده؛ وجود جو مناسب از نظر فرهنگ ایمنی بیمار در یک واحد سبب کاهش میزان اشتباهات و اثرات نامطلوب آنها در بیماران می­شود؛ به عبارت دیگر هر چه بیمارستان از جو ایمنی بهتری برخوردار باشد، به همان میزان بروز خطاها و مرگ و میر ناشی از آن­ها کمتر بوده و عملکرد بهتری خواهد داشت.


جنبه‌های اخلاقی ایمنی بیمار

این عضو هیئت علمی دانشگاه در بخش دیگری به جنبه‌های اخلاقی ایمنی بیمار اشاره کرد و اهمیت مسئله ایمنی بیمار را بیانگر نیاز به تغییرات و بهبود قابل ­توجهی در ایمنی بیمار دانست و تاکید کرد که آموزش و تعلیم نقشی کلیدی در دستیابی به این هدف ایفا می­‌کند.

آتش زاده افزود: ارائه آموزش‌­های هدفمند برای پرستاران و مدیران پرستاری در جهت ارتقای ایمنی بیماران، می‌­تواند موجب ارتقای ایمنی و فرهنگ ایمنی بیمار در سازمان شده و کیفیت خدمات و مراقبت­‌های ارائه شده را بهبود بخشد.
با این وجود، حمایت و پشتیبانی رهبری و مدیریت سازمان، نقشی غیرقابل انکار در ارتقای فرهنگ ایمنی بیمار داشته و بسیار مهم و ضروری است. در واقع ارائه آموزش‌­ها و مداخلات در کنار پشتیبانی راهبری، بیشترین تأثیر را بر فرهنگ ایمنی بیمار دارند.


محدود بودن آموزش‌های اخلاقی مدون در برنامه‌های آموزشی در دانشگاه‌­ها

وی تاکید کرد: با توجه به محدود بودن آموزش‌های اخلاقی مدون در برنامه‌های آموزشی پرستاران در دانشگاه‌­ها و بیمارستان­ها، افزایش دانش و به تبع آن تغییر در باورها و ارزش‌ها در این زمینه می­‌تواند در راستای ارتقای ایمنی در این مراکز مفید واقع شود.

آتش زاده یادآور شد: امروزه مقوله­­‌ ایمنی بیمار یکی از مباحث مهم سازمان بهداشت جهانی در همه کشورها و هم­چنین از محورهای اصلی حاکمیت بالینی در جهت به وجود آوردن «بیمارستان­های دوست­دار ایمنی بیمار» است.

وی یکی از مهم‌ترین چالش‌­های سیستم سلامت در تمام جهان را خطاهای پزشکی برشمرد و  از علل رایج این خطاها، مشکلات اطلاعاتی و ارتباطی بین اعضای تیم مراقبت ذکر کرد.
از مهمترین عواملی که در ایجاد خطاهای پزشکی مؤثر است به عوامل انسانی(دانش و عملکرد)، فنی، تجهیزاتی، شرایط محیط ارائه مراقبت، عوامل مربوط به بیماران، عوامل سازمانی (مانند خط‌مشی‌ها و آیین‌نامه‌ها) و ناهماهنگی تیم مراقبت اشاره می‌شود.


مهمترین علل خطاهای پرستاری

وی افزود: زمانی که از خطاها در محیط‌های بهداشتی درمانی سخن به میان می‌آید، شامل همه اعضای تیم پزشکی است. از آن‌جایی که بیشترین افراد تیم پزشکی را پرستاران تشکیل می‌دهند و بیشترین تعاملات و ارتباطات را با بیماران دارند، خطاهای پرستاری بیشتر نمود پیدا می‌کند.
خطاهای پرستاری عمدتاً  ممکن است در اثر عوامل محیطی، روش­های جدید تشخیصی یا درمانی، عوامل مربوط به بیمار (قرار داشتن بیمار در دو انتهای طیف سنی)، مراقبت­‌های چندگانه و شرایط مراقبت‌های اورژانس، ارتباط نامناسب با بیمار، ثبت نادرست اطلاعات، ناخوانا بودن دست خط پزشکان، خستگی جسمی و روحی و ناکارامدی سیستم­‌های مراقبتی و حمایتی اتفاق ­افتد.

به گفته رییس دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، شناسایی خطاها، شناسایی علل ریشه‌ای و سیستمی خطاها، یادگیری از آن‌ها و اصلاح سیستم مراقبت در راستای جلوگیری از تکرار این خطاها، بهترین راه برای پیشگیری از خطاهای پزشکی است. بنابراین بیمارستان‌هایی که از جو ایمنی بهتری برخوردارند، عملکرد بهتری نیز دارند و میزان بروز خطا در آن‌ها کمتر است.

آتش زاده با اشاره به مفهوم فرهنگ ایمنی بیمار گفت: با در نظر گرفتن ایمنی بیماران به عنوان یکی از ابعاد مهم و حیاتی کیفیت در خدمات درمانی، ضروری است سازمان­های بهداشتی درمانی، بر فرهنگ ایمنی بیمار به عنوان یکی از اهداف خود تمرکز کرده و این فرهنگ را در میان کارکنان خود ایجاد کنند.


ویژگی‌­های یک فرهنگ ایمنی کارآمد

به گفته وی، ویژگی‌­های یک فرهنگ ایمنی کارآمد شامل تعهد مدیریت ارشد در خصوص بحث و یادگیری در مورد خطاها، مستند کردن آن­ها، بهبود ایمنی بیماران، تشویق به کار گروهی، کشف خطرات بالقوه، به ­کارگیری سیستم­‌هایی برای گزارش­ دهی و تحلیل رویدادهای نامطلوب و مورد تشویق قرار دادن کارکنانی است که به بهبود ایمنی بیماران کمک می‌ کنند.

آتش زاده شاخصه­‌های یک فرهنگ ایمنی قوی را شامل تعهد مدیریت نسبت به یادگیری از اشتباهات، سندیت و ارتقا دادن به ایمنی بیمار، تشویق به انجام کار تیمی، شناسایی خطرات بالقوه، استفاده از یک سیستم گزارش­‌دهی و تجزیه و تحلیل حوادث ناگوار رخ داده در بیمارستان در ارتباط با ایمنی بیمار و ارزیابی فرهنگ ایمنی بیمار در بین کارکنان عنوان کرد.

وی با تاکید بر لزوم  ارتقای فرهنگ ایمنی بیمار گفت: ساختن فرهنگ ایمنی بیمار نیاز به ریشه کن کردن سه عنصر مخرب سرزنش، ترس، خاموشی و سکوت در سازمان دارد.
خطاها نباید مخفی بمانند بلکه باید از آن­ها یادگیری حاصل شود و به عنوان اولین گام برای حذف صدمات ناشی از آن­ها و پیشرفت در زمینه ایمنی بیمار مورد استفاده قرار گیرند.

آتش زاده در خاتمه تاکید کرد: در همین راستا تفکر سیستمی، آموزش مستمر کلیه تیم درمان، ریشه‌یابی و رفع یا تقلیل علل خطا، تغییر نگرش فردی و به موازات آن تغییر نگرش سازمانی، تخصیص مقوله ایمنی بیمار در برنامه درسی کلیه رشته‌های علوم پزشکی می‌تواند نقش مهمی در بهبود فرهنگ ایمنی بیمار داشته باشد./ ایسنا
 

 

 

 

کپی