اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۱ اسفند ۱۳۹۸

کلمات کلیدی
حزب ملل اسلامی چرا و چگونه تشکیل شد؟

جوانان دهه چهل

جوانان دهه چهل
جواد منصوری عضو سابق حزب ملل اسلامی

پس‌از پانزده خرداد سال1342 سرکوب و کشتار مردم و ایجاد رعب و وحشت و فضای تهدید جهت جلوگیری از سقوط سلطنت، ما به‌عنوان نیروهای جوان و مبارز آن زمان به این جمع‌بندی رسیدیم که با مبارزاتی از نوع کشتن یک وزیر یا نخست‌وزیر، برگزاری جلسات سخنرانی، پخش اعلامیه، تظاهرات، تحصن و امثال اینگونه اقدامات، رژیم نه تعدیل در کار خود‌ به‌وجود می‌آورد و نه سرنگون می‌شود. بنابر این باید با یک استراتژی جدید، این نظام را سرنگون کرد.

 اساس نظام سلطنتی از نظر ما نه مشروعیت داشت و نه مقبولیت. یعنی وقتی یک شاه جوان را جانشین پدری می‌کنند که او را هم دیگران آوردند، باید این نظام تغییر کند و این رژیم بدون یک مبارزه مسلحانه تغییر نخواهد کرد. این تحلیل ما در سال ۱۳۴۲ بود.
دلیل این تحلیل هم در آن زمان شاید تحت تأثیر قیام‌های مسلحانه‌ای بود که در امریکای مرکزی، امریکای لاتین ،در جنوب شرق آسیا و برخی کشورهای آفریقایی جریان داشت و این فضا در سطح بین‌المللی وجود داشت که رژیم‌ها و متحدین سلطه جهانی، از راه مبارزه مسلحانه سرنگون خواهند شد.
حزب ملل اسلامی با تحلیل واقعیت زمان خود و با استفاده از تجربیات دیگران تشکیل شد. هدف حزب منحصر به ایران نبود، هدف نهایی حزب، آزادی کشورهای اسلامی از سلطه قدرت‌های مسلط بود و بر همین اساس به‌نام حزب ملل اسلامی اعلام موجودیت کرد. با این تفکر که فقط با اسلام می‌توان در ایران و کشورهای اسلامی به موفقیت رسید. اسلام یک دین جامع و دینی است که می‌تواند نیازهای بشر را تأمین ‌کند. نه مشابه نظام سرمایه‌داری است و نه مشابه نظام کمونیستی است که آن دو در آن زمان تقریباً به بن‌بست رسیده بودند.
این حزب نه مانند حزب اخوان المسلمین که در ابتدا با حرکت اصولی که داشتند، می‌توانستند منشأ آثار بزرگ و مثبتی در جهان باشند، اما بتدریج با آرمان‌های خود زاویه پیدا کرده با از میان رفتن یا شهادت برخی رهبران خود از آرمان خواهی‌های خود فاصله گرفتند. و نه مثل فدائیان اسلام که فاقد یک برنامه بلند مدت بوده و بیشتر متکی بر حرکت‌های مردمی و مقطعی بودند. آنها فکر می‌کردند با حذف عناصر خائن می‌توانند تغییرات لازم را به وجود بیاورند، اما با وجود ایمان، صداقت و شجاعتی که داشتند، متأسفانه رژیم در سال 1334 با آنها برخورد کرد و به طور کلی فعالیتشان را متوقف کرد. اما دفاع از اسلام، حرکت برای تشکیل حکومت اسلامی و مقاومت در مقابل سلطه خارجی که تفکر فدائیان اسلام بود، برای ما باقی ماند.
ما با اعتقاد و بر اساس همین تفکرات حرکت کردیم، اما روش حزب ملل اسلامی متفاوت بود. ما معتقد بودیم حرکت بزرگ مردمی و یک قیام عمومی منتهی به تغییر وضعیت می‌شود. با کشتن چند نفر آدم و مخالفت با یک فرد یا سیاست یا یک برنامه نمی‌توان حکومت را سرنگون کرد.
حزب ملل اسلامی یک تشکیلات مخفی و محدود بود، به‌دلیل اینکه معتقد بودیم در مراحل اولیه قطعاً رژیم با ما برخورد خواهدکرد، پس بنابراین تا زمانی که تشکیلات گسترده قابل قبولی پیدا کنیم، این تشکیلات باید مخفی بماند. جوانان، نیروهای اساسی تشکیلات بودند و رده سنی اعضای حزب ملل اسلامی چیزی در حدود ۲۲ سال بود، زیرا سال های مبارزه یک دوران طولانی خواهد بود و معمولاً جوانان هستند که می‌توانند برای اداره تشکیلات و انجام اقدامات علیه رژیم انرژی لازم را داشته باشند.
با این چارچوب تشکیلات آغاز به کار کرده ودر ظرف دو سال پیشرفت خوبی داشت. هم در جذب، آموزش و ارتقای کیفیت نیروها و هم در توسعه تشکیلات و امکانات. البته در این میان کسانی بودند که با مبارزه مسلحانه مخالفت می‌کردند و می‌گفتند به نتیجه نمی‌رسد. کسانی هم بودند که اعتقاد داشتند با اسلام نمی‌شود به نتیجه رسید و اسلام دینی نیست که بتواند با تفکر و نیازهای امروز جهان تطبیق کند. اسلام در طراز تفکرات جهانی و در طراز جامعه جهانی نیست. اینها حرف‌هایی بود که جریان‌های ملی و جریان مارکسیستی و جریان‌های فراماسونی در مقابله با این تفکر می‌زدند.
این روند ادامه پیدا کرد تا اینکه سرانجام در مهرماه سال ۱۳۴۴ یکی از اعضا، در یک اتفاق پیش‌بینی نشده دستگیر  و پس از آن سایر اعضای تشکیلات در طول دو هفته به‌طور کامل دستگیر شدند.
تشکیلات حزبی متلاشی شد اما تفکر مبارزه مسلحانه از بین نرفت و جریان‌ها و گروه‌های دیگری به وجود آمدند و این روند ادامه پیدا کرد.
اعضای حزب اسلامی در دادگاه از تفکر و اهداف خودشان دفاع کردند و به‌همین دلیل به محکومیت‌های سنگین محکوم شدند. به این ترتیب اعضای حزب عملاً سال‌های طولانی در زندان بودند. آنها بعد از آنکه از زندان مرخص شدند، تشکیلات جدیدی تحت عنوان حزب‌الله به وجود آوردند و تقریباً با همان اساسنامه حزب ملل اسلامی شروع به‌کار کردند.
حزب در یک حرکت اشتباه مبارزاتی در سال ۱۳۵۱ با سازمان منافقین تقریباً ائتلاف کرد و بدین ترتیب عملاً حزب‌الله از اوایل دهه پنجاه به بعد به‌صورت تشکیلات مستقلی حضور نداشت. تفکر مطرح بود ولی به‌عنوان تشکیلات مستقل مطرح نبود و این تا پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داشت. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی عده‌ای معتقد بودند که حزب ملل اسلامی با توجه به شرایط جدید، باید اعضای خود را جمع کنند و به‌عنوان تشکیلات سیاسی متناسب با شرایط انقلاب فعالیت کنند ولی گفته شد ضرورتی ندارد. بسیاری از احزاب و گروه‌هایی که طی چهار دهه قبل از پیروزی انقلاب به وجود آمده و به اشکال مختلف فعالیت می‌کردند، بعد از انقلاب با اسم سابق به میدان آمدند. اما حزب ملل اسلامی این کار را نکرد. تعدادی از اعضای حزب بعد از انقلاب و پس‌از ۶۰ سال مبارزه و زندان، در دوران جنگ تحمیلی شهید شدند، یا در دستگاه‌های مختلف منشأ خدمات بودند.‌
کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.