اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۸

اکبریه؛ باغ جهانی بیرجند

اکبریه؛ باغ جهانی بیرجند
رضا سلیمان نوری رئیس هیات مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان

خراسان جنوبی از آن استان هایی است که هنوز نه تنها گردشگران خارجی که گردشگران داخلی هم شناخت کافی و کاملی از دیدنی های آن ندارند. این در حالی است که مرکز این استان یعنی بیرجند میزبان یکی از آثار ثبت جهانی ایران است.

اثری به نام "باغ اکبریه" که در پرونده باغ های ایرانی به سال2011میلادی در کنار 8باغ دیگر جهانی شد. این باغ که  حدود ۴۵۰۶۹ متر مربع وسعت دارد البته پیش از جهانی شدن در ۲۰خرداد ۱۳۷۸ شمسی با شماره ۲۳۲۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود.

 
 باغ اکبریه خود شامل چند قسمت است که قدیمی‎ترین آن عمارت دوطبقه  حشمت الملک در انتهای شرقی باغ است. عمارتی که ساخت آن براساس اسناد موجود به دستور علی اکبر خان خزیمه، یا همان حشمت الملک در اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجاریه، در مجاورت قنات و دامنه کوه باقران احداث شده است.  

 
طبقه همکف این بنای دوطبقه  دارای دو دالان و راهرو به نسبت طویل است و ارتباط میان سه بخش مهم مجموعه، یعنی باغ اصلی، باغ جنوبی و اصطبل را برقرار می ‎کند.  دومین بنای این مجموعه را شوکت الملک ایجاد کرده که از آن به عنوان ساختمان تشریفات یاد می شود. این عمارت که به عنوان هسته مرکزی باغ به حساب می‎ آمده و از تزیینات و چشم‎انداز بسیار عالی برخوردار است  محل پذیرایی از مهمانان خاص حاکم سیستان و قهستان یا همان خراسان جنوبی کنونی بوده است.
 
 
معماری ویژه عمارت اکبریه، یکی از معماری های خاص کره زمین می باشد که نمونه آن در هیچ جای دنیا دیده نشده است. دلیل این امر هم  استفاده همزمان از عناصر  معماری ترکی و روسی و تلفیق این دو، با معماری اسلامی است. در باغ اکبریه مکان های بسیار زیبایی همچون گنبد کلاه‌فرنگی، تالار آیینه‌ها و تزئینات مقرنس لاله زنبوری وجود دارد که  این باغ را منحصر به فرد می سازد.
 
 
وجود درختان بلند قامت کاج در دو طرف خیابان و نیز خیابان های منتهی به خیابان اصلی عمارت مرکزی بر‌ زیبایی و طراوات باغ اکبریه و نمای آن افزوده است. بخش جنوبی باغ  که کوچکتر از باغ شمالی است به وسیله فضاهایی چون فضاهای خدماتی، عمارت مرکزی و دیواره غربی اصطبل احاطه شده است. استخر به نسبت بزرگ این باغ مربعی شکل است و بخش عمده فضای باغ را به خود اختصاص داده و البته در وسط آن هم سکویی مربع شکل قرار دارد.
 
یکی دیگر از ویژگی های باغ اکبریه وجود یک حیاط پشتی در قسمت جنوبی آن است که بعدها از آن الگوبرداری شد و امروز می توان نمونه آن را در دیگر باغ ها و بناهای بیرجند مشاهده کرد. این حیاط، متصل به بافت روستایی اطراف است و شاه نشینی مستطیل شکل دارد که از یک طرف به فضای حیاط متصل می شود. نمونه این شاه نشین را در مقیاس بزرگتر در باغ ایل گلی تبریز و باغ فرح آباد اصفهان می توان مشاهده کرد.
 
 
از اوایل دوران پهلوی تا پایان آن، هیچ بنایی به مجموعه باغ اکبریه اضافه نشده و ساختار کلی آن حفظ شده است. این مجموعه بعد از درگذشت شوکت‌ الملک، توسط پسرش اسدالله علم، وزیر دربار پهلوی دوم ، به‌ عنوان محل سکونت در برخی از ایام سال مورد استفاده  قرار می گرفت. این مجموعه پس از انقلاب مدتی به عنوان دفتر در اختیار نهادهای نظامی و انتظامی بود تا اینکه سال ۱۳۷۱ به میراث فرهنگی تحویل داده شد.
 
باغ اکبریه اکنون میزبان موزه های باستان‌شناسی،  مردم‌شناسی، عروسک، فرهنگ خراسان، مشاهیر و حیات وحش خراسان جنوبی است و البته سفره‌خانه و چایخانه سنتی هم در آن وجود دارد. سرانجام اینکه برای بازدید از این مجموعه جهانی کافی است تا پس از ورود به بیرجند راهی میدان مادر و بلوار معلم این شهر شوید. فقط این امر را فراموش نکنید ورود به خود مجموعه باغ اکبریه که دوشنبه ها تعطیل است و در بقیه روزها از ساعت ۰۷:۳۰ تا ۱۴:۳۰ و ۱۶:۰۰ تا ۱۹:۰۰ پذیرای بازدید کنندگان هیچ هزینه ای ندارد اما برای  بازدید از موزه باید بلیت جداگانه  تهیه کرد.
کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.