اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۹

سردبیر«آمدنیوز» به اعدام محکوم شد

پایان زم

پایان زم

روح‌الله زم سردبیر«آمدنیوز» به اعدام محکوم شد. امروز غلامحسین اسماعیلی با اعلام این خبر گفت: دادگاه ۱۳ مورد ازعناوین ریز توأم را از مصادیق افساد فی‌الارض دانسته است و حکم اعدام صادر کرده است و در مورد چند مورد اتهامی که افساد فی‌الارض نبود به مجازات حبس محکوم شده که این حکم غیرقطعی و قابل فرجام خواهی است و چنانچه از ناحیه ایشان فرجام خواهی شود پرونده به دیوان عالی ارسال می‌شود.

 زم که بود؟

در ایران آقا و آقازاده‌های متفاوتی وجود دارند؛ آقازاده‌هایی که نان به نرخ نام پدر می‌خورند و از زیر سایه او بیرون نمی‌آیند؛ آقازاده‌هایی که ضمن برخورداری از مواهب آقازادگی، داخل یا خارج از کشور با سبکی متفاوت از پدر و پدربزرگ‌های خود زندگی می‌کنند؛ آقازاده‌هایی که گاه جور پدر را می‌کشند. آقاها اما سرنوشت کمابیش مشابهی دارند یا بر سریر قدرت یا امکانات خود می‌نشینند و آقازاده‌ها را مدیریت می‌کنند یا با آقازاده‌‌ای عاصی مواجه می‌شوند و ناچار می‌شوند نفی ولد کنند. محمدعلی زم به دسته دوم شبیه‌تر بود.
روح‌الله زم تا قبل از سال 1388 و وقایع انتخابات پرحاشیه ریاست جمهوری، فقط «فرزند محمدعلی زم» بود؛ روحانی سرشناسی که اگرچه در انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی شهر تهران نتوانست آرای لازم را برای ورود به پارلمان کسب کند، اما بواسطه سال‌ها ریاستش بر حوزه هنری و فعالیت‌های فرهنگی برای محافل سیاسی و رسانه‌ای شناخته شده بود؛ آخرین مسئولیت مدیریتی این روحانی 65 ساله، معاونت فرهنگی و اجتماعی دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران بود. او صاحب چندین عنوان کتاب است و همچنین یک مؤسسه سینمایی داشت که سال ۹۰ در یک آتش‌سوزی از بین رفت. به گفته محمد علی زم، در این آتش‌سوزی بیش از دو میلیون دی‌وی‌دی و دستگاه، سوخت و مجرم تاکنون شناسایی و دستگیر نشده است. این اتفاق یک سال بعد از آن رخ داد که روح‌الله زم از ایران خارج شده و فعالیت‌های رسانه‌ای خود را آغاز کرده بود.
روح‌الله یکی از دو پسر و چهار فرزند محمدعلی زم بود و تا قبل از سال 88 کسی بود شبیه همسن و سالان خود؛ آقازاده‌ای که ارتباطات پدر می‌توانست برای او پله‌ای برای ترقی شود؛ جوانی در جست وجوی نام و نان. نام او اما زمانی جدی‌تر شنیده شد که از زندان دو نامه نوشت و عنوان کرد برای اعتراف علیه چهره‌های اصلاح‌طلب و نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری دهم تحت فشار است.

«آمدنیوز» چگونه متولد شد؟
سال 88 بازداشتی‌های فراوانی داشت که سرنوشت‌های متفاوتی داشتند. عده‌ای برای همیشه زمین سیاست را بوسیدند و کنار رفتند؛ عده‌ای مجازات و محرومیت خود، هرچه بود را کشیدند و در ایران ماندگار شدند. عده‌ای هم قانونی یا غیرقانونی از کشور خارج شدند. روح‌الله زم گزینه آخر را انتخاب کرد.  او برای خروج از ایران به‌ نام سفر حج همراه پدر و مادرش از کشور خارج شده و به‌جای عربستان به مالزی می‌رود. زم بعداً در دادگاه گفت که در مالزی به‌عنوان تورلیدر به گردشگران ایرانی در آن کشور سرویس می‌داد. زم سال 91 از مالزی به ترکیه می‌رود و در سفارت فرانسه در ترکیه با سفیر فرانسه دیدار و گفت‌و‌گو می‌کند و سپس همراه با دختر و همسرش به فرانسه می‌رود.
  زم جزو مهاجرانی بود که با تأسیس وب سایت و کانال «آمدنیوز» نام خود را در لیست اپوزیسیون نوظهور نظام جمهوری اسلامی ثبت کرد. کانالی که در اعتراض‌‌های دی ماه سال 96 هرچه توانست هیزم به آتش خشونت ریخت؛ آتشی که البته دامن «آمدنیوز» را گرفت؛ چرا که به درخواست ایران، مؤسس تلگرام ناچار شد به‌دلیل «ترویج خشونت» دسترسی به این کانال را مسدود کند.
زم اما کوتاه بیا نبود و با آدرسی دیگر هر لحظه با انتشار فیلم و عکس و بیانیه‌های کوتاه از معترضان می‌‌خواست اعتراض‌ها را گسترده‌تر کنند و بر چاشنی خشونت و آتش‌سوزی بیفزایند. هفته آخر دی ماه 96 بود که غلامحسین محسنی اژه‌ای سخنگوی وقت قوه قضائیه اعلام کرد در جریان اعتراض‌های خیابانی دست‌کم 25 نفر کشته شدند که به گفته او «کشته شدن‌شان به‌واسطه تیر و اسلحه نیروهای نظامی و انتظامی نبود.» همچنین بنا به گفته وزیر کشور، قریب 5 هزار نفر در جریان اعتراض‌ها بازداشت شدند؛ اعتراضاتی که به 100 شهر سرایت پیدا کرده و در 40 شهر به خشونت کشیده شده بود. تب تند اعتراض‌های دی ماه خیلی زود به عرق نشست و خیابان‌ها از معترضان خالی شد. اما حالا روح‌الله زم یکی از متهمان ردیف اول بود که به گفته مسئول اشراف دفتر فرماندهی کل سپاه از همان موقع در تور اطلاعاتی ایران قرار گرفت.
از اینجا بود که یک جدال امنیتی آغاز شد و روح‌الله زم تحت تدابیر شدید مراقبتی و امنیتی فرانسه قرار گرفت و فاز دوم فعالیت «آمدنیوز» را کلید زد. از جمله پخش شایعات علیه مسئولان عالی رتبه نظام؛ از عالی‌ترین مقام کشور گرفته تا رؤسای قوا و نمایندگان مجلس.
او حالا خود را یکی از رئوس اپوزیسیون نظام جمهوری اسلامی ایران می‌دید که با یک بنگاه تلگرامی خبرپراکنی می‌توانست باورنکردنی‌ترین دروغ‌ها و شایعات را به داخل جامعه پمپاژ کند. برخی معتقدند روح‌الله زم صبح تا شب پشت دستگاه چاپ دروغ و شایعات بود و برخی بر این باورند او با ارتباط‌‌ گیری با لایه‌های میانی و پایینی برخی نهادها، اطلاعات می‌گرفت؛ برخی نیز معتقد بودند «آمدنیوز» فقط یک ویترین و زم نوک قله یک کوه برفی بود و بدنه اصلی، سرویس‌های اطلاعاتی و جاسوسی قرار داشتند. نقطه‌چین‌های پررنگ‌تر اما زمانی بر صفحه داستان زم پخش شد که خبر بازداشت او منتشر شد. دوشنبه 22 مهرماه سال‌گذشته بود که ناگهان خبر رسید روح‌الله زم بازداشت شده است. دقایق ابتدایی درباره صحت خبر تردیدهایی به وجود آمد؛ بویژه که عنوان شده بود او در داخل ایران بازداشت شده است. این سؤال پیش آمد که چگونه روح‌الله زم با پای خود به ایران آمده است؟ ماجرای فریب او چه بود؟

زم چه زمانی بازداشت شده بود؟
اگرچه 22 مهرماه بود که سپاه پاسداران در بیانیه‌ای اطلاع داد که روح‌الله زم بازداشت شده است؛ اما پخش اعترافات تلویزیونی مؤسس «آمدنیوز» تنها 7 ساعت بعد از بازداشت این گزاره را تقویت کرد که دستگیری او پیش‌تر از این تاریخ اتفاق افتاده است. مهسا رازانی همسر روح‌الله زم عنوان داشته است وی عصر جمعه ۱۹مهرماه با توقفی کوتاه در امان پایتخت اردن، از پاریس عازم بغداد می‌شود. او می‌گوید زم بامداد یکشنبه ۲۱‌ مهرماه «در تماس تلفنی یک‌دقیقه‌ای با لحن و ادبیاتی غیرمعمول از سلامتی‌اش» خبر می‌دهد. در صورت صحت ادعای مهسا رازانی زم 21 مهر ماه بازداشت شده است؛ اما این به آن معناست که روایت سفر زم به عراق نیز مورد پذیرش قرار بگیرد.

زم در اعترافات تلویزیونی چه گفت؟
اگرچه بسیاری بعد از بازداشت روح‌الله زم منتظر پخش اعترافات او بودند، اما کمتر کسی فکر می‌کرد بلافاصله چند ساعت بعد از انتشار خبر بازداشت او اولین اعترافاتش پخش شود. اما چنین شد و بخش خبری 20:30 ویدئوی کوتاهی از او منتشر کرد. در این ویدئوی ۹۰ ثانیه‌ای، زم در حالی که چشم‌بند دارد، داخل یک خودرو به محلی نامشخص برده می‌شود. او سپس در حالی که روبه‌روی دوربین نشسته و پرچم جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کنارش قرار دارد، می‌گوید: «من روح‌الله زم مؤسس رسانه آمدنیوز هستم و از اتفاقاتی که طی سه چهار سال اخیر افتاده، پشیمانم. در بحث رسانه‌ها هم مصاحبه داشتم که پشیمانم و در بحث اعتماد به دولت‌ها مشخصاً اعتماد به دولت فرانسه کار اشتباهی بود؛ آنان در یک مقطعی قبول کردند که از من محافظت کنند و گفتند برای حفظ جان تو و خانواده‌ات است. فکر نمی‌کردم بازداشت شوم؛ مجموعاً اعتماد به دولت‌ها اعتماد صحیحی نیست، مخصوصاً دولت‌هایی مثل امریکا، اسرائیل و عربستان و ترکیه که نشان می‌دهند با جمهوری اسلامی رابطه خوبی ندارند. طبیعتاً من بابت اتفاقاتی که افتاده یک عذرخواهی باید از مجموعه نظام انجام دهم و امیدوارم روند قضایی به سمتی برود که بشود این اتفاقاتی که در این سه چهار سال اخیر افتاد، جبران شود.» شامگاه پنجشنبه 25 مهرماه بخش دوم اعترافات زم روی آنتن رفت. زم در این ویدئو از ارتباط فردی با «آمدنیوز» خبر داد که از چند سال پیش زمزمه ارتباط او با این کانال شنیده می‌‌شد: «محمد حسین رستمی

زم چگونه بازداشت شد؟
کسانی که رمان‌های آگاتا کریستی را دنبال می‌کنند، می‌دانند ملکه جنایی‌نویسان همیشه کلیدی‌ترین اطلاعات را از دیده مخاطبانش پنهان می‌کند و پایان داستان و زمان گره‌گشایی معلوم می‌شود کارآگاه یا کاراکتر اصلی قصه آن را کشف کرده است. با تساهل و تسامح بسیار می‌توان عنوان کرد نحوه بازداشت روح‌الله زم چنین ویژگی‌ای دارد و شاید همین مستوری است که به جذابیت‌های این ماجرا برای محافل رسانه‌ای و سیاسی داخلی و خارجی افزوده است و هر‌کس سعی می‌کرد یا از رهگذر اطلاعات محرمانه و نیمه محرمانه یا حدس و گمان و تحلیل از این راز آگاه شود. کلیدی‌ترین جمله بیانیه سپاه پاسداران درباره بازداشت زم این بود: «سازمان اطلاعات سپاه، در عملیات حرفه‌ای، هوشمندانه و چند وجهی با به‌کارگیری روش‌های نوین اطلاعاتی و شگردهای ابتکاری، سرویس‌های بیگانه را مدیریت و فریب داد و (توانست) «روح‌الله زم» سرشبکه سایت ضد انقلاب و معاند «آمدنیوز» را... به داخل کشور هدایت و بازداشت کند.» آن گونه که از بیانیه سپاه پاسداران برمی‌آید، روح‌الله زم در داخل ایران بازداشت شده است؛ اما برخی رسانه‌ها روایت‌های دیگری داشتند.
یکی از شایعات این بود که روح‌الله زم در پرواز شماره اف‌زد ۷۱۰ «فلای دبی» بوده که 18 مهرماه (10 اکتبر) از باکو به سمت دبی حرکت کرد اما به‌دلیل نقص فنی ناچار به فرود اضطراری در شیراز شد و همان فرود اضطراری زمینه بازداشت او را فراهم کرد. شایعه‌ای که از سوی «فلای‌دبی» رد شد. به گفته مسئولان این شرکت هواپیمایی اماراتی، نه تنها مسافری به‌نام روح‌الله زم در این پرواز نبوده بلکه تمامی مسافران این هواپیما پس از برطرف شدن نقص فنی به هواپیمایی دیگر منتقل شده و به مقصد نهایی یعنی دوبی رسیدند.
دومین روایت بازداشت از سوی روزنامه فرانسوی «فیگارو» مطرح شد؛ روزنامه صبح فرانسوی‌ها عنوان کرد زم در جریان سفر به عراق بازداشت شده است. این ادعا از سوی مهسا رازانی همسر روح‌الله زم نیز تقویت شد. او در گفت‌وگویی پس از انتشار خبر بازداشت زم عنوان کرد او روز جمعه ۱۹مهر با پرواز «رویال جوردنین» از پاریس عازم بغداد شده بود. «المیادین» نیز به نقل از منابع آگاه ادعا کرد وی بامداد شنبه ۲۰ مهرماه وارد عراق شده بود. این ادعاها این پرسش را پیش آورد که زم برای چه باید به عراق سفر می‌کرد؟ «فیگارو» در پاسخ به این سؤال ادعا کرد: «سپاه زن جوانی را برای متقاعد کردن زم به سفر به عراق برای دیدار با آیت‌الله علی سیستانی به پاریس می‌فرستد.» این ادعا اما از سوی یک مقام مسئول در دفتر مرجعیت عالی شیعیان در نجف اشرف به این ترتیب تکذیب شد: «ادعاى منتشر شده در بعضى از رسانه‌ها مبنى بر حضور روح‌الله زم در دفتر حضرت آیت‌الله سیستانى و دیدار معظم له با وى کاملاً دروغ و بى‌اساس است، نامبرده هیچ گاه ارتباطى مستقیم یا غیرمستقیم با این دفتر نداشته و کسى درخواست ملاقات براى او نکرده و از آمدن یا نیامدنش به عراق نیز هیچ گونه اطلاعى نداریم.» برخی رسانه‌های غیررسمی نیز عنوان کردند شماری از اعضای خانواده زم که در ایران بودند، می‌خواستند در ایام اربعین به کربلا بروند و از این فرصت برای دیدار با زم استفاده کنند. در واکنش به این شایعه بود که محمدعلی زم در بیانیه‌ای تأکید کرد: «هیچ‌یک از اعضای خانواده در تمهید شرایط و مقدمات سفر و دستگیری روح‌الله مشارکت نداشته است.» سپاه پاسداران هم تاکنون هرگونه اطلاع‌رسانی درباره جزئیات بازداشت وی را به آینده موکول کرده است.

پای یک زن در میان است؟
در خلال اخبار تأیید نشده درباره نحوه دستگیری روح‌الله زم و بازداشت مرتبطان با «آمدنیوز»، خبر رسید که پای یک زن هم در میان است؛ شیرین نجفی که عده‌ای از او به‌عنوان ادمین دوم کانال «آمدنیوز» نام می‌بردند و عده‌ای معتقد بودند او نقشی تأثیرگذار در بازداشت زم داشته است. چند رسانه غیررسمی مدعی شدند شیرین نجفی که علی‌الظاهر گاه با نام مستعار «سودابه خرسند» فعالیت می‌کند، یک ماه پیش از بازداشت روح‌الله زم در ترکیه دستگیر و به ایران منتقل شده است و همو زم را برای سفر به عراق فریفت. ادعایی که هم از سوی نجفی و هم از سوی مهسا رازانی، همسر روح‌الله زم تکذیب شد. مهسا رازانی در گفت‌وگویی عنوان کرده بود که هم او و هم زم به شیرین نجفی اعتماد تام و تمام داشته و دارند. او در عین حال ادعا کرد: «همزمان با سفر همسرش به عراق، شیرین نجفی از همکاران سایت آمدنیوز نیز در عراق بوده است.» همسر زم همچنین تأکید کرد: «شیرین نجفی بازداشت نشده و با او در تماس بوده است.» شیرین نجفی اما در مصاحبه‌ای که روز چهارشنبه ۲۴ مهرماه با ایران اینترنشنال داشت، با رد بازداشت خود وهمچنین دخالتش در بازداشت روح‌الله زم، تلویحاً سخنان مهسا رازانی را تکذیب و ادعا کرد که در کشاندن روح‌الله زم به عراق هیچ نقشی نداشته و خود نیز به عراق دعوت شده، اما به این سفر نرفته است. اما برخی صحت ادعاهای او را محل تردید جدی می‌دانند و استنادشان به خبر یکی از کانال‌های داخل کشور است که ساعتی بعد از انتشار خبر بازداشت روح‌الله زم، عنوان کردند شیرین نجفی نیز بازداشت شده است؛ خبری که البته بعد از دقایقی حذف شد. شاید تنها نامی که در داستان روح‌الله زم مبهم نیست، پدر او است.

مستند افشاگر درباره زم چه می‌گفت؟
یازدهم و دوازدهم اسفند سال گذشته بود که مستندی 2 قسمتی به‌نام «ایستگاه پایانی دروغ» روی آنتن تلویزیون رفت. مستندی که تأکید دارد می‌خواهد «ماهیت واقعی یکی از به اصطلاح رسانه‌های حبابی مسموم را آشکار کند تا مردم ایران و بلکه آزاداندیشان جهان آگاه شوند که پشت ظاهر فریبنده این شبه رسانه‌ها چه افکاری است و چه اهداف پَست منفعت‌طلبانه و چه ساختار پوچ و توخالی‌ای قرار گرفته است.» این مستند بر بستر تماس‌های ویدئویی- واتساپی روح‌الله زم با یکی از منابع اطلاعاتی‌اش تهیه شده که در واقع مهره دستگاه اطلاعاتی ایران است. روح‌الله زم که در این مستند «نیما زم» خطاب می‌شود، به این مهره اعتماد وثیق دارد و اخبار و داستان‌های او را بی‌کم و کاست منتشر می‌کند. در این مستند نشان داده می‌شود چگونه مهره دستگاه اطلاعاتی ایران این دروغ‌ها را به روح‌الله زم دیکته می‌کند تا او در کانال «آمدنیوز» منتشر کند و از قبل این به ظاهر داد و ستد است که روح‌الله زم جزئیات رابطه خود با اپوزیسیون خارج از کشور را افشا می‌کند. براساس این مستند، حتی متن برخی از پست‌های «آمدنیوز» از طرف مأموران اطلاعاتی جمهوری اسلامی تنظیم می‌شده‌ است. پخش این مستند واکنش‌های فراوانی در داخل و خارج از کشور داشت؛ از جمله حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس جمهوری که در توئیتر خود دراین باره نوشت: «نیما تو که تور می‌گرفتی همه عمر؛ دیدی که چگونه تور نیما بگرفت.» روح‌الله زم در واکنش به این مستند، ویدئویی کوتاه منتشر کرد که ادعا داشت قبل از پخش مستند «ایستگاه پایانی دروغ» ضبط شده است. او در ابتدای این ویدئو می‌گوید می‌داند فردی که با او در ارتباط است، مهره دستگاه اطلاعاتی ایران است. در ادامه موضوع گفت‌وگو با این فرد را اعلام می‌کند و سپس فیلمی از مکالمه تصویری او با فرد یادشده پخش می‌شود. استرس و تنش رفتاری زم در این ویدئو در کنار عدم تجانس ابتدا و بدنه فیلم این گزاره را پررنگ کرد که زم بعد از انتشار مستند و دریافتن فریبی که در دامش گرفتار شده بود، این فیلم را ساخته است.

سرنوشت «آمدنیوز» چه شد؟
رسیدن به مخاطبان هفت رقمی برای هر سایت و کانال داخل ایران موفقیتی چشمگیر است؛ بویژه اگر این مخاطبان واقعی و غیر فیک باشند. «آمدنیوز» پیش از بازداشت روح‌الله زم بیش از یک میلیون دنبال‌کننده داشت و با این حجم مخاطب چندان دور از ذهن نبود که در مقاطعی تأثیر‌گذار باشد. مخاطبان «آمد‌نیوز» اما در یک بازه زمانی5 ماهه دوبرابر شدند. این رسانه که نامش را مخفف «آگاهی، مبارزه و دموکراسی» می‌دانست، مرداد 96 تنها 500 هزار عضو داشت که این رقم در دی ماه همان سال دو برابر شد؛ یعنی همان مقطعی که شهرهای ایران دستخوش اعتراض‌های خیابانی بود. اعتراض‌ها از مشهد شروع شد و خیلی زود هم به صد شهر سرایت کرد و هم به خشونت کشیده شد. حمله به مساجد و بانک‌ها، حمله به پاسگاه‌ها و... تنها بخشی از خشونت برخی از معترضان بود وآنچه هر ساعت و هر لحظه بر این آتش می‌دمید، آدرس می‌داد و خواستار شدت یافتن خشونت‌ها می‌شد، «آمد نیوز» بود. متعاقب این رویه و رویکرد بود که ایران از مدیر تلگرام خواست جلوی فعالیت این کانال تلگرامی ترویج دهنده خشونت را بگیرد. «پاول دورف» مدیرعامل تلگرام هم در پاسخ به این تقاضا نوشت: «دعوت به خشونت براساس مقررات تلگرام ممنوع است، اگر چیزی که شما گفته‌اید درست باشد، ما ناچاریم چنین کانالی را بدون توجه به محبوبیت و گرایش‌های سیاسی آن مسدود کنیم.» به این ترتیب «آمدنیوز» با بیش از یک میلیون و 400 هزار کاربر موقتاً مسدود شد. اما فعالیتش را متوقف نکرد؛ چه گردانندگان «آمدنیوز» با راه‌اندازی کانالی مشابه بیش از نیمی از مخاطبان خود را دوباره جذب کردند اما کانال دوم نیز در فاصله کوتاهی مسدود شد. پربیراه نیست اگر بزرگترین قربانی «آمد نیوز» را تلگرام بدانیم که متعاقب حوادث دی ماه 96 در ایران فیلتر شد. دهم اردیبهشت 97 بود که دستور قضایی مسدودسازی پیام رسان تلگرام از سوی بازپرس شعبه دوم دادسرای فرهنگ و رسانه تهران صادر شد.فیلترینگی که تا همین امروز ادامه دارد. اما فیلترینگ هم مانع «آمدنیوز» نشد. این رسانه در سه سال گذشته با ادعای دسترسی به اطلاعات محرمانه، ادعاهای ریز و درشتی را منتشر می‌کرد؛ ادعاهایی که گاه به یک فانتزی جنسی تنزل می‌یافت از جمله اینکه «یک مقام حکومتی یا عضوی از خانواده او، تحت تأثیر موادمخدر تمام لباس‌هایش را در خیابان در آورده و سپس در حضور فرزند خود مورد تجاوز دسته‌جمعی قرار گرفته است»! و گاه با توضیحاتی از سوی مقام‌های مسئول همراه می‌شد. ساعتی بعد از انتشار خبر بازداشت روح‌الله زم، بیانیه سپاه در کانال «آمدنیوز» قرار گرفت و همان موقع ریزش مخاطبان «آمد نیوز» سیر صعودی گرفت. به همین دلیل بود که بسیاری بر این باورند بازداشت زم پایان «آمدنیوز»ی بود که وی ادعا می‌کرد مدیریتش را واگذار کرده است.
منبع: ایران ماه

کپی