اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • جمعه ۴ مهر ۱۳۹۹
سال 1334(نیمه دوم)/ نگاهی به مبارزات جمعیت فدائیان اسلام

اعدام نواب صفوی

اعدام نواب صفوی
لیلا ابراهیمیان

بیست‌وهفتم دی‌ماه 1334؛ سیدمجتبی نواب صفوی، رهبرفدائیان اسلام به همراه سه ‌تن از یارانش در میدانِ تیر لشکر 2 زرهی تهران تیرباران می‌شود. بیست‌وپنجم آبان‌ماه حسین علا، نخست‌وزیر به مراسم بزرگداشت سیدمصطفی کاشانی فرزند آیت‌الله رفته بود که در شبستان مسجدشاه به او شلیک شد اما تیری ناموفق؛ ضارب با قنداق اسلحه بر سر علا می‌زند و خود دستگیر می‌شود

 او مظفرعلی ذوالقدر، عضو جمعیت فدائیان اسلام بود. فردای آن روز روزنامه اطلاعات نوشت: «بعداز حادثه سوءقصد علیه جان نخست‌وزیر در مسجد شاه و دستگیری مظفرعلی ذوالقدر ضارب، مشارالیه در بازجویی‌های اولیه اظهار داشت که نواب صفوی دستور اجرای ترور نخست‌وزیر را در اختیار من گذاشته است. علاوه بر این اعتراف از ظواهر امر و طرز صحبت کردن ضارب و شعارهایی که بعد از حادثه داده بود و همچنین گفتن اذان و‌الله اکبر بعد از حمله به آقای علاء چنین بر مأموران روشن شد که مظفرعلی به تحریک جمعیت فدائیان اسلام که در سال‌های اخیر پنج مرتبه مرتکب سوءقصد علیه جان زمامداران وقت شده‌اند، اقدام به سوءقصد و شلیک گلوله به سوی آقای علاء نموده است و بالنتیجه مقامات انتظامی چه شهربانی و چه فرماندار نظامی مصمم شدند که رهبر این جمعیت را که بعد از وقوع حادثه مخفی شده بود، بازداشت نمایند.»
 روز بعد علا با سر باندپیچی شده برای شرکت در کنفرانس «پیمان بغداد» عازم عراق می‌شود و چهار روز بعد نواب‌صفوی به‌همراه دو نفر از اعضای جمعیت دستگیر و به فرمانداری نظامی اعزام می‌شوند. آن روزها هر روز خبر دستگیری یکی از اعضای فدائیان اسلام در گوشه و کنار کشور از تهران گرفته تا اهواز (عبدالحسین واحدی معاون رهبر فدائیان اسلام) به گوش می‌رسید. واحدی در زمان بازجویی با سرتیپ تیمور بختیارفرماندار نظامی مجادله دندان شکنی می‌کند و او آنقدر عصبانی می‌شود که با پنج گلوله جان او را می‌گیرد. البته فردای آن روز مطبوعات دلیل مرگ او را قصد فرار می‌نویسند. چند روز بعد خلیل طهماسبی هم دستگیر می‌شود. او حاجعلی رزم‌آرا (نخست‌وزیر وقت) را در روز شانزدهم اسفند 1329 ترور کرده بود. البته او دو سال بعد و با مصوبه عفومجلس از زندان آزاد شده بود. آیت‌الله کاشانی، طهماسبی را به‌عنوان «شمشیر برّان اسلام» و «مجری اراده و افکار ملت ایران» مورد ستایش قرار داد.
از دستگیری نواب صفوی 31 ساله تا بازجویی از او در دادگاه نظامی 20 روز بیشتر طول نمی‌کشد؛ او پانزدهم آذرماه در دادگاه نظامی بازجویی می‌شود و در هفتم دی‌ماه سرلشکر حسین آزموده، دادستان ارتش در ادعانامه خود علیه سیدمجتبی و 7 نفر از اعضای جمعیت فدائیان اسلام آنها را به توطئه برای برهم زدن اساس حکومت و تشویق مردم به مسلح شدن و حمل اسلحه غیرمجاز متهم می‌کند؛ کمتر از دو ماه بعد از دستگیری، در روز ۲۶ دی‌ماه ۱۳۳۴ در پی برگزاری جلسه دادگاه، نواب صفوی و سه تن از یارانش به نام‌های خلیل طهماسبی، سیدمحمد واحدی و مظفرعلی ذوالقدر به اعدام محکوم می‌شوند.
نواب صفوی از نوجوانی فعالیت‌های سیاسی خود را آغاز کرده بود. در دبیرستان صنعتی آلمانی‌ها برای دوستان خود جلسات بحث دینی گذاشته و نسبت به اوضاع آشفته کشور پس‌از تهاجم قوای روس و انگلیس هشدار می‌داد؛ استخدامش در شرکت ملی نفت آبادان و برگزاری جلسات دینی برای کارگران و سفرش به نجف در رشد فکری او اثرات بسیاری گذاشت. در نجف بود که نواب‌صفوی کتاب «شیعی‌گری» احمد کسروی را خواند. سیدمجتبی در سال 1323 به ایران باز می‌گردد؛ به خانه کسروی رفته و نسبت به انحرافاتی که در نوشته‌هایش دیده بود به او هشدار می‌دهد. وقتی سخنانش را در کسروی بی‌تأثیر می‌بیند به فکر اجرای حکم ارتداد او می‌افتد. او در هشتم اردیبهشت ۱۳۲۴، در چهارراه حشمت‌الدوله به کسروی حمله می‌کند ولی پیش از آنکه به مقصود خود برسد توسط پلیس دستگیر و زندانی می‌شود.
نواب صفوی بعد از آزادی از زندان، «جمعیت مبارزه با بی‌دینی» را در اعلامیه‌ای رسمی با سرلوحه «هوالعزیز» و تیتر «دین و انتقام» پایه‌گذاری می‌کند؛ گروهی که بعدها نام «جمعیت فدائیان اسلام» به خود گرفت. او بتدریج افرادی چون سیدحسین امامی را جذب کرد و این بار با کمک یارانش توانست احمد کسروی را در بیستم اسفند ۱۳۲۴ از میان بردارد. بعدها عبدالحسین هژیر ترور می‌شود و در آخر هم حسین علا. دو ماه بعد از زندانی‌شدن رأی دادگاه صادر می‌شود و دادگاه تجدید نظر هم همان روز برگزار شده و به‌ دنبال تثبیت حکم اعدام برای او و یارانش، سحرگاه روز ۲۷ دی‌ماه، آنها تیرباران می‌شوند. پیکر نواب‌صفوی ابتدا در مسگرآباد تهران دفن می شود و بعد از مدتی به قبرستان وادی‌السلام قم انتقال می‌یابد.
 
کپی