اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۸
مجالی برای درگیری‌های تازه قومی و کشوری نیست

یک جغرافیای سیاسی جدید برای خاورمیانه

یک جغرافیای سیاسی جدید  برای خاورمیانه
کریستین کوتس اولریچسن مترجم: وصال روحانی

مرگ سلطان قابوس پس از حدود 50 سال زمامداری وی در عمان اتفاقات اخیر در خاورمیانه را عمیق‌تر و خطیرتر کرده است. واقعیت امر این است که پس از ماجرای ترور سپهبد قاسم سلیمانی سردار برجسته نظامی ایران توسط پهپادهای تجاوزگر امریکایی امکان یک رویارویی مستقیم نظامی در منطقه شدت گرفته بود اما فرآینده‌هایی این احتمال را خنثی کرد و با وجود این خاورمیانه در ادامه سال 2020 همچنان به سوی آینده‌ای حرکت می‌کند که قطعاً عاری از تنش‌های تازه نخواهد بود.

یک وجود بزرگ ثبات و قدرت در منطقه همیشه ایران بوده که توانسته است به‌صورت یک کشور مستقل و در قالب یک ملت متحد به این منطقه اعتبار ببخشد اما وجه دیگر و البته با ابعاد بسیار کوچک‌تر وجود سلطان قابوس و مکانسیم‌های آرام‌کننده وی بودکه دیگر وجود خارجی ندارد. یک ویژگی منحصر به فرد سلطان قابوس، میانجیگری‌های اغلب مؤثر وی بین کشورها و نهادهای درگیر در منطقه بود و آنها معمولاً به توصیه‌های وی گوش می‌دادند اما خاورمیانه کنونی چنان مستعد مشتعل شدن است که حتی اگر قابوس زنده می‌ماند برای مدیریت اوضاع فعلی کم می‌آورد.
ویلیام برنز دیپلمات کهنه‌‌کار امریکایی روایت می‌کند که در بسیاری از مناقشات غرب آسیا در دهه‌های 2000 و 2010 گره‌های کار فقط زمانی گشوده شد که عمانی‌ها و شخص سلطان قابوس شروع به تبادل پیام‌ها و ارائه سفارش‌های لازم بین طرف‌های درگیر کردند. با چنین روشی حتی مناقشه‌های قومی بین حوثی‌ها و سعودی‌ها رو به آرامش رفت و شدت بمباران صنعا پایتخت یمن توسط هواپیماهای عربستان کاهش یافت و اوضاع به گونه‌ای شد که مردم یمن پس از چند سال تلفات دادن‌های بی‌رویه به آرامشی کوچک و نسبی رسیدند.
امروز سلطان میثم که جای قابوس را در عمان گرفته امیدوار است همچون سلف خود مناقشات منطقه‌ای را مهار کند و حتی متذکر شده است که چرخه‌های کار بین‌المللی دولت عمان را عوض نخواهد کرد اما فقط گذشت زمان نشان می‌دهد که آیا فقط سلطان قابوس حلال مشکلات منطقه بود یا جانشینان او هم با استمرار بخشیدن به سیاست‌های وی می‌توانند همان نقش را ایفا کنند. تحت هر شرایطی خاورمیانه اینک بیش از هر زمانی به گفت‌وگو و تعامل بین کشورهای مختلف خود برای برقراری آرامش نیاز دارد و به همین سبب است که دیدار اخیر بین سران ایران و مقام‌های ارشد جدید عمانی اهمیت بیشتری می‌یابد زیرا چنین دیدار و گفت‌وگویی می‌تواند تنش‌زدایی و ثباتی را به خاورمیانه ارزانی دارد که مداخله‌گری‌های دائمی امریکا آن را از این منطقه دریغ کرده است. جغرافیای سیاسی جدیدی که در شرف تکوین درخاورمیانه است از سیاست‌ها و دولت‌هایی شکل می‌گیرد که پذیرفته‌اند امریکا فقط یک خار در چشم صلح طلب‌ها است و اگر خواهان آرامشی دیرپا هستند باید فارغ از هر واسطه‌گری امریکایی‌ها به گفت‌وگوی مستقیم با سایر کشورهای منطقه بپردازند.
سیاست‌های ایذایی و لرزان سعودی‌ها در قبال کشورها و اتفاقات منطقه، لطمات زیادی به امنیت خاورمیانه زده است و آنها تازه فهمیده‌اند که آن همه بمباران‌های بی‌شرمانه یمن نه فقط اثری برای عقب نشینی آزادی خواهان نداشته بلکه رژیم سعودی را مخدوش‌تر و بدنام‌تر کرده است. قطر که چند سال توسط عربستان و امارات ایزوله شده و «طرفدار تروریست‌ها» توصیف شده بود پس از بی‌اعتبار شدن ادعاهای دولت ریاض از نو در معادلات منطقه چهره نشان داده و حتی امارات در هفته‌های اخیر کوشیده است از اتخاذ سیاست‌هایی صددرصد شبیه به روش‌های دولت عربستان پرهیز کند. اینک همه پذیرفته‌اند که امریکا نه قادر است تهدیدهای نظامی خود را عملی کند و نه اصولاً چنین تمایل و قصدی دارد و سکوت توأم با سرشکستگی‌اش در قبال حملات اخیر به تأسیسات نفتی عربستان و همچنین عقب‌نشینی آشکار واشینگتن پس از حمله موشکی ایران به یک پایگاه نظامی امریکایی در خاک عراق نشان داد اگر درگیری‌ها در خاورمیانه وسعت یابد ترامپ و دولت امریکا کسانی نیستند که منفعت برخی کشورهای خاورمیانه را بر منافع خویش ارجح دارند. حالا عصری است که هر کشور خاورمیانه از نو به آرایش‌های سیاسی منطقه چشم بدوزد وسیاستی معقول و فارغ از حیله‌گری‌های کاخ سفید را برای خود برگزیند زیرا درگیری‌های قومی و ستیزهای بین برخی کشورها فقط از این طریق حل و فصل خواهد شد و نه با رویکرد به امریکایی که فقط به فروش گسترده سلاح‌های خود در خاورمیانه و به برخی دولت‌های ترسو و عربی آن چشم دارد. اینک محمد بن سلمان ولیعهد بدنام شده سعودی‌ها و حکام امارات هم دریافته‌اند که یا در سیاست‌های خصمانه خود تجدیدنظر خواهند کرد یا با افتادن در باتلاق‌های بعدی حیثیت و موجودیتی را برای خود باقی نخواهند گذاشت.
*‌ منبع: Aljazeera.com

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.