اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۱۳ فروردین ۱۳۹۹

کلمات کلیدی

می توان جلوی عمیق‌ شدن زخم‌ها را گرفت

می توان جلوی عمیق‌ شدن زخم‌ها را گرفت
مهدی حسین‌زاده فِرِمی هیأت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم

تجربه زیستن در بحران‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیست محیطی جامعه ایرانی در دهه‌های گذشته، «خود» ایرانی را به «روئین‌تن»هایی تبدیل کرده که به طرز اجتناب‌ناپذیری حیات و زیست‌شان در بحران هست و حتی برای ادامه حیات، از بحران تغذیه می‌کند.

 به عبارت دیگر، جامعه ایرانی مملو از  گسست‌ها و شکاف‌های اجتماعی مختلف، متنوع و بعضاً متضاد است. از شکاف‌های نسلی و جنسی گرفته تا شکاف‌های قدرت – مسئولیت، شکاف‌های نهاد‌های رسمی و غیر رسمی و ...؛ در این روزهای پرالتهاب «کرونایی»، رفتارهای بعضاً متفاوت و متضادی به گوش می‌رسد؛ از سوی دیگر، جمعی دیگر از همین جامعه ایرانی اصرار بر رفت‌و‌آمد و سفر و یا  برگزاری مناسک در اماکن مذهبی و زیارتگاه‌ها دارند. عموم مردم ایران نیز در بمباران خبری رعایت نکات بهداشتی و درمانی و ترس و استرس برای مبتلا نشدن به این بیماری، بین این دو سر طیف به‌سر می‌برند. این شکاف و گسست که در درون خود طیف وسیع و متنوعی از مواجهه و واکنش‌ها را دربرگرفته، برای جامعه ایرانی بایستی به‌رسمیت شناخته شود؛ در این به‌رسمیت شناخته شدن بایستی همه جنبه‌های نظری و عملیاتی در نظر گرفته شود؛ از تخصیص برابر منابع گرفته تا آزادی عمل و عدم محدودیت پس از عمل. به عبارت دیگر، تنوع و تکثر در سلایق اجتماعی و فرهنگی و سیاسی در همه جای دنیا امری پذیرفته شده است و بالندگی جامعه به چنین تکثر نهادینه‌شده‌ای محتاج است. اما «قطبی شدن» امر اجتماعی و فرهنگی و حتی سیاسی در هر جامعه‌ای آسیب‌زاست و برای جامعه کنونی ایران «هشدارآمیز».
هشدارآمیز از این نظر که جامعه ایرانی در یک سال اخیر، کلافه، ملتهب و زخمی است؛ سیلاب برخی از شهرها و استان‌های کشور در بهار، قتل همسر توسط شهردار سابق پایتخت و رجل سیاسی شناخته شده سال‌های نه چندان دور در آستانه تابستان، حوادث  پاییز و شهادت سردار سلیمانی، فوت ده‌ها نفر از کرمانی‌های عزیز در مراسم تشییع جنازه سردار، تنش جدی و خصومت‌آمیز تا آستانه جنگ تمام‌عیار با ایالات متحده امریکا، سقوط غم‌انگیز هواپیمای مسافربری، برگزاری پایین‌ترین مشارکت انتخاباتی و اکنون بحران شیوع ویروس کرونا همه و همه، نشان از این دارد که در ایران یک‌سال  گذشته ، انباشت و درهم‌آمیختگی بحران‌ها را شاهد هستیم و تأثیر هر کدام از این بحران‌های زیست‌محیطی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و سلامت‌محور برای هر کدام از کشورهای دنیا می‌تواند انبوهی از مشکلات  اجتماعی و سیاسی همراه داشته باشد؛ خبرهای از کشورهای مختلف دنیا، از چین مبدأ نا ایران، اروپا، امریکا، و کشورهای دیگر آسیایی حکایت از سردرگمی و آشفتگی در نحوه مواجهه با شیوع ویروس کرونا دارد؛ از کمبود وسایل مختلف بهداشتی چون ماسک و مواد ضدعفونی کننده گرفته تا عدم پاسخ روشن و قاطع مقام‌های مسئول و فرافکنی و دنبال مقصر گشتن عامل‌های شیوع این ویروس. هرچند به نظر می‌رسد در روزهای آینده بحران جدی‌تری خواهیم داشت. بنابراین، ویروس کرونا در طی چند هفته گذشته به ده‌ها کشور جهان سرایت کرده و این جهانگشایی در حال افزایش است.
این میزان «تاب‌آوری» جامعه ایرانی از کجا می‌آید؟ چگونه و چرا، علی‌رغم دردها و رنج‌های متراکم و انباشته‌ شده، همچنان جامعه ایرانی میل به زندگی و زنده ماندن دارد و در فرصت‌های تاریخی مختلف دست به «خود ترمیمی» می‌زند؟
 در این اوضاع کرونایی، علی‌رغم اینکه با زخم و درد عمیقی مواجهیم، می توان امیدوار به ترمیم و درمان بود؛ زیرا، جامعه و تاریخ ایرانی برای دیروز و امروز نیست و ریشه در اعماق تاریخ دارد؛ بی‌شک، این «درازبودگی»، قدرت تاب‌آوری هر جامعه‌ای را زیاد خواهد کرد و تأثیر مستقیمی بر تاب‌آوری جامعه ایرانی دارد. 
چه باید کرد؟ بر همه ما، از جمله کنشگران دانشگاهی فرض است، شناخت بسیار دقیقی از شکاف‌های عمیق جامعه ایرانی کسب شود و پس از شناخت و فهم دقیق از این شکاف‌ها و بحران‌ها، در جست وجوی ترمیم آن زخم‌ها برآییم. جست وجوی سهم هر کدام از کنشگران دانشگاهی برای مدیریت شیوع ویروس کرونا نیز قابل توجه است.
با پذیرش این نکته که جامعه ایرانی، جامعه یکدستی نیست و از ناهمگنی‌های فراوانی برخوردار است، این ناهمگنی‌ها را نمی‌شود نادیده گرفت، انکار یا سرکوب کرد. چون در نقطه‌عطف‌های بحرانی ظهور و بروز خواهند داشت و بر بحران خواهند افزود. به‌رسمیت شناختن ناهمگنی‌ها و گسست‌های جامعه ایرانی، گام اول در فهم و شناخت درست از جامعه «رنگین‌کمانی» ایران است؛ جامعه‌ای که از قومیت‌های متنوع و متعددی تشکیل شده، جامعه‌ای که از ادیان و مذاهب متنوع و متعددی تشکیل شده، جامعه‌ای که از جغرافیا و آب و هوای متنوع و متعددی تشکیل شده و جامعه‌ای که از کمبود یا فراوانی منابع متنوع و متعددی تشکیل شده و ... . در گام‌های بعدی، تقسیم بهینه سهم هر کدام از کنشگران اصلی جامعه است؛ اگر در خط مقدم بهداشت و ترمیم سلامتی و بهبود بیماران، پزشکان و پرستاران عزیز ما قرار دارند، که بعضاً عزیزانی را نیز از دست داده‌ایم، در خط مقدم آگاهی‌بخشی برای مسئولیت‌پذیری جامعه در قبال نوع عمل و بی‌عملگی خود، کنشگران دانشگاهی و رسانه‌ای قرار دارند؛
ما مسئولیت و سهم خود را بدرستی ایفاد نماییم؛ از انجام توصیه‌های قرنطینه‌ای گرفته تا برحذر داشتن دیگران ناآگاه در انجام رفتارهای پرخطر. برای انجام درست هدف فوق، علی‌رغم اینکه از طریق شیوه‌های معمول مواجهه مستقیم نمی‌توان راه به جایی برد، ولیکن با ابزارهای نوشتاری و تصویری شبکه‌های اجتماعی که فضای مجازی در اختیارمان گذاشته، می‌توان اثرگذار بود و جلوی عمیق‌شدن زخم‌ها را گرفت.
کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.