اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۹

«بـــرق امیــد» امیدی برای اصلاح مصرف برق بخش خانگی

«بـــرق امیــد» امیدی برای اصلاح مصرف برق بخش خانگی
محمد حسن متوالی زاده مدیرعامل توانیر

یکی از نشانه‌های توسعه‌یافتگی اجرای سیاست‌هایی است که هدف‌های چندگانه را محقق کرده و انجام آنها سبب هم‌افزایی و تقویت اثرات مثبت بخش‌های مختلف می‌شود. صنعت برق ایران نیز هم‌زمان چند هدف را دنبال می‌کند:

1. تأمین برق پایدار و مطمئن برای رفاه خانوارها و توسعه اقتصاد صنعتی، کشاورزی و خدمات؛ 2. پایداری اقتصادی صنعت برق؛ 3. استفاده از ظرفیت و مزیت‌های فراوانی انرژی در ایران برای افزایش صادرات و تأمین امنیت از مسیر اقتصادی؛ 4. حفظ و صیانت از محیط ‌زیست؛ اینها اهدافی است که اگرچه همواره فقط درباره بخشی از آنها گفته شده اما به‌دلیل ماهیت زیرساختی و بنیادین بودن برق برای زندگی مردم، همه آنها توأمان در صنعت برق نهفته‌اند. سؤال مهم در ایران امروز این است که: چگونه می‌توان بر بستر تاریخ اقتصادی صنعت برق ایران (اقتصاد مبتنی بر یارانه‌های هنگفت)، در شرایط دشوار اقتصاد خانوارها، ضروری شدن مدیریت مصرف و اجتناب از هزینه‌های بسیار سنگین سرمایه‌گذاری برای تولید نیروی برق و ضرورت‌های بسیار برای ارتقای امید و سرمایه اجتماعی، به همه اهداف مذکور توأمان دست یافت؟
طرح «برق امید» که در یک سال گذشته در وزارت نیرو مطالعه، طراحی و ارزیابی شده و روز یکشنبه دوم شهریور 1399 به تصویب هیأت دولت رسید، برای تلفیق همه اهداف مذکور تدوین شده است. طرح حاصل کار کارشناسی سنگین است و ابعاد و پیچیدگی‌های بسیاری دارد که اطلاع‌رسانی درباره آن باید در فرصت‌های مقتضی به شیوه‌های گوناگون و با تکیه بر گفت‌وگوی اجتماعی و اقناع‌سازی صورت گیرد، اما طرح «برق امید» به‌طور خلاصه شامل محورهای زیر است:
1- تعیین «الگوی مصرف پایه» و «حد پرمصرفی»
2- تقسیم مشترکین خانگی به سه گروه بر اساس الگوی مصرف پایه:
- کم‌مصرف (مصرف‌کننده زیر الگوی مصرف پایه)
-  خوش‌مصرف (بالاتر از الگوی مصرف پایه اما پایین‌تر از الگوی مصرف تعیین‌شده در مصوبه 27/12/1397 هیأت دولت)
- پرمصرف (بالاتر از الگوی مصرف تعیین‌شده در مصوبه 27/12/1397 هیأت دولت)
3- اطلاع‌رسانی به کلیه مشترکین خانگی از طریق ارسال پیامک و زیرساخت قبض سبز درخصوص جایگاه‌شان در یکی از سه دسته‌ مصرف‌کنندگان
4- اعمال تخفیف 100 درصدی برای مشترکین کم‌مصرف
5- بدون تغییر بودن تعرفه مصرف‌کنندگان خوش‌مصرف و در عین حال کمک به آنها برای کاستن از مصرف و رسیدن به حد کم‌مصرفی و برخورداری از مزایای آن
6- دادن شش ماه فرصت به مشترکین پرمصرف برای پایین آوردن مصرف تا سطح خوش‌مصرفی، بدون تغییر تعرفه در این بازه زمانی و کمک به نصب صفحات تولید انرژی خورشیدی از طریق واسطه‌گری برای تأمین مالی بانکی با سود بسیار پایین و پرداخت سود توسط وزارت نیرو به بانک
 طرح «برق امید»، برق آن دسته مشترکینی را که پایبند به الگوی مصرف باشند و در دسته کم‌مصرف قرار بگیرند با تخفیف 100 درصد در اختیار ایشان قرار می‌دهد و این مشوقی برای همه مشترکین است تا مدیریت مصرف را در پیش گیرند. این گروه در حال حاضر حدود 30 درصد مصرف‌کنندگان، 8.5 میلیون مشترک و حدود 30 میلیون نفر را شامل می‌شود. مصرف‌کنندگان خوش‌مصرف نیز در حال حاضر 55 درصد مشترکان، حدود 16.5 میلیون مشترک با جمعیت 43 میلیون نفر را شامل می‌شوند که در صورت کاهش مصرف متناسب با کاهش صورتحساب مورد تشویق قرار می‌گیرند. مشترکین پرمصرف در حال حاضر 15 درصد مشترکین، حدود 4.5 میلیون اشتراک و جمعیت حدود 10 میلیون نفر را در بر می‌گیرند که درصورت اصلاح مصرف یا نصب نیروگاه خورشیدی به دسته خوش‌مصرف‌ها منتقل می‌شوند.
مصرف‌کنندگان خوش‌مصرف و پرمصرف می‌توانند با بهینه‌سازی مصرف و تجهیزات و همچنین توسعه استفاده از انرژی خورشیدی، خود را به الگوی مصرف تعیین‌شده مقید ساخته و از مزایای برق با تخفیف برخوردار شوند. بدیهی است که برخی مشترکین نیز به‌دلیل سبک زندگی یا تمکن مالی ممکن است تمایلی به رعایت الگوی مصرف نداشته باشند و هزینه واقعی برق را ‌بپردازند. این سبب می‌شود دولت برق پایه برای مردم تأمین کند و وظیفه حاکمیتی خود را انجام دهد و مصرف بالاتر از برق پایه را به سازوکار بازار بسپارد و همین امر با توجه به محاسبات مربوط به تعداد مشترکین برق در سه گروه کم‌مصرف، خوش‌مصرف و پرمصرف، نشان می‌دهد که این طرح پایداری اقتصادی صنعت برق را افزایش خواهد داد.
طرح «برق امید» به‌طور خلاصه این اهداف را دنبال می‌کند:
1- مدیریت و اصلاح الگوی مصرف برق شهروندان و ترویج درست مصرف کردن برق، به علاوه حمایت از مشترکین کم‌مصرف
2- کاهش مصرف مشترکین خانگی حدود 10 درصد و ایجاد ظرفیت مصرف این میزان برق در بخش تولیدی کشور
3- ایجاد محرک‌های اقتصادی برای توسعه صنایع مرتبط با بهینه‌سازی مصرف انرژی و تولید تجهیزات برق خورشیدی و بهره‌مندی از مزایای اقتصادی-اجتماعی سرمایه‌گذاری و اشتغال در این بخش
4- مدیریت مصرف برق و کاهش نرخ رشد بار اوج مصرف و به تبع آن کاستن از هزینه‌های سرمایه‌گذاری برای تأسیسات تولید برق و استفاده بهره‌ور از تأسیسات فعلی
5- توسعه سازوکارهای مبتنی بر بازار در صنعت و تجارت برق
6- تأمین برق پایه برای همه شهروندان به‌عنوان یکی از عناصر عدالت اجتماعی
7- مدیریت مصرف و دست یافتن به کلیه مزایای محیط ‌زیستی و اقتصادی ناشی از خاتمه دادن به بدمصرفی.
طبیعی است که توسعه صنعت بهینه‌سازی در ساختمان‌ها و تجهیزات مصرف‌کننده برق، سبب سرمایه‌گذاری در تولید این تجهیزات و افزایش اشتغال نیز خواهد شد. مدیریت مصرف همچنین سبب کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای ناشی از تولید برق و همچنین کاهش نیاز به سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌ها به منظور تولید برق برای گذر از اوج مصرف برق در سال (حدود ماه‌های خرداد تا پایان مرداد) می‌شود. صنعت برق در دو سال گذشته نرخ رشد اوج بار را به 1 درصد رسانده و طرح «برق امید» می‌تواند سازوکاری برای تثبیت این نرخ در درازمدت فراهم سازد.
طرح «برق امید» چنان‌که در ابتدا گفته شد، نمادی از بروز اندیشه‌های توسعه‌یافته در صنعت برق ایران به منظور سازگار کردن اهداف بخش‌های مختلف اقتصادی، صنعتی، محیط ‌زیستی، اجتماعی و سیاسی است. ما کاملاً آگاهیم که فراهم کردن مقدمات اجرای طرح زمان‌ قابل توجهی نیاز دارد و به مانند هر طرح ملی بزرگ دیگری این طرح نیز با ریسک‌ها و مسائلی که باید به دقت پیش‌بینی شوند روبه‌روست. بخش مهمی از این ریسک‌ها و ملزومات اجرایی در جریان مطالعات صورت‌گرفته شناسایی و برای اجرای موفقیت‌آمیز طرح برنامه‌ریزی شده است. اطمینان داریم با جلب مشارکت نخبگان برای بررسی بیشتر طرح از ابعاد مختلف و تشریح طرح برای مردم و شکل دادن به همکاری مبتنی بر روابط برد-برد میان صنعت برق و مصرف‌کنندگان خانگی قادریم این طرح را به سرانجام رسانده و «برق امید» به ارتقای کیفیت زندگی خانوارها و همچنین تحقق اهداف اقتصادی-اجتماعی نظیر عدالت، اشتغال و رونق تولید کمک کند.


 

کپی