اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۸

کلمات کلیدی
پخش حرف‌های یک کارشناس بهداشت و ایمنی مواد غذایی در تلویزیون درباره آلودگی شیر به سم آفلاتوکسین باعث نگرانی مردم شد

اخبار منفی در بحران اعتماد عمومی

اخبار منفی  در بحران اعتماد عمومی
حسینعلی افخمی

‌خیلی‌ها فکر می‌کنند چون خودشان تلویزیون نگاه نمی‌کنند این رسانه نفوذ ندارد ولی این‌طور نیست. واقعیت این است که مطبوعات دوران خوبی را نمی‌گذرانند و ما نتوانسته‌ایم روزنامه نگاری به وجود بیاوریم که نوشته‌اش حجت باشد و مردم به او اعتماد کنند. دولت در این چند سال درباره مطبوعات خوب عمل نکرده و در دوران کم‌ترین میزان فروش و توجه افکار عمومی به مطبوعات قرار داریم. معتبرترین رسانه‌های ما رسانه‌های برون مرزی هستند و اگر آنها بگویند شیرها سالمند و مشکلی ندارند بیشتر باور ایجاد می‌شود تا اینکه رسانه‌های

مشکل دیگری که ما داریم این است که هیچ جای دنیا رسانهها مستقیم با مردم در ارتباط نیستند. گروه حائلی وجود دارد که رهبران افکار عمومی هستند. مانند سندیکاهای صنفی، احزاب سیاسی و رهبران احزاب سیاسی. مطبوعات به کمک آنها میتوانند نفوذ داشته باشند. ما در ایران این حلقه را نداریم و به همین دلیل مطبوعات گوشهای قرار دارند. در همه دنیا گزارشی که در روزنامهها چاپ میشود تلویزیون را تحت تأثیر قرار میدهد و جهتگیری خبر تلویزیون تغییر میکند ولی در ایران اینطور نیست. مطبوعات بهعنوان کاغذ روی دکه قدرتی ندارند و قدرتشان را باید در انتخابات یا سندیکاهای حرفهای نشان بدهند اما در ایران نه مطبوعات و نه تلویزیون هیچ وقت به سندیکاهای حرفهای بها ندادهاند. همیشه از کنارشان رد شدهایم و به همین دلیل مطبوعات نتوانستهاند روی دکه نماینده افکار عمومی باشند.

تلویزیون رسانه بیتأثیری نیست و قدرت نفوذ دارد. در خبرهایی که حالت هیجانی و جنجالی دارد و زندگی روزمره ما را درگیر میکند تلویزیون دست بالا را دارد و میتواند نفوذ داشته باشد. این ذات تلویزیون و رسانه است که میتواند در هیجانها نقش آفرینی کند. از طرفی رسانههای تصویری روی یکدیگر اثر میگذارند. کافی است خبری از تلویزیون پخش شود. حتی کسانی که این خبر را از تلویزیون نگاه نمیکنند وقتی این خبر در شبکههای اجتماعی پخش شود از آن تأثیر میگیرند و در معرض جریان خبر قرار میگیرند و چون موضوع خبر به زندگی روزمره مربوط میشود حساسیت نشان میدهند و نمیتوانند از کنارش بگذرند.

وقتی خبری مانند آلودگی شیرها به سم آفلاتوکسین از تلویزیون پخش شود 50 روزنامه هم نمیتوانند تأثیر خبر تلویزیون را در جامعه جبران کنند. در خبرهای هیجانی مانند شیوع بیماریها و زلزله و سیل تلویزیون اثر فوقالعادهای دارد و مطبوعات چون دیگر آن جایگاه را بین مردم ندارند نمیتوانند آن اثر را خنثی کنند.

در مسألهای مانند انتشار خبر آلودگی شیر یک بخش قضیه مخزن اطلاعات است که اینجا وزارت بهداشت مخزن است. معمولاً در تشکیلات روابط عمومی وزارت بهداشت متخصص روابط عمومی و روزنامه نگاری حضور نداشته و همیشه پزشکان حرف اول را آنجا میزنند و کارشناسان روابط عمومی ردههای پایینتر را دارند. در چنین مواردی دستگاه مسئول باید اطلاعیه بدهد و نباید منتظر مصاحبه مطبوعاتی بماند یا نظر کارشناسی بدهد. در این مورد وظیفه روابط عمومی وزارت بهداشت است که بلافاصله اطلاعیه صادر کنند. اما مشکلی که در حوزه اطلاعرسانی داریم این است که نظام شفافیت نداریم. در مسائل بحرانی مانند دارو، غذا، سیل، سقوط هواپیما و... قانون اطلاعرسانی این است که در اسرع وقت تمام اطلاعات را به مردم بدهند و در هاله امنیتی و مصلحتی نپوشانند اما برعکس این قانون در کشور ما رویه شده و در پلاسکو و سیلها و زلزلهها هم همینطور بوده است.

سازمانهای دولتی ما دوست دارند مصاحبه مطبوعاتی داشته باشند و مقام مسئولانشان جلوی دوربین قرار بگیرد در حالی که میتوانند اطلاعیه را سریع منتشر کنند. این نحوه اطلاعرسانی سازمانهای دولتی باعث میشود مطلبوعات کنار گذاشته شوند. تصور دولتیها این است که تلویزیون ابررسانه و تنها رسانه است. در اینکه تلویزیون مزایایی دارد شکی نیست ولی ابررسانه نیست. یک سازمان دولتی در شرایط بحران باید همه رسانهها را درگیر کند تا هرکدام به سهم خودشان و نوع مخاطبانی که دارند نقش آفرینی کنند.

مسائلی مانند موارد بهداشتی یا حادثهای میزگرد و کارشناس نمیخواهد. اطلاعیه قاطعانه میخواهد. نمیشود اطلاعات را حبس کرد. ما قبول داریم که باید مدبرانه در مورد آنها عمل کرد و نباید ایجاد ترس کرد و به همین دلیل حق میدهیم که سازمانی مانند وزارت بهداشت در این شرایط نظارت و کنترل کند اما از طرفی باید بموقع اطلاعرسانی شود.

اما چطور میشود از تأثیر منفی پخش خبری مانند آلودگی شیر به سم آفلاتوکسین جلوگیری کرد؟ جواب نهایی این است: اطلاعرسانی شفاف و شناخته شدن مسئول نهایی.

جامعه ما در شرایطی قرار دارد که اخبار منفی  بسرعت در جامعه اثر میگذارند و در مقابل اخبار مثبت یا تکذیب اخبار منفی مؤثر نیستند. دلیل این مسأله اعتماد پایین است. همان چیزی که به آن سرمایه اجتماعی میگوییم. اعتماد پایین هم یک دفعه به وجود نمیآید و کم کم و براساس شرایط به وجود میآید.

از سوی دیگر کمتر کشوری را میبینیم که رسانههای برون مرزها برای شهروندانش برنامه تولید کنند. هیچ وقت هم نپرسیدهایم چرا. بهدلیل اینکه رسانههای داخلیمان اطلاعات درست توزیع نمیکنند و مطالب جذاب ندارند و دیگران از این فضا استفاده و رسانهها را علم میکنند. همه رسانههای برون مرزی ما سیاسی نیستند و بخشی از آنها تجاری هستند و بازار مصرفی ما را میخواهند داشته باشند و همین مسأله هم روی پخش اخبار منفی در کشور اثرگذار است.

اما این را هم باید در نظر بگیریم که وقتی سازمانها شفافیت کافی نداشته باشند و رسانهها اطلاعرسانی سریع و دقیق نداشته باشند فرصت برای اخبار منفی به وجود میآید. اگر اخبار را نادرست و ناتمام منتشر کنید در حالی که افکار عمومی دنبال گرفتن اخبار دقیق است فاصلهای ایجاد میشود و هرچقدر این فاصله بیشتر باشد امکان رشد اخبار منفی بیشتر میشود. این فضاها را خودمان به وجود میآوریم. در حالی که برای مقابله با انتشار اخبار منفی در جامعه باید سرعت اطلاعات را بالا ببریم.‌/ایران جمعه 

 

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.