اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۱۸ فروردین ۱۳۹۹

مدیریت بحران با اعتماد اجتماعی چگونه باید باشد

فرصتی برای گفت‌وگو و تعامل بیشتر با خانواده

فرصتی برای گفت‌وگو و تعامل بیشتر با خانواده
دکتر علیرضا بهشتی استاد علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

1. نوروز امسال، به واسطه شیوع ویروس کرونا، نسبت به سال‌های گذشته حال و هوای متفاوتی به خود گرفته است. برای جلوگیری از شیوع این ویروس، همه به نوعی خودقرنطینگی را در دستور کار قرار داده‌ایم. فارغ از اینکه چگونه می‌توان وضعیت خودقرنطینگی را به فرصت بدل کرد، باید به این مسأله نیز پرداخت که چرا با وجود همه هشدارها مبنی بر ضرورت ماندن در خانه، گروهی از هموطنان ما، با بی توجهی به نکات بهداشتی، همچنان در فضاهای پرتردد حاضر می‌شوند؟

 شاید بتوان این بی‌توجهی را به وضعیت «سرمایه اجتماعی» در جامعه ایرانی ربط داد. واقعیت این است که سرمایه اجتماعی در ایجاد «همبستگی» و «انسجام اجتماعی» نقش بسزایی دارد. از این رو، باید اقدامات لازم برای تقویت هر چه بیشتر سرمایه اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
در این فضا، مهمترین مؤلفه سرمایه اجتماعی «اعتماد اجتماعی» است. منظور از اعتماد «اعتماد حکومت به مردم»، «اعتماد مردم به حکومت» و «اعتماد مردم به همدیگر» است. هر سه نوع این اعتمادها بر هم اثرگذارند. از این رو، ما باید اقدامات لازم برای تقویت اعتماد اجتماعی و به تبع آن سرمایه اجتماعی را در دستور کار قرار دهیم تا بتوانیم هرچه بهتر بحران را مدیریت کنیم. اعتماد اجتماعی همچون دیگر انواع سرمایه‌های اجتماعی بسیار سخت و دیر بدست می‌آید اما به آسانی از کف می‌رود.
وقتی اعتماد اجتماعی و به تبع آن سرمایه اجتماعی در یک جامعه تقویت می‌شود، صدای واحدی برای شنیده شدن شکل  می‌گیرد. واقعیت این است که در شرایط‌ بحرانی، افراد به دنبال اطلاعات هستند و می‌کوشند تا اطلاعات خود را از هر منبعی تأمین کنند، اما از آنجایی که هر منبع اطلاعاتی، موثق نیست، نبود صدای واحد برای شنیده شدن می‌تواند به آشفتگی اطلاعاتی در یک جامعه منجر شود.
این آشفتگی اطلاعاتی باعث می‌شود تا هر کس برای خود تصمیم بگیرد. در اصطلاح فلسفه سیاسی، این آشفتگی می‌تواند یک جامعه را به وضعیت «لانظام» یعنی جامعه ماقبل مدنی نزدیک کند. البته این بدان معنا نیست که ما اکنون در این وضعیت بسر می‌بریم؛ اما واقعیت این است که اگر آشفتگی اطلاعاتی را نتوانیم مدیریت کنیم و چنین پدیده‌ای در جامعه شکل بگیرد، مسائل غیرقابل جبرانی را پیش رو خواهیم داشت.
«راستگویی» و «صداقت» می‌تواند در شرایط بحرانی اعتماد اجتماعی را ترمیم و تقویت کند. به این منظور، انتظار می‌رود که مسئولان و حتی هر یک از ما هر چه بیشتر سعی کنیم مستندتر صحبت کنیم؛ چراکه صداقت است که اعتماد را بین مردم و بین حاکمیت و مردم بیش از پیش تقویت خواهد کرد.
2. یکی از دغدغه‌های ما در این ایام شاید این امر باشد که چگونه می‌توان این تهدید را به یک فرصت بدل کرد؟ و در شرایط سخت و بحرانی روحیه خود را حفظ کرد؟
واقعیت این است که این ایام، به نحو اثربخشی می‌تواند فرصتی برای مطالعه و اساسا نهادینه شدن «فرهنگ خواندن» در جامعه ما باشد؛ بطوری که «خواندن» را به یک عادت اجتماعی بدل کنیم. در این فضا، می توانیم با ادبیات ایران انس بیشتری پیدا کنیم؛ در این فرصت آثار کلاسیک و معاصر ایران بسیار می‌تواند قابل بهره برداری باشد.
فارغ از کتاب های ادبی، کتاب های «تاریخ بی‌خردی» نوشته باربارا تاکمن، «راه باریک آزادی» اثر دارون عجم اغلو و جیمز ای رابینسون و همچنین کتاب «هویت» از فرانسیس فوکویاما را آثاری قابل تأمل می دانم که جهت مطالعه در این ایام پیشنهاد می‌کنم.
می‌توان از این دوران خودقرنطینگی به خوبی بهره‌برداری کرد و شاید بهتر باشد که ما خود را برای یک دوره نسبتاً طولانی آماده کنیم. واقعیت این است که زندگی پر مشغله شهری، اغلب فرصت چندانی برای در کنار هم بودن‌ خانواده، باقی نمی‌گذاشت حال باید از این وضعیت به عنوان فرصتی برای گفت‌وگو و تعامل بیشتر با خانواده بهره برد. این زمان فرصت مناسبی برای بازنگری در بسیاری از نگرش‌های ما است

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.