کدام قوانین راهور باید اصلاح شود

اجتماعی /
شناسه خبر: 5509

هدف از وضع قوانین و مقررات ترافیکی، اصلاح رفتار کاربران ترافیکی است به گونه‌ای که با تغییر رفتار کاربران بتوان انضباط ترافیکی بیشتری را در معابر و جاده‌ها ایجاد کرده و ایمنی ترافیک را بهبود بخشید.

ایران/ در طراحی سامانه‌های حمل و نقلی، سعی بر این است تا اشتباهات سهوی رانندگان با طراحی صحیح راه و خودرو جبران شود و تخلفات عمدی رانندگان نیز با وضع قوانین کارآمد و به روز (که از پردازش مرتب آخرین تخلفات و دلایل بروز آخرین تصادفات نشأت می‌گیرد) اصلاح شود.

به عنوان مثال، در صورت بروز خواب آلودگی راننده، با طراحی راه بخشاینده (forgiving road) و با تأمین فواصل کافی تا موانع صلب حاشیه‌ای راه، می‌توان شرایطی را به وجود آورد که در صورت بروز خواب آلودگی (که نوعی اشتباه غیرعمدی راننده محسوب می‌شود) خطرات این رفتار راننده به حداقل برسد.

 همچنین با طراحی صحیح‌تر خودروها و انعطاف‌پذیری‌های لازم در تغییر شکل  خودروها حین برخورد با موانع، می توان کمترین ضربه را به سرنشینان خودرو وارد کرد. طبیعی است فعالیت‌های محققین و متخصصین در زمینه طراحی راه‌ها و خودروهای بخشاینده، اقدامی مداوم بوده و دائم در حال پیشرفت و بهبود است.

اما در خصوص به روزرسانی مقررات ترافیکی تکلیف چیست؟ آیا این مقررات نباید به روز شود و جرائم حاصل از آن متناسب با تأثیر آنها در بر هم زدن نظم ترافیک و تأثیرشان در شدت تصادفات ترافیکی بهنگام شود؟

دراین راستا بد نیست نگاهی به چند تجربه اخیر تحقیقاتی در مرکز تحقیقات کاربردی راهور ناجا داشته باشیم:

تجربه اول) طراحی سامانه هوشمند شناسایی همزمان تخلفات فاصله و سرعت (ITSv)

از سال 1390 تاکنون با حمایت سردار دکتر مؤمنی، سامانه هوشمند جدیدی در امتداد آزادراه تهران-قم نصب و راه‌اندازی شد و مورد ارزیابی قرار گرفت. این سامانه هوشمند که طراحی آن توسط نگارنده این سطور انجام گرفته، قادر به شناسایی و ثبت همزمان تخلفات سرعت غیرمجاز و رعایت نکردن فاصله طولی است. فلسفه طراحی این سامانه به نتیجه تحقیقات یکی از دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر در سال 1385 برمی‌گردد که طی آن، مشخص شد در تعدادی از راه‌های کشور با وجود پیاده‌سازی و بهره‌برداری از سامانه‌های هوشمند کنترل سرعت و کاهش سرعت وسایل در آنها، کماکان شدت تصادفات بالا است پس علاوه بر سرعت، در این قبیل از راه‌ها رفتار خطرساز دیگری وجود دارد که منجر به بالابودن شدت تصادفات می‌شود.

تحقیق مذکور نشان داد که از میان عوامل متعدد محتمل در بروز چنین نتیجه‌ای، «رعایت نکردن فاصله طولی» را می‌توان مهمترین دلیلی دانست که منجر به بالابودن شدت تصادفات باوجود کنترل سرعت در راه‌های کشور می شود.

در ادامه این تحقیق، با تعمیم شناساگرهای ترافیکی در سطح راه‌های کشور (در زمان تصدی اینجانب به عنوان مدیر مرکز مدیریت راه‌های کشور در سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای) مشخص شد که سهم وسایلی که دارای تخلف رعایت نکردن فاصله طولی هستند (از کل وسایل عبوری از جاده‌های کشور) حدود 17 تا 20 درصد است. حال آنکه سهم تخلفات رعایت نکردن سرعت حداکثر مجاز در جاده‌ها کمتر از 10 درصد است.

 اگرچه در ماده 173 آیین نامه راهنمایی و رانندگی رعایت فاصله زمانی حداقل 2 ثانیه میان دو وسیله متوالی به عنوان یک الزام برای رانندگان شناخته شده و رعایت نکردن آن معادل تخلف در نظر گرفته می شود با این حال به دلیل نبود ابزارها و فناوری‌های لازم برای سنجش این تخلف، در جدول نرخ جرائم، جریمه‌ای برای شناسایی چنین تخلفی پیش‌بینی نشده است. این در حالی است که تقریباً یک سوم تصادفات به دلیل رعایت نکردن فاصله طولی رخ می‌دهد! بنابراین بازنگری در مقررات فعلی راهنمایی و رانندگی به واسطه تأمین ابزارها و فناوری‌های لازم برای شناسایی هوشمندانه رعایت نکردن فاصله طولی ضروری به نظر می‌رسد.

تجربه دوم) طراحی سامانه نرم‌افزاری درک خطر (hazard perception tool) برای بهبود رفتار رانندگان

از جمله روش‌های نوین در بهبود رفتار متقاضیان دریافت گواهینامه رانندگی و همچنین دارندگان گواهینامه‌ها، استفاده از نرم‌افزار درک خطر است که به واسطه آن، سناریوهای مختلفی را که منجر به وقوع تصادفات حاد شده است به شکل سناریوهای آموزشی با رایانه در نظر گرفته و زمان واکنش رانندگان به این خطرها آزموده می‌شود. سپس متقاضیان با اصول درک خطر آشنا شده و نحوه عکس‌العمل آنها به این خطرها مورد ارزیابی مجدد قرار می‌گیرد. این فرایند تا زمانی که متقاضی، رفتار ایمنی در مقابل خطر حادث پیدا کند ادامه می‌یابد.

به عنوان مثال آشنایی رانندگان با مخاطرات حضور عابران در سطح معابر، آشنایی با مخاطرات حرکت با دنده عقب در خروجی بزرگراه‌ها و... از جمله سناریوهایی است که با روش آزمون درک خطر، نحوه مقابله رانندگان با این خطرها آموزش داده می‌شود. الزام استفاده از این نرم افزار برای سنجش آشنایی رانندگان با درک خطر می‌تواند یکی از دلایل دیگر توجیه کننده ضرورت تغییر در  مقررات راهنمایی و رانندگی و جدول جرائم آن باشد.بنابراین، به طور خلاصه، مهمترین دلایل بازنگری در مقررات راهنمایی و رانندگی و جدول جرائم را بشرح زیر می توان خلاصه کرد:

•توسعه روز افزون سامانه‌های هوشمند و توانایی آنها در ثبت تخلفات و تحقیقات کاربردی ارزشمندی که در راهور ناجا در این زمینه در حال انجام است.

•تغییر الگوی تصادفات ترافیکی و آهنگ سریع افزایش سهم کاربران آسیب‌پذیر (عابران پیاده، دوچرخه و موتورسواران) که مستلزم تغییر رویکرد مقررات به سمت حمایت بیشتر از چنین کاربرانی است.

•بررسی تأثیر جرائم موجود در تغییر رفتار کاربران متخلف و نیاز به تنظیم آن درراستای کاهش تعداد متخلفان

•اهمیت دادن به تحقیقات کاربردی و نوین در جهت ایمن‌سازی رفتار کاربران ترافیکی و نظم بخشی بیشتر به ترافیک.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.