اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۳۹۹
سال 1339(نیمه اول)/ زلزله مهیب لار

آغاز به‌کار مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

آغاز به‌کار مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران
فرزانه قبادی

«زلزله شدیدی اتفاق افتاد. لار به تلی از خاک تبدیل شده و گرد آن به هوا رفت. نفس کش فعلاً غیر از خودم و رئیس تلگرافخانه کسی نمی‌بینم.»

  این پیامی بود که فرماندار لار عصر روز یکشنبه چهارم اردیبهشت 1339 برای مرکز مخابره کرد. روزی که زلزله‌ای مهیب، لار در جنوب استان فارس را لرزاند. زلزله‌ای که به گفته بعضی در تاریخ کم سابقه بود و سرنوشت این شهر را تغییر داد. فرماندار با دستگاه بی‌سیمی که از تلگرافخانه به خیابان منتقل کرده بودند، گزارش وضعیت شهر را لحظه به لحظه برای مرکز ارسال می‌کرد. روزنامه اطلاعات فردای آن روز نوشت: «زلزله اول نزدیک ساعت چهار بعدازظهر اتفاق افتاد و قسمت اعظم بناهای لار را خراب کرد. در ساعت ۸:۲۵ دقیقه بعدازظهر زلزله شدیدی به وقوع پیوست و چند بنای مخروبه و دیوار که به جا مانده بود، فرو ریخت و دیگر هیچ ساختمان و دیواری بر جای نماند...»شاهدان عینی و بازماندگان زلزله روزهای بعد گفتند نیمه شب جمعه، زلزله‌ای شهر را لرزاند، اما مردم نگرانی به خود راه ندادند. اما زلزله عصر یکشنبه همه را غافلگیر کرد. مرکز لرزه نگاری دانشگاه تهران اعلام کرد قدرت این زلزله 6 و هفت دهم ریشتر بود. زلزله‌ای که بالغ بر 400 کشته و دو هزار زخمی و ویرانه‌ای از بناها و خانه‌ها در شهر به جا گذاشت. شاه چند روز بعد به بازدید شهر و وضعیت زلزله زدگان رفت. بعد از این بازدید بود که ایده ساخت شهر جدید لار مطرح شد. مطالعات زمین شناختی نشان می‌داد امکان ساخت بنا در محله‌هایی که بعد از زلزله به کلی تخریب شده بودند وجود ندارد. در نزدیکی شهر زمینی برای ساخت شهر جدید لار با حدود 500 خانه در نظر گرفته شد. پنجاه میلیون ریال کمک دولت و چهار میلیون ریال کمک‌های مردمی در ساخت این شهر هزینه شد تا لار جدید ساخته شود، شهری که با اصول ایمنی ساخته شده و امروز به‌نام شهر بدون کوچه ایران معروف شده است.ماجرای زلزله لار را بسیاری از مردم می‌دانند، اما شاید اتفاقی که حدود ده روز پیش از این فاجعه افتاد از چشم بسیاری پنهان مانده باشد. 26 فروردین 1339 بود که مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران به‌صورت رسمی شروع به کار کرد. البته این مؤسسه پیش از این در سال 1337 نخستین فعالیت‌های خود را در زمینه لرزه‌نگاری با احداث نخستین ایستگاه لرزه‌نگاری در تهران آغاز کرده بود، اما چند روز پیش از زلزله لار فعالیت خود را در شهرهای مختلف از جمله شیراز، تبریز، مشهد، کرمانشاه توسعه داد. ایستگاه‌های تبریز، مشهد و شیراز در آن سال‌ها زیر مجموعه شبکه لرزه‌نگاری استاندارد جهانی WWSSN بودند.
از نخستین تجربه‌های مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در زمینه ثبت زلزله و لرزه‌نگاری، زلزله شدید لار در جنوب استان فارس بود.

کپی