اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۸

کلمات کلیدی
سیل سیستان و بلوچستان اتفاق مهم هفته بود. مرور کردهایم که چه بر این استان گذشت؟

سیل که فرو بنشیند...

سیل  که فرو بنشیند...
سعیده اسلامیه

در روزهایی که ایران بهتزده حوادث منطقهای و سیاسی بود، باران کار خودش را کرد و آنچنان مصیبتی به بار آورد که توانست بخشی از حواسها را از موشک و هواپیما و خطر جنگ، معطوف به استان کمبرخوردار جنوب شرق ایران کند. انتشار تصاویری از مردم که برای نجات از سیل به بالای درختها و تپهها پناه برده بودند، تیر خلاص سلسله حوادث ناگوار ایران شد.

نعمتی که تبدیل به نقمت شد

بارشهایی که از هفته قبل از آن حوادث آغاز شده بود، بیصدا سیلی خانمان برانداز را شکل داد. با آنکه هشدارهای سیل از روزها قبل داده شده بود اما برای جلوگیری از آن، انگار کاری از دست کسی برنمیآمد. باران در استانی که سالها دچار خشکسالی و بیآبی بود چنان شد که نسبت به سال گذشته 26 برابر بارید و علاوه بر جاری شدن سیل باعث شد آب از پشت سدهای استان سرریز کند. در همان ساعتهای اولیه، سیل جادهها را برد و راه ارتباطی بین ۵۰۰ روستا را در این استان قطع کرد. آنچه نگرانیها را بیشتر کرد وجود ۳۰۰ هزار نفر حاشیهنشین در این منطقه بود که خانههایشان اغلب خشت و گلی است و در محاصره سیل قرار گرفتند. هرچند امدادرسانیها از همان ساعات اولیه آغاز شد ولی وسعت استان، عمق بحران، پراکندگی روستاها و اینکه همچنان باران در حال باریدن بود، کمکرسانی را کند کرد. هلیکوپترهای هلال احمر برای پرواز مشکل سوخت داشتند و سه روز پس از سیل همچنان دسترسی به برخی روستاها غیرممکن بود.

بخش کشاورزی
برآوردهای اولیه میزان خسارت های وارده به زیربخشهای کشاورزی این استان را ۷۴۰میلیارد تومان اعلام کردهاند. اما پیشبینیها حکایت از آن دارند که خسارتها افزایش داشته باشند. گزارشها میگویند باغهای موز که یکی از محصولات منحصر به فرد استان و ایران است خسارتهای بسیاری دیدند و محصولات زیادی از دست رفته است. همچنین بنا به آمار رسمی سازمان جهاد کشاورزی استان سیستان و بلوچستان، این استان سالانه بیش از ۲۴هزار تن گوشت قرمز تولید میکند، معادل ۲۸ درصد گوشت قرمز تولیدی در ایران. تصاویر منتشره از مناطق سیلزده و تلف شدن گلههای دام، نگرانیهایی را بهدنبال دارد.

مدرسه و فضای آموزشی
در شرایط عادی هم سیستان و بلوچستان یکی از محرومترین استانها به لحاظ فضای آموزشی بود. بهگفته رئیس سازمان نوسازی مدارس، «۴۰۰ مدرسه خشت و گلی در کشور وجود دارد که نیمی از آن یعنی ۲۰۰ واحد مدرسه خشت و گلی در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد.» شاید حال باید گفت وجود داشتند، زیرا بسیاری از آنها در سیل اخیر از بین رفتند و همان اندک نور آموزشی که در دل کودکان سیستان و بلوچستانی وجود داشت، از بین رفت. میانگین فضای آموزشی کشوری ۵.۵ متر مربع است که همین سرانه در استان سیستان و بلوچستان ۳.۱۱ متر مربع است که شامل مدارس خشت و گلی، کپری، فرسوده و فاقد فضا میشده است.
در حال حاضر کارشناسان نوسازی مدارس معتقدند برای ساختن 56 مدرسه با 200 کلاس به 40میلیارد تومان اعتبار نیاز است. همچنین 285 مدرسه دارد که به تعمیرات جزئی با 10 میلیارد تومان نیاز دارند. در حال حاضر فقط در یک شهرستان ۱۰ هزار دانشآموز هیچ فضای آموزشی ندارند و از تحصیل بازماندهاند.
میراث فرهنگی
سیستان و بلوچستان در یکی، دو سال گذشته هدف دیدار بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی قرار گرفته بود. از ساحل پزم تیاب و تالاب لیپار گرفته تا باهو کلات و کوه خواجه. گردشگری در حال توسعه بود در این سرزمین سخت، این سیل اخیر نیز روی نامهربانیاش را به این وجه استانی نشان داد. علاوه بر تخریب راهها و زیرساختهای اندک، به آثار باستانی این استان هم خسارتی هایی وارد شده است.
مهدی اربابنیا، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری سیستان و بلوچستان، نیز در گفتوگو با ایسنا گفته: «وضعیت بارندگی بخصوص در جنوب استان بسیار شدید بوده است و تاکنون مشخص شده که بخشهایی از خانه تاریخی «شمسی» در زاهدان و بخشهایی از کوه خواجه دچار آسیب شدهاند.
کوه خواجه، بهلحاظ تاریخی یکی از مهمترین میراث فرهنگی منطقه است که گفته میشود قبر رستم دستان در بالای این کوه واقع شده و علاوه بر آن در محوطه بیرونی دژ آثار قبرهای اشکانی فراوانی وجود دارد. کوه خواجه از محوطههای باستانی مهم ایران با آتشکده و آثار زرتشتی است. این کوه ذوزنقهای شکل که نزد سه دین اسلام، مسیحیت و زرتشت مقدس است، از سنگهای بازالت سیاه رنگ تشکیل شده و با ارتفاع ۶۰۹ متر از سطح دریا، مانند جزیرهای در میان دریاچه هامون قرار دارد. نقش معروف (اسوا - استیکا) از جمله نقشهای دیوارهای بنای کوه خواجه زابل است.

گاندوها
یکی از نگرانی ها از جاری شدن سیل، گاندوها بودند. اداره کل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان هم در اطلاعیهای درباره خطر تمساح پوزه کوتاه این منطقه (گاندو) هشدار داد. در این اطلاعیه آمده بود که با توجه به بارندگیهای اخیر و سیلاب به وجود آمده در جنوب استان سیستان و بلوچستان احتمال خروج تمساح پوزه کوتاه (گاندو) از برکه وجود دارد که مردم باید بشدت مراقب حمله آنها باشند. هرچند که برخی فعالان محیط زیست این نگرانیها را رد میکردند.

سیل در یک استان خشک؟
شاید اولین سؤال این باشد که چطور استانی مانند سیستان و بلوچستان که همیشه دچار خشکسالی و کم آبی است ناگهان دچار سیل شده است.
آنچه کارشناسان محیط زیست سالها هشدارهایش را میدادند، زودتر از آنچه فکرش را میکردیم در دنیا فاجعه به بار آورد. از آتشسوزی جنگلها در استرالیا گرفته تا ذوب شدن یخهای قطب تا جاری شدن سیل در سیستان و بلوچستان، همه حاصل گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی و آب و هوایی است.
نرخ فرسایش خاک در ایران در دو دهه گذشته بسیار نگرانکننده است. بیابان زایی در کشور کار را به آنجا رسانده که خاک فرسوده شده و گیاهانی که نگهدارنده آب و رطوبت و موجب مقاومت خاک هستند از بین رفتهاند. هر بارانی براحتی میتواند تبدیل به فاجعهای شود. همان اتفاقی که در سیستان و بلوچستان افتاد. تأسفبار اینکه حتی نمیتوان از این سیل و آبهای جاری استفاده کرد. عدم سرمایهگذاری در بخش آب باعث شده همه این آب به هدر رود.

پس از باران
یک هفته پس از جاری شدن سیل کمکرسانی همچنان کند بود. فراخوان کمک بسیاری را به استان سیستان و بلوچستان رساند. مؤسسههای خیریه در شهرهایی که کمتر آسیب دیده بودند، شروع کردند به پختن غذای گرم و تهیه آب آشامیدنی سالم. در شهرهای دیگر استانها هم مردم مانند همیشه در صحنه بودند برای جمعآوری کمکهای نقدی و غیرنقدی، پتو و لباس گرم.
از منطقه خبر رسید که همچنان ارتباط برخی روستاها قطع است و دسترسی به آنها امکانپذیر نیست. اینجا بود که «شوتی»ها وارد میدان امدادرسانی شدند. شوتی ماشینهایی هستند که قاچاق سوخت میکنند. ویژگی شوتیها این است که به خاطر فرار از قانون با سرعتهای بسیار بالا از مسیرهای غیر رسمی تردد میکنند. این بار شوتیها به کمک مردم آمدند تا کمکها را به دست مردم محاصر شده از سیل برسانند و بتوانند راهی باز کنند برای امدادرسانیهای بعدی.
سیل که فرو بنشیند، استان سیستان و بلوچستان بیش از همیشه به کمک نیاز دارد./ایران جمعه

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.