اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۹
با شکست کووید ۱۹ مشکلات خانوادگی به پایان می‌رسد؟

رد زخم کرونا در روزهای قرنطینه

رد زخم کرونا در روزهای قرنطینه
حمید حاجی‌پور گزارش‌‌نویس

ایران آنلاین: قرنطینه یک‌ماهه از اواخر اسفندماه تا اواخر فروردین‌ماه برای خیلی‌ها سخت گذشت. ترس از ابتلا به کووید ۱۹ باعث شد بسیاری از مردم جانشان را از کف خیابان جمع کنند و به خانه‌هایشان بخزند. در این میان فشار روحی و روانی و انتشار لحظه به لحظه آمار مبتلایان و قربانیان در رسانه‌ها و دست به دست شدن برخی اخبار نادرست و شایعات در شبکه‌های مجازی باعث شد تا بر دلهره و نگرانی مردم افزوده شود.

طولانی شدن مدت قرنطینه، ترس از بیکاری و کاهش توان اقتصادی خانواده‌ها، افسردگی و پایین آمدن آستانه تحمل جرقه‌ای بود برای درگیری‌های درون خانواده و گاه بیرون از خانه. با توجه به تماس‌های بسیاری که با اورژانس اجتماعی گرفته شد مبنی بر خشونت‌های خانگی، مرکز هماهنگی فوریت‌های اجتماعی بهزیستی کشور با اعلام شماره ۱۲۳ از همه هموطنان خواست که در صورت مشاهده کودک‌آزاری و همسرآزاری با اورژانس اجتماعی تماس بگیرند.
افزایش درگیری و خشونت را بیشتر کسانی که در کلانشهرها زندگی می‌کنند دیده و حتی تجربه کرده‌اند، بسیاری از خانواده‌هایی که پیش از این کمتر از ۱۲ ساعت را در خانه می‌گذراندند، بخاطر کرونا مجبور بودند در قرنطینه سفت و سخت بمانند و همین اجبار و در کنار آن، مشکلات اقتصادی و پر رنگ شدن تعارضات قبلی حل نشده و تعارضات جدید آتش تنش را بین اعضای خانواده شعله‌ورتر کرد. خب باید گفت برخی از خانواده‌ها آمادگی لازم را برای پذیرش قرنطینه چند هفته‌ای نداشتند و از سویی مهارت کافی برای کنترل وضعیت. همه این عوامل دست به دست هم داد تا خشونت بروز کند.
کرونا و خشونت خانگی
با اعلام شماره ۱۲۳ برای اعلام گزارش خشونت خانگی، تماس با این خط به نسبت گذشته رشد قابل تاملی داشت؛ در این ارتباط محمود علی‌گو، مدیرکل آسیب‌های اجتماعی سازمان بهزیستی کشور می‌گوید: «در تمام بحران‌ها همچون سیل و زلزله و بلایای دیگر معمولا آثار آن مدتی بعد از رخداد بروز می‌کند. در بحث کرونا و قرنطینه و آثار آن هم نمی‌توان به صراحت درباره آمارهای آن با قطعیت حرفی زد اما بخشی از تماس‌هایمان مربوط به خشونت‌های خانگی بود و البته برخی هم به مراکز اورژانس اجتماعی حضوری مراجعه کردند. باید به این نکته هم اشاره کنم که اعتیاد، عدم توانایی فرد در کنترل رفتارهایش، مسائل اقتصادی، بیماری‌های روانی و نداشتن مهارت‌های ارتباطی از عوامل تأثیرگذار بر خشونت خانگی هستند.»
البته در کنار خدماتی که ۱۲۳ به خشونت‌دیدگان ارایه می‌کند سامانه ۱۴۸۰ هم به هموطنان‌مان مشاوره می‌دهد و به گفته بهزاد وحیدنیا، مدیرکل مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی بیشتر تماس‌های چند ماهه گذشته مسائلی همچون اختلاف و تنش بین زوجین، مشکل در ارتباط با خانواده و استرس و نگرانی و افسردگی بوده است.
وی در این ارتباط به ما می‌گوید: «قرنطینه و فاصله‌گذاری اجتماعی باعث شد حضور افراد در خانه بیشتر از گذشته شود و می‌طلبد که ارتباط با اعضای خانواده مستمر باشد و با این وضعیت، تغییر سبک زندگی رخ می‌دهد که برای این تغییر نیاز به روش‌های سازگاری و تعامل بین فردی وجود دارد، آنهایی که نتوانستند با این سبک زندگی کنار بیایند یا با روش‌های سازگاری آشنا نبودند یا برای تغییر مقاومت می‌کردند شرایط زندگی‌شان بغرنج شد.
در پاره‌ای دیگر از بروز تنش‌ها باید از برخی دیگر از عوامل همچون مشکلات اقتصادی، حل نشدن تعارضات گذشته، افسردگی، استرس و اضطراب از ابتلا به بیماری را هم نام برد که در در ایجاد خشونت خانگی تاثیرگذارند.»
وی از افزایش ۶۰ درصدی تماس‌ها با این سامانه و افزایش ۲ تا ۱۰ برابری تماس‌ها در روزهای نخستین سال خبر می‌دهد و می‌گوید: «افزایش تماس‌ها به این معنی نیست که درگیری و تنش‌ها به یکباره افزایش داشته است بلکه اطلاع‌رسانی این سامانه و تمایل افراد برای تماس تلفنی به جای مراجعه حضوری یکی از دلایل افزایش تماس بوده. البته ما ساعت پاسخگویی اپراتورها را که از ساعت ۸ صبح تا ساعت ۲۰ بود به ساعت ۲۴ افزایش دادیم و از طرفی روزهای تعطیل را هم به پاسخگویی به تماس‌گیرندگان اختصاص دادیم.»
به گفته او مسئولان سازمان بهزیستی در روزهای شیوع کرونا به این جمع‌بندی رسیده‌‌اند که تاکید بیشتر به مشاوره در خانواده‌ها می‌تواند بیشتر به کاهش آسیب‌هایی که بعد از این دوره وجود خواهد داشت، کمک کند.
پس از کرونا وضعیت روحی و روانی مردم ترمیم می‌شود
دکتر مجید صفاری‌نیا، استاد دانشگاه و روانشناس اجتماعی با اشاره به اینکه کرونا وضعیت روحی و روانی مردم را تحت تاثیر قرار داده و گاهی موجب بروز خشم و تنش عصبی و افسرگی و… شده است، عنوان می‌کند: «کرونا شرایط خاصی را ایجاد کرده و مردم با محدودیت‌هایی روبه‌رو شده‌اند که مشکلات اقتصادی، اجتماعی و عاطفی برایشان به همراه داشته است. پیش از کرونا مردم به راحتی به روابط اجتماعی و خانوادگی و عاطفی خود می‌پرداختند و محدودیتی برای تردد و سفر نداشتند ولی با شیوع آن به یکباره با شرایطی مواجه شدند که اصلا انتظار آن را نداشتند و همچنین تجربه. مراکز تفریحی همچون پارک و سینما و رستوران و فضاهای عمومی بسته شد و ارتباط حتی با نزدیکان به کمترین میزان رسید. همین محدودیت‌ها باعث بحران شد.
یکی از این بحران‌ها بسته شدن کسب و کارها همچون مراکز تفریحی، مراکز اقامتی، کسب و کارهای کوچک، رستوران‌ها و… بود که آسیب اقتصادی به اداره‌کنندگان آن داشت و از طرفی مردم تا برطرف نشدن کرونا امکان استفاده از چنین مراکزی را نداشتند. انسان ذاتا موجودی اجتماعی است که به دنبال شادی و نشاط است و هنگامی که این آزادی از آن گرفته شود بالطبع منزوی می‌شود.»
استان خراسان شمالی یکی از استان‌هایی است که در فروردین‌ماه گزارش خشونت خانگی به اورژانس اجتماعی با رشد ۹ برابری روبه‌رو بوده است. اسماعیل قربانی، مدیرکل بهزیستی این استان در گفت و گو با یکی از خبرگزاری‌ها گفته بود با اعلام شماره ۱۲۳ به مردم، تماس‌ها در رابطه با کودک‌آزرای و هسمرآزاری به شدت افزایش داشته و از ۱۰ تماس در روز به ۹۰ تماس افزایش یافته است.
دکتر صفاری‌نیا درباره علت افزایش خشونت و تنش‌های فیزیکی در بین خانواده‌ها چنین می‌گوید: «در علم روانشناسی نظریه‌ای داریم به نام نظریه واکنش روانی یا واکنش عکس‌العمل؛ یعنی کسانی که آزادی‌شان به هر دلیل سلب می‌شود واکنش روانی بیشتری از خود بروز می‌دهند. واکنش روانی منجر به پرخاشگری، افسردگی، خشونت می‌شود. قرنطینه و پروتکل‌های بهداشتی و بسته شدن مراکز تفریحی به دلیل شیوع این ویروس خطرناک نوعی سلب آزادی تلقی می‌شود و هزینه‌های اجتماعی و رفتاری و در ادامه فرسودگی و بی‌تفاوتی و استرس‌های مزمن بر گروه‌های حساس را در پی خواهد داشت.»
برخی از کارشناسان و حتی پزشکان عنوان می‌کنند آثار روحی و روانی کرونا مدت‌ها پس از آن بین مردم خواهد بود و آثار کووید را باید بعد از متوقف شدنش کاملا هویدا خواهد شد. آنها پیش‌بینی کرده‌اند توده‌های مردم به روانشناسان و روانپزشکان مراجعه خواهند کرد و باید خود را آماده آن دوره کرد.
دکتر صفاری‌نیا با این نظریات و ادعاها مخالف است، به عقیده او با پایان یافتن کرونا مردم به وضعیت گذشته‌شان باز می‌گردند و حتی قدر داشته‌هایشان را در زمان پیش ازکرونا دانسته‌اند: «قطعا مردم پس از پایان کرونا حالشان خوب می‌شود. تصور کنید در یک زندان هستید و تا چند ماه دیگر آزاد خواهید شد و به زندگی قبلی‌تان برمی‌گردید، مطمئنا هر چقدر که شرایط بد و پر استرسی داشته باشید آزاد شدن از قید و بند محدودیت‌ها آبی بر روی آتش خواهد بود. حتی شرایط برای کسانی که عزیزان‌شان را از دست داده‌اند مطلوب‌تر می‌شود، آنها می‌توانند بدون هیچ ترس و واهمه‌ای سر خاک عزیزان خود بروند و برایشان مراسم عزاداری برگزار کنند و دیگران هم در غم‌شان شریک خواهند شد.
از طرف دیگر این وضعیت به ما یاد داد که می‌توانیم از کسب و کارهای مجازی و آنلاین بهره ببریم و حتی ادارات ما هم تا حدودی توانستند خدمات خود را مجازی کنند و به نظر کرونا گذشته از اینکه تهدید است نوعی فرصت هم قلمداد می‌شود برای استفاده از تکنولوژی‌های روز و درک بهتر از امکاناتی که داشتیم.
در پایان باید بگویم شاید زلزله و آتش‌سوزی‌های مهیب و جنگ بتواند آثار روحی و روانی به جای بگذارد ولی کرونا هم مثل سارس یا آنفولانزای خوکی که در مدتی قربانیان زیادی گرفت و در نهایت به تاریخ پیوستند، روزی به پایان می‌رسد و پس از آن شاهد ترمیم روابط اجتماعی و افزایش شادی و نشاط اجتماعی خواهیم بود.»

کپی