اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۸ خرداد ۱۳۹۹

کلمات کلیدی

کرونا و حفاظت از جامعه مدنی ایران

کرونا و حفاظت از جامعه مدنی ایران
غلامعلی جعفرزاده رئیس فراکسیون مستقلین مجلس

در شرایط فعلی کمتر کسی در صحت این گزاره شک دارد که همه گیر شدن بیماری کرونا شکل و چهره جهان ما را با تغییری عمیق و عمده مواجه کرده است. تغییری که آثار آن احتمالاً در ماه ­ها و سال­‌های آینده به مرور رخ خواهند نمود و احتمالاً جامعه بشری تا سال­‌ها درباره این آثار و آنچه که در این ماه­‌های اخیر بر انسان رفته، سخن خواهد گفت.

 زوایای مختلف این تغییرات و آثار ناشی از آن در جامعه ایرانی نیز از هم اکنون قابل رصد و مشاهده هستند. جامعه ­ تجربیاتی تازه و جدید را در پی همه گیری این بیماری آزمود؛ جامعه­‌‌ای که برای اولین بار شکلی از قرنطینه را تجربه کرد، بعد از قرن ­ها مهم‌ترین مناسک ملی خود یعنی نوروز را تعطیل نمود، در چند هفته متوالی فشار روانی کم نظیر یا حتی بی‌نظیری از بابت اخبار نگران کننده کرونا را تحمل کرد، کسب و کار خود را در مهم‌ترین برهه اقتصادی سال تعطیل نمود و در یک کلام زندگی را تجربه کرد که تا امروز نه تصورش را داشته و نه حتی ذره­‌‌ای برای آن دارای آمادگی بوده است.

به گواه ناظران و صاحبنظران مختلف، جامعه ایرانی در برهه فراگیری کرونا یک بار دیگر و بخوبی انسجام و ساختار مدنی خود را پیدا کرد و کارکردها و ثمرات آن را نشان داد. ما باید همواره این نکته را به یاد داشته باشیم که مراسمی چون روز ۱۳ نوروز امسال در شرایطی بدون کوچک‌ترین سرپیچی اجتماعی و با حداکثر میزان همکاری عمومی مردم، مطابق با توصیه ­های بهداشتی و پزشکی طی شد که در کشور ما بر خلاف بسیاری از کشورهای دیگر که عموماً هم در مقایسه با ما پیشرفته ­تر محسوب می‌­شوند، هیچ خبری از تمهیدات نظامی و خشونت انتظامی برای در خانه نگاه داشتن مردم نبود. اگر هم در جاهایی به این مسائل متوسل شده بودیم در کمترین و پایین­‌ترین سطح آن قرار داشت. این موضوع و همین مقایسه جلوه­‌‌ای آشکار از قدرت و قوام جامعه مدنی ایران به دست می‌­دهد که اتفاقاً زیر برخی نگاه­‌های طولانی­ مدت امنیتی و خالی از اعتماد نسبت به آن، به حیات خود ادامه داده و کارکرد خویش را به رخ می­ کشد. نمونه واضح دیگر این مقایسه را می­ توان در تفاوت نوع رفتار مردم ایران در هجوم به فروشگاه ­ها و انبار کردن مایحتاج زندگی خود با کشورهای سطح اول جهان نظیر سوئد، انگلستان، آلمان یا امریکا دید.
بروز و نمود مدنی تازه ­ای که جامعه ایرانی در خلال این بحران داشت قوام بخش و احیا کننده یک امید بزرگ برای آینده این جامعه است. امیدی که البته تداوم و استمرار آن نیاز به یک عبرت هم دارد. به عبارت دقیق ­تر برای آنکه دوران بحران کرونا برای کشور ما تبدیل به نقطه عطف تازه ­ای شود ما هم نیاز به دیدن و جدی گرفتن این امید داریم و هم سخت نیازمند گرفتن درس و عبرت از آن هستیم. اما این عبرت و درس چیست؟ این موضوع باید در تغییر نگاه سیاسی و حاکمیتی ما در قبال جامعه مدنی تحقق پیدا کند به این شکل که موضوع و ساحت مهم جامعه مدنی ما از این پس نه با چشم یک تهدید بالقوه و امنیتی بلکه یک فرصت برای حفظ امنیت و اقتدار کشور نگریسته شود. به این معنا که بخش­‌های حاضر در قدرت دریابند بدون استمداد و کمک خواهی از بخش مدنی کشور در برهه­‌هایی نظیر آنچه که تجربه کرده ­ایم، صرفاً با توسل به قدرت سخت نه تنها امکان رسیدن به اهداف وجود ندارد که حتی درگیری­‌های ناشی از آن می‌­تواند زمینه­ ساز هزینه­‌های فراوانی برای کشور شود.
با پایان دوران فراگیری ویروس کرونا در ایران خواه ناخواه جامعه مدنی ما با تجربه ­ای که از سر گذرانده اعتماد به نفس و قوامی تازه خواهد داشت و به عبارتی این دوره را می­ توان دوره انباشت انرژی مثبت در جامعه مدنی ایران دانست. اینجاست که بر حاکمیت و نهادهای اداره کننده قدرت واجب است که با نگاهی تازه و نو به این حوزه، انرژی انباشت شده و همگرای به وجود آمده در جامعه مدنی ایران را با در پیش گرفتن نگاهی مبتنی بر اعتماد، همسو با مسیر پیشرفت و توسعه کشور کنند؛ چه آنکه ادامه نگاه غلط گذشته به این حوزه، بعد از تجارب ماه ­های اخیر این خطر را دارد که زمینه ­ساز نا امیدی ­های تازه و تخریب بیشتر سرمایه اجتماعی گردد.

کپی