اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • جمعه ۲ اسفند ۱۳۹۸
اگر برجام به شورای امنیت ارجاع شود خروج ایران از «ان‌پی‌تی» مطرح خواهد بود

هشدار صریح ظریف به اروپا

هشدار صریح ظریف به اروپا

گروه سیاسی/ ارجاع پرونده توافق هسته‌ای به شورای امنیت با خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای موسوم به «ان‌پی‌تی» رو به رو می‌شود. این موضوعی است که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران روز گذشته در حاشیه حضورش در مجلس و در گفت‌و‌گو با «خانه ملت» مطرح کرد.

وزیر خارجه با بیان اینکه ایران پنج گام در راستای کاهش تعهدات برجام برداشته است و قرار نیست گام دیگری برای کاهش تعهدات بردارد، گفت: «در صورتی که اروپایی‌ها به تعهدات خود برگردند ایران هم کاهش تعهدات را متوقف می‌کند اما اگر اروپایی‌ها به رویه خود براساس بازی‌های سیاسی ادامه دهند، ما امکانات متعددی داریم». به‌گفته ظریف طبق نامه رئیس جمهوری در اردیبهشت 1397 درباره برجام اگر این موضوع به شورای امنیت ارجاع شود، خروج ایران از «ان‌پی‌تی» مطرح خواهد بود اما پیش از آن برنامه‌های دیگر را می‌توان در دستور کار قرار داد.
 تهدید خروج به «ان‌پی‌تی» از سوی ظریف چند روز پس‌از آن مطرح شد که سه کشور اروپایی فرانسه، بریتانیا و آلمان که از کشورهای طرف توافق هسته‌ای هستند، در بیانیه‌ای مشترک رسماً از فعال شدن سازوکار رفع اختلاف در توافق برجام خبر داده‌اند. بر اساس مکانیسم حل اختلاف برجام که در بند 36 و 37 این توافق آمده است، اگر هر یک از سه کشور اروپایی امضاکننده برجام به این نتیجه برسند که ایران توافق را نقض کرده می‌توانند روند بررسی اختلاف را به جریان بیندازند که ظرف مدتی کمتر از ۶۵ روز این مسأله به شورای امنیت ارجاع داده خواهد شد و این شورا ممکن است از سرگیری سریع تحریم‌ها علیه ایران را تصویب کند. پس از آن، شورای امنیت نیز
۳۰ روز فرصت دارد تا درباره استمرار تعلیق تحریم‌ها یا بازگرداندن آنها قطعنامه صادر کند. اگر در این مدت، شورای امنیت نتواند در این خصوص قطعنامه صادر کند، تمام تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل که قبل از برجام برقرار شده بودند، به‌طور اتوماتیک بازمی‌گردند. نکته مهم، این است که طرح مسأله در شورای امنیت و تصمیم‌گیری درباره بازگشت تحریم‌ها، قابل وتو نیست. مقام‌های ایرانی، رجوع اروپا به این سازوکار را به‌دلیل اینکه ایران قبلاً آن را به جریان انداخته و به نتیجه‌ای نرسیده، غیر موجه می‌دانند. مضاف بر اینکه اساساً ایران برجام را نقض نکرده و کاهش تعهدات هسته‌ای آن نیز ذیل خود برجام انجام شده است. حالا ظریف اعلام کرده است چنانچه پرونده تحریم‌های هسته‌ای ایران در شورای امنیت به جریان بیفتد، گزینه قابل اعتنای دیگری برای ایران جز خروج از «ان‌پی‌تی» وجود نخواهد داشت.
«ان‌پی‌تی» از جمله معاهدات لازم الاجرای بین‌المللی است که ایران در همان سال تصویب معاهده در ۱۹۶۸ به عضویت آن در آمده است. بر اساس این پیمان که کشورهای جهان را به دو گروه دارای سلاح هسته‌ای و فاقد سلاح هسته‌ای تقسیم می‌کند، قدرت‌های هسته‌ای متعهد شدند که در ازای تعهد کشورهای غیرهسته‌ای به عدم تولید و گسترش سلاح‌های هسته‌ای، تحت هیچ شرایطی این سلاح‌ها را علیه کشورهای غیر هسته‌ای استفاده نکرده و از هرگونه تهدید علیه امنیت و منافع ملی آنها اجتناب ورزند. با این حال، پیش‌بینی شرط خروج کشورهای عضو معاهده راه گریزی است برای هر یک از کشورهای هسته‌ای یا غیرهسته‌ای که به‌دنبال تحقق اهداف هسته‌ای خود هستند. چه طبق بند اول ماده دهم «ان‌پی‌تی»، هر یک از اعضا باید حق داشته باشد در اجرای حاکمیت ملی خود در صورتی که احساس کند مواردی در رابطه با موضوعات این معاهده، منافع حیاتی کشورش را به‌خطر انداخته است، از معاهده خارج شود. این در حالی است که طبق آنچه در متن این توافقنامه آمده است، این تنها خود کشور مدعی خروج از معاهده است که تشخیص می‌دهد چه مواردی جزو منافع ملی و حیاتی آن کشور بوده و چه مواردی جزو موارد فوق‌العاده هستند که منافع فوق را تهدید می‌کنند. این در واقع همان راه گریز از اجرای تعهدات موجود در متن «ان‌پی‌تی» است که به نوعی دست کشورهای عضو معاهده را در تفسیر مفاد آن تا حد امکان باز گذاشته است. اینک ایران در شرایطی گزینه خروج از «ان‌پی‌تی» را به‌عنوان یک هشدار مطرح کرده که برجام به‌عنوان یکی از جلوه‌های بارز تضمین امنیتی جهت عدم تولید سلاح هسته‌ای در چارچوب اهداف «ان‌پی‌تی» قادر به حفظ منافع ملی ایران از جمله امنیت اقتصادی و سیاسی آن نبوده و تحت تأثیر عهدشکنی امریکا و سیاست فشار حداکثری این کشور متزلزل شده است. از این منظر می‌توان طرح خروج ایران از «ان‌پی‌تی» را به‌عنوان نتیجه ناکامی قدرت‌های هسته‌ای برای تضمین منافع حیاتی یکی از اعضای «ان‌پی‌تی»، قابل درک دانست. با خروج احتمالی ایران از این پیمان، امکان نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران منتفی می‌شود. در چنین موقعیتی، هیچ دلیل حقوقی بر غیرقانونی بودن فعالیت‌های هسته‌ای ایران وجود نخواهد داشت. این همان موقعیتی است که ایران را در شرایط کشورهایی همچون پاکستان، هند، اسرائیل و کره‌شمالی قرار خواهد داد که برنامه‌های هسته‌ای آنها به لحاظ قانونی و تحت هیچ شرایطی نمی‌تواند تحت نظارت کشورهای دیگر و سازمان بین‌المللی انرژی اتمی قرار گیرد. حال باید دید روند تحولات جاری درباره برجام، ایران را به سمت و سوی تصمیم‌گیری برای خروج از «ان‌پی‌تی» خواهد برد یا نه.
از نخستین واکنش ها به هشدار صریح ایران،«سرگئی ریابکوف»، معاون وزارت خارجه روسیه با بیان اینکه «زیر سؤال بردن پایبندی ایران به اِن.پی.تی صحیح نیست»، گفت:«معاهده عدم اشاعه ابزاری مهم برای امنیت جهانی است. ما امیدواریم چنین چیزی (خروج ایران از اِن.پی.تی) رخ ندهد».
 

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.