اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۹ مهر ۱۳۹۹

27 پیشنهاد در باب تاب‌آوری اقتصادی

27 پیشنهاد در باب تاب‌آوری اقتصادی
امیرحسین روشنی تبریزی دکترای مدیریت تولید و مشاور کسب وکار

در دنیای پر از تغییر و عدم اطمینان امروز، سیستم‌های اقتصادی و اجتماعی با ریسک‌های گوناگونی روبه‌رو هستند که قابلیت پیش‌بینی آنها و پیامدهایشان بسیار اندک است. یکی از راه‌های مقابله با آن استفاده از تاب‌آوری در سطح ملی است. این مفهوم برای کشور ما به علت شرایط خاص ژئوپولیتیکی، اقتصادی و ایدئولوژیک خود که شدیداً با انواع تهدید‌ها مواجه است، بسیار پر اهمیت است.

تاب‌آوری مفهومی چند بعدی و چند رشته‌ای است که ریشه آن در نظریه روانشناسی اجتماعی بوده و به نوبه خود تقریباً یک نظریه نوظهور است. امروزه این مفهوم در علوم مختلفی از جمله مهندسی، روانشناسی، جامعه‌شناسی، علوم طبیعی، مدیریت سازمانی و شهری و غیره کاملاً شناخته شده است و موضوعی مورد علاقه در رشته‌های نوظهوری همچون مدیریت ریسک است. ولیکن، در سال‌های اخیر مخصوصاً بعد از بحران مالی سال 2008 مورد توجه جوامع علمی و نخبگان حوزه اقتصاد قرار گرفته است.
اما، تاب‌آوری به چه معنا و مفهوم است؟ از منظر تئوری سیستم‌ها، سیستم‌ها دارای دو ویژگی مجزا، تاب‌آوری و ثبات (پایایی) می‌باشند. تاب‌آوری توانایی سیستم‌ها در جذب تغییرات و ثبات، ظرفیت سیستم‌ها در بازگشت به شرایط اولیه بعد از بروز یک اختلال موقت یا دائم است و هر چه یک سیستم سریع‌تر به حالت تعادل برگردد پایایی سیستم بالاتر می‌باشد. پس با استفاده از این تعریف و بطور خلاصه، تاب‌آوری قابلیت بازیابی شرایط مطلوب سیستم بدون ایجاد وقفه در عملکرد اصلی سیستم پس از مواجهه با انواع ریسک‌ها به نحوی است که به سرعت به شرایط عادی خود و حتی بهتر از آن بازگردد.
این ریسک‌ها عمدتاً ناشی از عوامل بیرونی مانند فجایع طبیعی از قبیل سیل، زلزله و توفان، شیوع بیماری‌ها با قابلیت همه‌گیری، حملات تروریستی و جنگ، تحریم‌ها، افزایش قیمت جهانی کالاهای تجاری، مشکلات با شرکای تجاری و غیره و یا عوامل داخلی مانند خرابی اجزای سیستم حمل نقل، پیش‌بینی‌های ضعیف، خطا‌های انسانی، مشکلات در سیستم‌های اطلاعاتی و غیره می‌باشند که از پتانسیل تأثیر‌گذاری بر هزینه‌های اقتصاد برخوردارند. از این‌رو باید شرایط و الزاماتی را لحاظ نمود تا اقتصاد توانایی مواجهه با چنین اختلالاتی را داشته و بتواند در زمان معقول پاسخی کارا و مؤثر به آنها نشان دهد.
همان‌طور که بطور جزئی به آن اشاره شد، شاید، صحیح‌تر آن باشد که تاب‌آوری به‌طور مجزا در سه سطح اقتصاد خرد (فردی)، اقتصادبخشی (بخش، بازار و یا گروه‌های همکاری) و اقتصاد کلان (ترکیب همه واحدهای انفرادی و بازارها) مورد بررسی قرار گیرد. ولیکن با یک نگاه کل‌نگر که هر سه سطح را شامل شود و فارغ از پیچیدگی‌های حاکم بر سیستم‌های اقتصادی- اجتماعی می‌توان الزامات ذیل را در جهت بهبود تاب‌آوری اقتصادی ایران مورد توجه قرار داد.
پرهیز از علاقه به مدل ذهنی که تأکید بر این دارد که هیچ بحرانی ما را تهدید نمی‌کند.
درک اهمیت و احساس نیاز به مدیریت ریسک و آشنایی و تسلط دولتمردان، سیاستگذران و سازمان‌های ذی‌ربط با هنر و دانش مدیریت ریسک.
شناسایی انواع ریسک‌ها و ساخت مدل‌های مدیریت ریسک.
استفاده از فناوری‌ها و تکنیک‌های مدرن مانند، استفاده از هوش مصنوعی و شبیه سازی‌ها در پیش‌بینی پیامد ریسک‌های مختلف.
استفاده از مفهوم اینترنت رویداد جهت تحلیل داده محور رویدادها.
تعیین دقیق شاخص‌های تاب آوری، مانند، قابلیت ارتجاعی (سرعت بازسازی یک حالت تحت اختلال)، دامنه (محدوده تغییر شکلی که یک سیستم بعد از آن به حالت اولیه باز می‌گردد)، پسماند (میزان اختلاف بین تلفات ناشی از اختلال و میزان بازیابی شده)، قابلیت انعطاف (درجه ایجاد ثبات بعد از اختلالی که منجر به عدم تعادل شده است).
توانایی و تقویت ظرفیت نوآوری
توجه به پتانسیل‌های مغفول کشور از جمله گردشگری
حرکت به سمت افزایش سهم کشور از زنجیره ارزش صنایع و پیشگیری از خام‌فروشی.
توانایی تدوین سناریو‌ها و برنامه‌های جدید کشورها پس از شرایط بحران و سختی با توجه به داشته‌ها و توانایی کشور در سطوح مختلف.
تلاش در جهت بهبود رقابت پذیری در سطح بین‌المللی.
استفاده از تجربه عملی کشورهای پیشرو.
ایجاد شفافیت اقتصادی و جلب مشارکت مردم در امر سرمایه‌گذاری.
تقویت و توانمند‌سازی نیروی انسانی.
تحرک دیپلماسی اقتصادی.
توجه به مدیریت نوین و فهم صحیح از مدیریت دانش.
بهره‌گیری از حداکثر ظرفیت تولید و در نهایت توسعه بازارهای منطقه‌ای.
تقویت مهارت حل مسأله، تفکر نقادانه، خلاقیت، مهارت مدیریت انسانی، هوش احساسی و عاطفی، انعطاف‌پذیری و توانایی مذاکره در مدیران.
توجه اکید به دانش آینده‌ نگاری به عنوان مکمل تاب‌آوری
ایجاد مدیریت یکپارچه بحران متشکل از کلیه نهادهای اجرایی کشور و سازماندهی خدماتی
استفاده از ظرفیت اجتماعی و قدرت کنشگری جامعه مدنی و شبکه‌های اجتماعی آفلاین نظیر مساجد و نهاد بسیج محلات، انجمن‌های صنفی و حرفه‌ای، خیریه‌ها و... به منظور پذیرش بخشی از مسئولیت دولت.
استفاده از ظرفیت علمی و تجربی مراکز دانشگاهی، شرکت‌های دانش بنیان و استارتاپ‌ها،
مولدسازی دارایی‌های کشور در جهت رفاه مردم.
توسعه صادرات و کنترل واردات با توجه به اینکه افزایش تولید نیازمند بازارهای صادراتی جدید است.
تصحیح قوانین دست پا گیر و تدوین قوانین جدید با توجه به شرایط زمانی و مکانی
توجه به مقوله مدیریت تولید به عنوان ابزاری برای کسب بازارها
 بازتعریف و بازمهندسی در تعاملات دولت و بخش خصوصی.


 

کپی