اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۸

شروط 3 گانه موفقیت عملیات بازار باز

شروط 3 گانه موفقیت عملیات بازار باز
هادی حیدری دکترای اقتصاد

عملیات بازار باز یکی از مهم‌ترین ابزارهای پیشرفته پولی است که از سال‌ها پیش در بسیاری از کشورها عملیاتی شده است و خلأ این سیاست جدید در کشورما نیز احساس می‌شد که خوشبختانه وارد مرحله اجرا شده است.

براساس این سیاست که در نهایت اثر آن روی ترازنامه بانک مرکزی و پایه پولی خنثی است، قرار است نهاد ناظر بازار پول به نرخ بهره‌ای که هدفگذاری کرده است دست یابد. این درحالی است که این عملیات روی نقدینگی و ضریب تکاثرآن و درنهایت نرخ تورم تأثیرگذار است.
بنابراین بانک مرکزی با شروطی می‌تواند با هدف ساماندهی نرخ بهره و همچنین حجم پول از این سیاست پیشرفته استفاده کند.
یکی از مهم‌ترین شروطی که اثرگذاری عملیات بازار باز را تضمین می‌کند حضور معامله گران و بازیگران اولیه و اختصاصی متنوع بخصوص از بازار سرمایه است. درواقع بانک مرکزی تنها یکی از بازیگران این بازار است و باید شرایط را برای ورود سایر بازیگران مهیا کند. درهمین راستا بانک مرکزی ترجیح می‌دهد که بانک‌ها نقش بازیگر را داشته باشند، این درحالی است که باید بازیگران بازارپول و سرمایه در کنار هم در اجرای این عملیات نقش ایفا کنند.

بانک‌های مرکزی در کشورهای پیشرفته حداکثر بین 10 تا 15 درصد از اوراق را در عملیات بازار باز خریداری می‌کنند و 85 درصد خرید آن توسط سایر بازیگران انجام می‌شود. بنابراین برای اینکه این عملیات تأثیر کامل داشته باشد باید بازیگران آن متنوع و متعدد باشند.

شرط دیگری که در عملیات بازار باز از اهمیت زیادی برخوردار است، مدیریت فعالانه بانک‌ها روی نقدینگی خود است. درواقع در صورتی این عملیات یعنی خرید اوراق مالی اسلامی توسط بانک‌ها روی ترازنامه آنها اثر مثبت خواهد داشت که در کنار خریداری اوراق در امور مالی و خزانه‌داری خود مدیریت فعال داشته باشند. بدین ترتیب بانک‌ها ضمن اینکه می‌توانند ترازنامه خود را اصلاح کنند، از یک سود منطقی (در اثر خریداری اوراق) نیز بهره‌مند می‌شوند.
این ابزار یعنی اوراقی که در عملیات بازار باز به فروش می‌رسد یکی از دارایی‌های با کیفیتی است که قدرت نقد شوندگی بالایی دارد و سودآوری بانک‌ها را تضمین می‌کند. بنابراین دولت همانگونه که اوراق خزانه اسلامی را تضمین کرد و شاهد هیچ نکولی در پرداخت سود آن نبودیم، اوراق منتشر شده در قالب عملیات بازار باز نیز باید توسط دولت ضمانت شود.
شرط دیگری که موفقیت عملیات بازار باز را تضمین می‌کند تعیین نرخ بهره و کریدور نرخ بهره هدف توسط بانک مرکزی است تا با اجرای این سیاست جدید به آنها دست یابد. هم‌اکنون کمترین نرخ بهره در ایران (برای تشویق بانک‌های خوش حساب در برداشت از منابع بانک مرکزی) کمتر از یک درصد و حدود 8 دهم درصد است. بالاترین نرخ بهره نیز به قرض‌های شبانه بانک‌ها اختصاص دارد که به 33 تا 34 درصد می‌رسد. بنابراین کریدور نرخ بهره در ایران بین یک تا 34 درصد را شامل می‌شود که جای مانور زیادی برای سیاستگذار دارد. این درحالی است که در سایر کشورها کریدور نرخ بهره بین یک تا حداکثر 7 درصد است. بنابراین اجرای عملیات باز کریدور نرخ بهره‌ای که در کشور وجود دارد را شفاف می‌کند.
درخصوص عمق عملیات بازار باز، اگر حجم اوراقی که به فروش می‌رسد را با حجم نقدینگی کل قیاس کنیم، به طور قطع رقم اندکی است، اما در صورتی که اوراقی که منتشر می‌شود را با کسری بودجه (55 هزار میلیارد تومان براساس اعلام رئیس دیوان محاسبات) یا پایه پولی (260 هزار میلیارد تومان) مقایسه کنیم عدد معنادار و اثر‌گذار خواهد بود. بدین ترتیب با درنظر گرفتن شروطی که به آن اشاره شد، به طور قطع عملیات بازار باز می‌تواند تأثیر مثبتی بر نظام بانکداری و در نهایت اقتصاد کلان از ناحیه مهار نرخ تورم داشته باشد.

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.