اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۸

حال خوب ادبیات نمایشی ترجمه شده و تألیفی

حال خوب ادبیات نمایشی ترجمه شده و تألیفی
علی شمس نویسنده، مترجم و کارگردان تئاتر

حوزه ادبیات نمایشی در یک دهه گذشته همکاری نزدیکی با نویسندگان و مترجمان خوب و بنام داشته است؛ آنچنان که تئاتر را یکی از معدود حوزه‌های هنر می‌دانند که موفق شده تعاملی جدی با دیگر هنرمندان برقرار کند و حتی در مواردی موفق به کسب موفقیت‌های متعددی برای فرهنگ و هنر کشورمان شود.





 در این بین علی شمس از جمله هنرمندانی است که علاوه بر تألیف، در حوزه ترجمه ادبیات نمایشی هم حضور فعالی دارد؛ او اغلب نوشته‌هایش را در قالب کارهای نمایشی در داخل و خارج از کشور به روی صحنه برده است.
 
برخلاف دیگر بخش‌های حوزه کتاب در بخش ادبیات نمایشی اوضاع و احوال خوبی حاکم است؛ نه اینکه بگویم هیچ نقدی به آن وارد نیست اما نمی‌توان منکر اتفاقات خوبی شد که طی یک دهه اخیر شاهد بوده‌ایم. پیشرفتی که تنها در بخش تألیف رخ نداده و در حوزه آثار خارجی هم با ترجمه‌هایی شاخص از سوی مترجمان خوب‌مان روبه‌رو شده‌ایم. حتی روز به روز به تعداد مؤسسات نشری که طی این سال‌ها به فعالیت جدی در این حوزه پرداخته‌اند هم اضافه می‌شود، آنچنان که نمی‌توان از عملکرد خوب انتشاراتی‌هایی نظیر بیدگل، قطره و دیگر مؤسسات فعال در بخش ادبیات نمایشی چشم‌پوشی کرد. اما اگر قرار به مقایسه باشد به گمانم از نظر کمی با پیشرفت به نسبت بهتری روبه‌رو بوده ایم، هرچند که معتقدم این کمیت‌ها هم در نهایت به ارتقای کیفی می‌انجامد.
 نکته قابل توجه در بخش ترجمه این است که مترجمان افزون بر نمایشنامه‌های درجه اول به سراغ نمایشنامه‌های متوسط هم رفته و می‌روند و این نقش مهمی در آشنایی اهالی تئاترمان با اتفاقاتی که در بخش تألیف جهانی می‌گذرد ایفا می‌کند. شاید بپرسید افزایش کمی تألیف و ترجمه در حوزه نمایشنامه‌نویسی چه تأثیری در کار اهالی تئاتر برجای می‌گذارد؟ از آنجایی که این نوشته‌ها و ترجمه‌ها خوراک فکری کارگردانان تئاتری را فراهم می‌کنند تردیدی نیست که به مرور شاهد غنا بخشیدن به کارهای صحنه‌ای هم خواهیم بود.
کافی است به جست‌و‌جویی هرچند مختصر میان بازار کتاب بپردازید تا ببینید که تحت تأثیر شناختی که از گفته‌های نظریه پردازان جدید تئاتر حاصل شده شاهد تألیف آثار پژوهشی مختلفی از سوی محققان هستیم. از بحث وضعیت فعلی آثار منتشر شده در عرصه تئاتر که بگذریم «هنر راز آلود بازیگری» عنوان کتابی نوشته «یوجینیو باربا» و «نیکولا ساوارِزه» است که در ماه‌های آینده با ترجمه مشترک من و هدی عربشاهی روانه بازار نشر می‌شود. اما نکته دیگری که گفتن آن هم خبر تازه‌ای برای علاقه‌مندان ادبیات نمایشی خواهد بود درباره کارهایی است که با همکاری نویسندگان و مترجمان مختلف از سوی نشر نیماژ که دبیری بخش ادبیات نمایشی آن را برعهده دارم در اختیار علاقه مندان قرار می‌گیرد. نشر نیماژ در ادبیات نمایشی دو بخش دارد؛ در بخش تألیفی که تئاتر دیگر نام دارد، شاهد انتشار نمایشنامه‌های شاخص از نویسندگان ایرانی خواهیم بود؛ بر همین اساس هم دو ماه قبل چهارده نمایشنامه از هفت نمایشنامه نویس کشورمان منتشر شد که هر کتاب دربردارنده دو اثر بود. اما در بخش دوم که تئاتر آن سو نام دارد، برای انتشار ترجمه‌های شاخص از نویسندگانی که کمتر به آنان توجه شده فعالیت می‌شود.
در همین بخش بزودی شاهد انتشار کتاب‌های «انقلاب در امریکای جنوبی» نوشته «آگوستو بوال» با ترجمه خودم(علی شمس)، «تاوان زیستن» نوشته«مارتینا مایوک» با ترجمه شبنم موتابی، «خانه عروسک قسمت دوم» نوشته «لوکاس نت» به ترجمه افسانه کمالی و «بئا تریچه‌ها» نوشته «استفانو بنی»با ترجمه هدی عربشاهی خواهیم بود. نکته جالب توجه این است که هر چهار کتاب به نویسندگانی تعلق دارد که با وجود اثرگذاری در روند تاریخی تئاتر جهان در کشور خودمان چندان شناخته شده نیستند. به همراه دیگر همکاران خوبم برای معرفی نمایشنامه نویسانی که جای خالی آنان احساس می‌شود در تلاش هستیم؛ نوشته‌هایی که هم به تئاتر خصوصی و هم تئاتر دانشجویی‌مان غنا ببخشند.
بگذارید خبری هم از تئاتری بدهم که از هفته دیگر تمرینات آن را آغاز خواهیم کرد، در این نمایش که «احتمالات» نام دارد و کار نمایشنامه‌نویسی و کارگردانی اش به عهده خودم است با کاری کمدی، اما تلخ روبه‌رو خواهیم بود. موضوع این نمایش درباره کتابسوزی‌هایی است که در برهه‌های مختلف تاریخی کشورمان شاهد آنها بوده ایم؛ برای تألیف این نمایشنامه با استفاده از منابع تاریخی به برخی احتمالات پرداخته ام، اجازه بدهید بیش از این درباره داستان نمایش نگویم و ذکر جزئیات بیشتر را به اجرای صحنه‌ای آن‌که سال آینده خواهد بود موکول کنم.

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.