اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۸ مهر ۱۳۹۹

احیای تیتراژهای ماندگار در آی فیلم

احیای تیتراژهای ماندگار در آی فیلم
سید رضا صائمی

از جمله لذت های نوستالژیکی که شبکه آی فیلم برای مخاطبان خود فراهم می کند لذت دیدن و شنیدن تیتراژهای ماندگار سریال های است که بازپخش می شود. هم اکنون سریال روزی روزگاری در حال بازپخش است که یکی از نقاط قوت و خاطره ساز آن تیتراژ خاص و خاطره انگیز آن است. با موسیقی بومی و حرکت زیبای اسبی سفید.

واقعیت این است که بخش مهمی از خاطرات بصری و دراماتیک ما که در حافظه تلویزیونی ثبت شده به موسیقی های مجموعه های نمایشی برمی گردد. چه بسا قصه یک سریال یا محتوای یک برنامه ترکیبی را از یاد ببریم، اما نوای موسیقی متن آن همچنان در حافظه و جهان خاطرات ما به حیات خود ادامه می دهد. موسیقی تیتراژی ترکیبی از شعر و ترانه با قصه و نمایش است و به واسطه همین سویه تصویری که دارد بیش از قطعه ها و تراک های متداول موسیقیایی در ذهن می ماند و خاصیت تداعی گری دارد.
بسیاری از خوانندگان پاپ نسل جدیدی که امروز به شهرت و محبوبیت رسیده اند، از همینجا آغاز کرده اند. احسان خواجه امیری، محمد اصفهانی، محمد علیزاده، مجید اخشابی، علی لهراسبی و مهدی یراحی از جمله این خوانندگان بودند و البته خوانندگان دیگری که تیتراژخوانی را در کارنامه خود دارند. موسیقی تیتراژی به اندازه خود سریال ها یا برنامه های کالت و حتی گاهی بیشتر از آنها برای مخاطب خاطره انگیز و دلنشین است. در واقع سریال های آی فیلم کارکرد ضمنی برای اهالی موسیقی هم دارد. برای آهنگساز و خواننده ای که برای تیتراژ یک سریال کار کرده است. البته شبکه آی فیلم به شکل مستقل و در برنامه «گرامافیلم» خود به بررسی این موسیقی های تیتراژی هم می پردازد و مخاطبان این شبکه در کنار تماشای سریال های بازبخشی و لذت خاطره بازی با آنها می توانند از تماشای این برنامه نیز لذت ببرند و از زاویه دیگر که زاویه ای آهنگین به سریال هاست خاطره بازی کنند.
واقعیت این است که موسیقی تیتراژ، چه آغازین و چه پایانی یک عنصر زائد و اجباری برای معرفی عوامل و دست اندرکاران یک سریال نیست بلکه به عنوان شناسنامه کار، خودش نیز در درون همین ساختار قابل ارزیابی است. همچنان که مقدمه و موخره یک کتاب واجد اهمیت زیادی است، تیتراژ هم به همان اندازه مهم و موثر است.
تیتراژ همچون جلد یک کتاب و مجله می تواند مشتری و مخاطب را به خریدن و دیده شدن خود ترغیب کند. ضمن این که تیتراژ آخرین تیر کارگردان برای رسیدن به هدف، یعنی جذب مخاطب و رضایت آنهاست. جذابیت یک سریال و ماندگار شدن آن در حافظه تصویری مخاطب صرفا وابسته به قصه یا بازیگری نیست و هر یک از عناصر تشکیل دهنده یک مجموعه تلویزیونی می تواند به این ماندگاری کمک کند. در میان این عناصر متعدد دو عامل برون متنی که البته برساخته ماهیت متن است و خارج از ساختار یک اثر نیست یکی موسیقی متن و دیگری عنوان بندی و تیتراژ آن است که شاید کمتر مورد توجه تماشاگر قرار بگیرد
.این بی تفاوتی البته به قصور تماشاگر مربوط نمی شود و تجربه نشان داده است که اگر تیتراژ یک سریال واجد نوآوری های خلاقانه و شمایلی جذاب باشد مورد توجه مخاطب قرار می گیرد و حتی گاه به عنوان یک امتیاز مستقل از متن به دل می نشیند. اگر یادتان باشد یکی از عناصری که از سریال «خانه به دوش» عطاران به یاد مانده است تیتراژ ابتدای سریال بود که هارمونی جالبی بین موسیقی و حرکات پرندگان ایجاد کرده بود و از حیث معنایی نیز بین خانه به دوشی و شرایط زیستی پرندگان نیز نسبت معناداری ایجاد می کرد. ضمن این که موسیقی پایان بندی آن هم که با صدای مجید اخشابی پخش می شد به شدت با حال و هوای کار و فضای قصه تناسب داشت. بازپخش سریال هایی که موسیقی تیتراژی ماندگاری داشته اند فقط تداعی گر خاطرات درون متنی نیست به این معنا که فقط قصه سریال ها و آدم هایش را به یاد نمی آورد بلکه تداعی گر خاطرات برون متنی هم است. یعنی خاطرات و حس و حالی که مخاطب در زندگیش در زمان پخش آن داشته است.
یکی از عناصر و مولفه هایی که می تواند این بخش از خاطرات مخاطب را زنده کند تیتراژ سریال ها و موسیقی آن است که با خاطرات شخصی تماشاگر پیوند خورده است. در همین مدتی که سریال روزی روزگاری در حال بازپخش است شاهد توجه به تیتراژ آن در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی بودم که مخاطبان خاطرات یا حس و حال خود را نسبت به این تیتراژ بازگو می کردند. این نشان می دهد که شبکه آی فیلم فقط فرصتی برای احیای مجموعه های نمایشی نیست بلکه امکانی برای تجدید خاطرات در حوزه موسیقی و تیتراژسازی را هم فراهم می کند و نشان می دهد که چقدر خلاقیت و نوآوری بیشتری در ساخت تیتراژ و موسیقی های تیتراژی در دهه های گذشته وجود داشته که حالا کمرنگ شده است.

کپی