اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۵ مهر ۱۳۹۹

فرسودگی روانی کادر درمان را چگونه ترمیم کنیم؟

فرسودگی روانی کادر درمان را چگونه ترمیم کنیم؟
دکتر مجید صفاری نیا استاد روان شناسی اجتماعی

بیماری کووید19 یک بیمـــــاری ناشناخته است و طی چند ماه پس از شیوع آن، درمــــــــــــان مؤثر و واکسن این بیماری به قطعیت کشف و توزیع نشده است. متأسفانه، این ویروس به‌دلیل قدرت سرایت بسیار بالا بسرعت در کل جهان انتشار پیدا کرد و تقریباً طی زمانی اندک تقریباً همه کشورهای جهان را آلوده کرده است.

 بعضی از کشورها در پیشگیری و کنترل آن موفق بودند و بعضی مانند کشور ما نیمه موفق، اگرچه کادر درمان ایران ازخودگذشتگی‌های چشمگیری داشت، ولی شیوع سریع این بیماری از ابتدای بهمن ماه سال گذشته فشار جسمانی و روانی شدیدی بر کادر درمانی بیمارستان‌هایی که درگیر مراقبت از بیماران مبتلا به این بیماری بودند، وارد کرد. پرسنل و کادر درمانی از جمله پزشکان، پرستاران و کادر پیرا پزشکی و......به دلیل مواجهه با حجم بسیار بالا و ناگهانی با بیماران بدحال، افزایش شدید ساعات کاری و ابتلای خود یا همکاران یا از دست دادن آنها یا اعضای خانواده و جامعه در حال حاضر، فشار روانی شدیدی را تجربه می‌کنند. فشار زیاد حرفه‌ای برای ارائه خدمات به بیماران، پاسخگویی به خانواده‌های بیماران، دوری از خانواده خود، نگرانی از در معرض واگیری بیماری و انتقال آن به خانواده خود و مشاهده درد و رنج دیگران و ناتوانی در کنترل و پیش‌بینی‌پذیری بیماری و مرگ ناگهانی بیماران می‌تواند تأثیر بسیار جدی بر سلامت روان و کارکرد حرفه‌ای، عاطفی، اجتماعی و سلامت آنها بگذارد. شنیدن مکرر اخبار در مورد گسترش این بیماری، عدم رعایت موارد پیشگیری از سوی مردم و عدم اهتمام مسئولان، قطعی نبودن یافته‌های درمانی، ناشناخته بودن علائم، تغییر علائم بیماری، به ترس و نگرانی بیشتر این گروه که درگیری مستقیم با این بیماری دارند دامن می‌زند. به شکل عادی در تمام بخش‌های بیمارستانی به کارکنانی برخورد داشتیم که در انجام فعالیت حرفه‌ای خود افرادی منظم، دلسوز و علاقه‌مند بوده‌اند، اما در خلال ماه های اخیر و با گستره بیماری کرونا به‌دلیل مواجهه با انبوهی از دشواری ها و استرس های شغلی در محیط کار احساس خستگی کرده و حتی مایل هستند از کارخود کناره‌گیری کنند. در وضعیت حاضر ترس و اضطراب ناشی از ابتلای احتمالی، مخرب بوده و می‌تواند منجر به ناهنجاری‌های روانی و استرس جدی کادر درمان شود. این ترس و استرس و پاسخ بدن یعنی افزایش سطح کورتیزول و تحریک سمپاتیک در درازمدت نیز مخرب بوده و منجر به تضعیف سیستم ایمنی و کاهش توان بدن در مبارزه با بیماری‌ها از جمله کرونا می‌شود. بنابراین مفهوم اضطراب سلامت به معنای ترس مرضی و اندیشه‌ای وسواس گونه ابتلای احتمالی یا انتقال بیماری به خانواده از مشکلاتی است که کادر درمان را شدیداً تهدید می‌کند. این اضطراب با اخباری که مبنی بر فوت ناگوار پزشکان، پرستاران و کادر درمان است، بیشتر می‌شود. فشار ناشی از کار در بخش‌های کرونایی، استفاده از لباس‌های خاص و شرایط حاضر می‌تواند کادر درمان را دچار بدخوابی، گیجی، تعریق بیش از حد، سردرد و در صورت ادامه دچار فرسودگی شغلی و افسردگی نماید. فرسودگی یک واکنش عاطفی به تنش مداوم است که هسته‌اش نقصان تدریجی منابع انرژی درونی است و با خستگی روانی، جسمی و بیزاری شناخته می‌شود. در شرایط به وجود آمده پرستاران، پزشکان و کادر درمان در معرض فرسودگی شدید قرار می‌گیرند و این فرسودگی می‌تواند با علائمی چون، کرختی روانی، سستی عاطفی، پرخاشگری، افسردگی، علائم روان-تنی مانند معده درد، سردرد و علائم جسمی و همچنین غیبت از کار و در نتیجه کاهش تعهد شغلی، افت کیفیت مراقبت‌های پرستاری و نارضایتی با عملکرد شغلی همراه باشد. در نتایج مطالعه‌ای که توسط بنده و همکارانم خانم دکتر صیرفی و خانم دکتر عزیزی روی گروهی از پرستاران کرونایی طی روزهای گذشته انجام گرفت نشان داد، متأسفانه بهزیستی شغلی، اضطراب سلامت و فرسودگی شغلی پرستاران شاغل در بخش مراقبت‌های بیماران کرونایی با پرستاران سایر بخش‌ها تفاوت معناداری نشان می‌دهد. پرستاران این بخش‌ها نیازمند دریافت خدمات ویژه‌ای برای بالاتر بردن تاب‌آوری‌شان هستند. به طور خلاصه بعضی راهکارها برای افزایش تاب‌آوری و قدرت مقابله کادر درمان به شرح زیر
توصیه می‌شود:
- تشویق و سپاس از تلاش و همت انسان دوستانه کادر درمان از طریق حاکمیت، شخصیت‌های موجه علمی، مذهبی، سیاسی و مهم و معرفی این عزیزان در رسانه‌های ملی و اجتماعی
-ارائه خدمات مشاوره و روان درمانی به‌صورت فردی، گروهی و آنلاین به کادر درمان و خانواده‌های آنان
-پرداخت تشویق‌های مالی و کاهش سنوات خدمت کادر درمان یا استخدام رسمی آنها
-همدلی اجتماعی و سپاس ملی مردم از تلاش‌های انسان دوستانه کادر درمان از طریق برگزاری مناسک خاص مانند دعا کردن، نواختن سرود ملی در بیمارستان ها توسط گروه نظامی و برنامه‌های سپاسگزاری
-حضور و همراهی چهره‌های موجه هنرمندان، ورزشکاران، شخصیت‌های سیاسی و..... برای قدردانی از کادر درمان با حضور سرزده و رعایت پروتکل‌ها در مراکز درمانی
-ارائه خدمات ویژه به خانواده کادر درمان
-نوبت‌بندی و شیفت‌بندی حضور عادلانه کادر درمان و استفاده از نیروهای جایگزین
-نمایش رشادت‌ها و تلاش های کادر درمان در فرآیند درمان بیماران از طریق رسانه‌های ملی و فضای مجازی
-اعطای امتیازات و برخورداری از مزایای اجتماعی بیشتر در آینده مانند اعطای بورس به فرزندان و استخدام و....
-ساخت تندیس قهرمانان و شهدای سلامت و نصب آنها در معابر و مراکز پررفت و آمد و نام‌گذاری بیمارستان ها، مراکز عمومی و علمی به ‌نام آنان
-طراحی برنامه‌های خاص در زمان ساعات کار کادر درمان مانند استراحت‌های گاهگاهی و ارائه خدمات ویژه در حین کار و تلاش روزانه
-مدیریت صحیح و برنامه‌ریزی مدون و اقدامات ساختاری و رفتاری از سوی حاکمیت برای کنترل کرونا در سطح کشور
ارسال هدایا و جوایز غافلگیر‌کننده برای کادر درمان شدیداً در معرض خطر

کپی